مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋىمىزدى مەجەلەيتىن دامۋدىڭ جەتى باسىم باعىتىن بەلگىلەپ بەردى.
اتالعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋدا ءبىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى باستى نىسانامىزدىڭ ءبىرى ەڭبەك ءونىمدىلىگىن «...5 ەسەگە – قازىرگى كەزدەگى 24,5 مىڭ دوللاردان 126 مىڭ دوللارعا دەيىن» ارتتىرۋ بولىپ ايقىندالدى. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە, جاڭا جوعارى تەحنولوگيالى ەكونوميكا سالالارىن قۇرۋ, قازاقستاندىق عىلىمنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جانە اگروونەركاسىپتىك سەكتوردا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ كادرلاردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگىن تالاپ ەتەدى. جوعارى بىلىكتى ماماندار ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ بارىسىندا قۇرىلاتىن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس.
مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا الەمدەگى دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنان ورىن الۋىمىزدى مەجەلەيتىن دامۋدىڭ جەتى باسىم باعىتىن بەلگىلەپ بەردى.
اتالعان باعىتتاردى ىسكە اسىرۋدا ءبىزدىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى باستى نىسانامىزدىڭ ءبىرى ەڭبەك ءونىمدىلىگىن «...5 ەسەگە – قازىرگى كەزدەگى 24,5 مىڭ دوللاردان 126 مىڭ دوللارعا دەيىن» ارتتىرۋ بولىپ ايقىندالدى. بۇل ءۇشىن ەڭ الدىمەن, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە, جاڭا جوعارى تەحنولوگيالى ەكونوميكا سالالارىن قۇرۋ, قازاقستاندىق عىلىمنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ جانە اگروونەركاسىپتىك سەكتوردا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ كادرلاردىڭ جوعارى بىلىكتىلىگىن تالاپ ەتەدى. جوعارى بىلىكتى ماماندار ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ بارىسىندا قۇرىلاتىن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. اتالعان مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىن دايىنداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار اياسىندا بەسجىلدىققا ەڭبەك رەسۋرستارىنا دەگەن قاجەتتىلىكتىڭ بولجامى جاسالادى. بۇل مەجە:
- ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق ءوسۋ جانە قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر بولجامىنا;
- ىسكە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ماڭىزدى جوبالارىن جۇمىس كۇشىمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىنە;
- جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىنا قاراي ايقىندالاتىن بولادى.
باسقاشا ايتقاندا, ماكروەكونوميكالىق بولجاۋلار, ستاتيستيكالىق بايقاۋلار, وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتالارى مەن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ اراسىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالنامالاردىڭ ناتيجەلەرى ەسكەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا ۇكىمەتتىڭ جانىنان وسى جۇمىستى ۇيلەستىرەتىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ءوز جۇمىسىن باستاپ كەتتى.
بىراق, ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, كوبىنەسە مامانداردىڭ دايىندىق دەڭگەيى مەن كاسىبي قابىلەتتەرى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تاراپىنان كۇن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقان دايىندىق جانە پراكتيكالىق تاجىريبە دەڭگەيىنە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلە بەرمەيدى. بۇل مىندەتتى ءىس جۇزىنە اينالدىرۋ ءۇشىن «دۋالدى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن...» قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ شارالارى قابىلدانۋدا. جاڭا بىلىكتىلىك جۇيەسى قۇرىلۋدا, ءاربىر ماماندىق ءۇشىن «جول كارتاسى» بولىپ ەسەپتەلەتىن كاسىبي ستاندارتتار ازىرلەنۋدە. كاسىبي ستاندارتتار – بۇل جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قىزمەتكەرلەردىڭ بويىنان تابىلۋعا ءتيىستى ءبىلىم مەن بىلىكتىلىككە قويىلاتىن تالاپتار. وسى ستاندارتتاردىڭ نەگىزىندە, ياعني جۇمىسكەرگە قويىلاتىن جاڭا تالاپتارعا قاراي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى دە قايتا قۇرىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك ءارىپتەستەردىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن 257 كاسىبي ستاندارت ازىرلەندى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعىنىڭ اياعىنا دەيىن كاسىبي ستاندارتتار بارلىق نەگىزگى قىزمەت سالالارىنا ەنگىزىلەتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسى ستراتەگيالىق جوسپارلاردى ءىسكە اسىرۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. قازىرگى تاڭدا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن جانە ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان بيزنەس جوبالار تىزبەسىن كوزدەيتىن وڭىرلىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ كارتالارى دايارلانادى. ازاماتتارعا شاعىن كرەديتتەر وسى كارتا نەگىزىندە بەرىلەدى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ءسايكەس مينيسترلىك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرگە باعدارلامانىڭ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعىتىن قايتا قاراپ شىعۋدى مەجەلەپ وتىر. ونداعى نەگىزگى ماقسات:
- اۋىلداردا قايتا وڭدەۋشى ءوندىرىستەر جەلىسىن دامىتۋدىڭ ءمۇمكىندىكتەرىن جاساۋ;
- كاسىپكەرلىك قىزمەت نەگىزدەرىنە وقىتۋ ماسەلەسىن جەتىلدىرۋ;
- قارجىلىق اگەنتتىكتەردىڭ قاتىسۋى ەسەبىنەن تۇپكىلىكتى قارىز الۋشىلار ءۇشىن ميكروكرەديت مولشەرلەمەسىن ارزانداتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ.
ءوندىرىستى دامىتۋ, ادەتتەگىدەي, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋىن جاقسارتۋعا قىزمەت ەتەدى. جولداۋدا «ستراتەگيا – كۇننەن كۇنگە, جىلدان جىلعا ەلىمىزدى, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن جارقىن ەتە تۇسەتىن ناقتى پراكتيكالىق ىستەر باعدارلاماسى» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن.
2050 جىل نىساناسىنا ۇمتىلا وتىرىپ, ءبىز حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى مەن جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيىن ءاردايىم ارتتىرىپ كەلەمىز. بۇگىندە ەڭبەككە جارامدى قازاقستاندىقتاردىڭ 95%-نىڭ جۇمىسى بار. سوڭعى ءۇش جىلدا عانا (2011-2013 جج.) «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە («جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى») حالىقتى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋگە 200 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. بۇل 250 مىڭنان استام ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ولاردىڭ قاتارىندا جۇمىسسىزدار, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار, جاستار, مۇگەدەكتەر مەن تابىسى از ادامدار بار. باعدارلاماعا قاتىسۋشى 109 مىڭ ادام كاسىبي دايارلىقتان جانە قايتا دايارلاۋدان ءوتتى, 19 مىڭ ادام جەكە ءىسىن اشۋعا جانە بيزنەسىن ۇلعايتۋعا ميكروكرەديت الدى. تاعى دا 13 مىڭ ادام دامۋ الەۋەتى جوعارى ەلدى مەكەندەرگە ءوز ەركىمەن قونىس اۋداردى, جاڭا جەردە بۇل وتباسىلاردىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەلەرىنە جۇمىس بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل سالاداعى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيىنىڭ ءوسۋى تيىسىنشە حالىقتىڭ تابىسىنىڭ دا ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. سوڭعى 15 جىلدا قازاقستاندىقتاردىڭ تابىسى 10 ەسەگە ارتقان. ءبىر قىزمەتكەردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى توعىز ەسەدەن استام ءوسىپتى. 2013 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ايلارىندا ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ بارلىق تۇرلەرى بويىنشا بۇل كورسەتكىش 106 092 تەڭگەنى قۇرادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ – ءدارىگەرلەردىڭ, مۇعالىمدەردىڭ, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ, عىلىم جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقى دەڭگەيى جوعارىلادى. تۇتاستاي العاندا, 2009-2011 جىلدارى جالاقى دەڭگەيى شامامەن ەكى ەسەگە كوبەيدى. 2013 جىلعى 1 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 74 027 تەڭگە بولدى. الايدا, قابىلدانعان شارالارعا قاراماستان, بيۋدجەتتىك سالاداعى ەڭبەكاقى دەڭگەيى جالپى ەكونوميكا بويىنشا ەڭبەكاقى دەڭگەيىنەن قالىس قالىپ كەلەدى.
وسىعان وراي, ەلباسى ءوزىنىڭ جاڭا جولداۋىندا ۇكىمەتكە «…2015 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقى جۇيەسىنىڭ جاڭا ۇلگىسىن ازىرلەۋدى جانە ەنگىزۋدى» تاپسىردى.
الەمدىك پراكتيكادا جالاقى تولەۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدا ءتۇرلى تاسىلدەر قولدانىلادى, سوعان قاراماستان ولاردىڭ ءمانى قىزمەتكەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە, جۇمىس كۇردەلىلىگى مەن جاۋاپتىلىعىنا قاراي بەلگىلەنۋىندە بولىپ وتىر. ءدال وسى پرينتسيپتەر مەن تاسىلدەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ازاماتتىق قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەگىنە اقى ءتولەۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ وزەگى ەتىپ الىناتىن بولادى.
ماسەلەن, قازىرگى كەزدە مۇعالىمدەردىڭ نەگىزگى جالاقىسى ولاردىڭ بىلىكتىلىك ساناتىنا قاراماستان بىردەي كولەمدە بەلگىلەنگەن, ال نەگىزىندە ول مامانعا كاسىبي جانە كارەرلىك ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن بىلىكتىلىك ساناتىنا تىكەلەي بايلانىستى بولۋى قاجەت. سوندىقتان جاڭا ەڭبەكاقى تولەۋ ۇلگىسىنە وتۋگە بايلانىستى, بيۋدجەت سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ جۇمىسكەرلەردىڭ ورىندايتىن جۇمىسىنىڭ كۇردەلىلىگى مەن جاۋاپتىلىعىنا, ءبىلىم دەڭگەيى مەن كاسىبي تاجىريبەسىنە قاراي سارالاپ جۇرگىزىلەتىن بولادى. ال بۇل پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس 2015 جىلدىڭ شىلدەسىنەن باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرلەرى نەگىزگى پەرسونالىنىڭ جالاقىسىن 28%-عا دەيىن, ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا 29%-عا دەيىن, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى بويىنشا – 40%-عا دەيىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.
ەڭبەكاقى تولەۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ەنگىزۋ نەگىزگى جالاقىنىڭ/لاۋازىمدىق قىزمەتاقىنىڭ ءمانىن قالپىنا كەلتىرەدى, ونىڭ قىزمەتتىڭ سوڭعى ناتيجەسىنە تاۋەلدىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى جانە قىزمەتكەردىڭ لاۋازىمدىق ءارى كاسىبي وسۋىنە يگى ىقپال ەتەتىن بولادى.
جەكە وبەكتيۆتى سەبەپتەر بويىنشا ەڭبەك ەتە المايتىن جانە ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتە المايتىن ادامداردى الەۋمەتتىك قورعاۋ دا جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەدى. جولداۋدا «…مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارىمىزعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ كەرەك» دەپ اتاپ كورسەتىلدى. «بۇل ادامدارعا قامقورلىق كورسەتىلۋگە ءتيىس, ال ولاردىڭ قاتارى از ەمەس – بۇل ءوزىمىزدىڭ جانە قوعام الدىنداعى ءبىزدىڭ پارىزىمىز».
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا 625 مىڭنان استام مۇگەدەك ءومىر ءسۇرەدى, ولاردىڭ 400 مىڭنان استامى ەڭبەك ەتۋگە قابىلەتتى جاستا, 10,8% – بالالار. مۇگەدەكتەردىڭ جەكە قاجەتتىكتەرىنە قاراي:
- مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ءجاردەماقىلار مەن ماسق-تان جانە ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنىڭ تاراپىنان الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەنەدى;
- كورسەتىلىمدەرى بويىنشا, تەحنيكالىق ورنىن تولتىرۋشى (كومپەنساتورلىق) قۇرىلعىلار, جەكە كومەكشىنىڭ كومەگى, ءبىلىم بەرۋ جانە وزگە دە الەۋمەتتىك قىزمەتتەر تەگىن كورسەتىلەدى. سوڭعى جىلدارى تەحنيكالىق ورنىن تولتىرۋشى كومپەنساتورلىق قۇرالداردى جىل سايىن 90 مىڭنان استام ادام نەمەسە مۇقتاج ادامداردىڭ 80%-نا جۋىعى الدى;
- 80 مىڭنان استام ەرەكشە مۇقتاج ادامعا جىل سايىن مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى.
وتكەن جىلى مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جانداردىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتىن دامىتۋدا جانە قوعام ومىرىنە تەڭ قۇقىلى قاتىسۋى ءۇشىن جاعداي تۋعىزۋداعى ءمانى ەرەكشە بولعان «ءبارىمىز ءبىردەيمىز – كەمسىتۋدى بىلمەيمىز» العاشقى رەسپۋبليكالىق كونكۋرس وتكىزىلدى. وعان 6 مىڭنان استام ادام قاتىسىپ, ونىڭ 342-ءسى كونكۋرستىڭ اقتىق تۋرىنا قاتىستى. ال 63 ادام جەڭىمپاز اتاندى. كونكۋرس قاتىسۋشىلارىنىڭ 17 ەڭ ۇزدىك الەۋمەتتىك جوباسى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق پەن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-تىڭ قاراۋىندا جاتىر.
جاڭا كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, 2015 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن مۇگەدەكتىگى بويىنشا جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جونىندەگى الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى 25 پايىزعا ۇلعايتىلاتىن بولادى.
«نۇر وتان» پارتياسىمەن بىرلەسىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءجونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى تالقىلانىپ, ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا وراي, بۇل جۇمىس مىناداي 4 باعىتتى كوزدەيدى:
- مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا قۇرۋ;
- مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا جاردەمدەسۋ;
- ازاماتتاردىڭ وسى ساناتىن قولداۋدا بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ جانە
- مۇگەدەكتەرگە وڭ كوزقاراس قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا اقپاراتتىق-ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋ.
حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتتارى دا نازاردان تىس قالعان جوق, ولارعا قاتىستى كەدەيلىكتى ازايتۋ جانە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ ءوسۋىن اۋىزدىقتاۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى. جولداۋدا «مەملەكەتتىك ءجاردەماقىلار مەن كومەك الۋشىلاردىڭ بارلىعى ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋ مىندەتتىلىگى تۋرالى قاعيدا ەنگىزۋ كەرەك», دەپ اتاپ ايتىلدى. سوندىقتان اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ ءتارتىبىن وزگەرتۋدىڭ باستالۋى وسى يدەولوگياعا سايكەس كەلۋى قاجەت. ياعني ەندىگى جەردە ءسوزسىز الەۋمەتتىك كومەك شىن مانىندە مۇقتاج نەمەسە ومىرلىك قيىن جاعدايعا دۋشار بولعان, ءارى بەلگىلى ءبىر وبەكتيۆتى سەبەپتەر (جاسى, دەنساۋلىق جاعدايى, مۇگەدەكتىگى مەن وزگە دە الەۋمەتتىك السىزدىگى) بويىنشا بۇل جاعدايدان شىعا المايتىن ازاماتتارعا بەرىلەتىن بولادى. ەڭبەك قابىلەتىن ساقتاعان ۇمىتكەرلەرگە, قولداۋ بەلسەندى باعدارلامالارعا قاتىسۋ شارتىمەن بەرىلەتىن بولادى. بۇل كاسىبي دايارلاۋ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جولداما, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, بالالارىن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرگە ورنالاستىرۋ جانە ت.ب. قولداۋ شارالارى بولۋى مۇمكىن. مۇنداي قولداۋ وتباسىنىڭ تابىسىن ارتتىرىپ قانا قويماي, كومەك الۋشىلاردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن دە ارتتىرادى. مۇنداي تەحنولوگيالار بيىلعى جىلى قاناتقاقتى نەگىزدە اقمولا, شىعىس قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارىندا باستاۋ الادى.
قورىتا ايتقاندا, ەلباسىنىڭ جاڭا جولداۋىنا سايكەس «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ» جانە «قاراپايىم ادامداردىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل-كۇيىن جاقسارتۋ» جاڭا جاعدايلاردا دا الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ ەڭ ماڭىزدى باعىتتارى بولىپ قالا بەرەدى.
تامارا دۇيسەنوۆا,
ەڭبەك جانە حالىقتى
الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى.