قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شۆەيتساريا كونفەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ديدە بۋركحالتەرمەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قازاقستان باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شۆەيتساريا كونفەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ديدە بۋركحالتەرمەن كەزدەستى, دەپ حابارلادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەلىسسوزدەر كەزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان-شۆەيتساريا قارىم-قاتىناسىنىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىن جانە ونى بۇدان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارىن قاراستىردى.
حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە دە پىكىر الماستى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ديدە بۋركحالتەر ەكىجاقتى دا, حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى دا ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ جوسپارلى تۇردە نىعايتىلۋىنا نازار اۋداردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى شۆەيتساريا ەلىمىزدىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى. رەسپۋبليكامىزدا Algroup, Rieter جانە Glencore ءتارىزدى ءىرى شۆەيتساريالىق كومپانيالار جۇمىس ىستەۋدە.
تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان-شۆەيتساريا ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى ودان ءارى بەلسەنە قىزمەت جاساۋى قاجەتتىگىنە توقتالدى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى تاياۋ كەلەشەكتە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ قارقىنى ارتا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەۋروپالىق كوميسسيا توراعاسى جوزە مانۋەل بارروزۋمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋدە تاراپتار ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ پەرسپەكتيۆالارىن, سونداي-اق, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ دامۋىنا ج.بارروزۋدىڭ ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
– ەۋروپالىق وداقپەن اراداعى ساۋدا كولەمى – 50 ملرد. دوللار. ءبىز قازىر بىرقاتار ماسەلەلەرمەن, اتاپ ايتقاندا, سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ تۋرالى كەلىسىممەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. مۇمكىندىگىنشە بۇل قۇجاتتارعا قول قويۋدى جەدەلدەتكەن ءجون. ءبىز ەۋروپالىق وداقپەن ۆيزاسىز رەجىم تۋرالى ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە دە مۇددەلىمىز. سونىمەن قاتار, قازىرگى ۋاقىتتا مەيلىنشە ماڭىزدى جايت – ءبىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا (دسۇ) كىرۋىمىز, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەۋروپالىق وداقتى ەلىمىزدىڭ دسۇ-عا كىرۋى جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ تەزىرەك اياقتالۋىنا بارىنشا سەپتىگىن تيگىزۋگە جانە قولداۋعا شاقىردى. قازاقستان پرەزيدەنتى مۇنىڭ ەۋروپالىق ينۆەستورلار ءۇشىن قوسىمشا كەپىلدىك بولاتىنىنا, جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا ەلىمىزدە ينۆەستيتسيالىق جانە ىسكەرلىك احۋالدى ودان ءارى جاقسارتۋعا قىزمەت ەتەتىنىنە سەنىمىن ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە ج.م.بارروزۋ ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ باستى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى بولىپ سانالاتىنىن, ەۋروپالىق كومپانيالار ءبىزدىڭ ەلمەن ەكونوميكالىق بايلانىستارىن ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە مۇددەلىلىك تانىتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ول قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى سەرىكتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ تۋرالى جاڭا ەكىجاقتى كەلىسىم جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ اياقتالىپ, تاياۋ ۋاقىتتا وعان قول قويىلۋى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا قوسىمشا سەرپىن بەرەتىنىنە, ەۋروپالىق وداقپەن اراداعى ۇنقاتىسۋدىڭ ساپالى جاڭا كەزەڭىنە قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىراتىنىنا توقتالدى.
ەۋروپالىق كوميسسيا توراعاسى ورتالىق ازيانىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنداعى قازاقستاننىڭ رولىنە جوعارى باعا بەرە كەلە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ وڭىردە تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدەگى جەكە ۇلەسىن دە اتاپ كورسەتتى.
بۇعان قوسا, نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ج.م.بارروزۋ كەدەن وداعى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق ماسەلەلەرىن قاراستىردى. مەملەكەت باسشىسى كەدەن وداعى اسا ماڭىزدى ەكونوميكالىق بىرلەستىك بولا وتىرىپ, وعان قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنا ايتارلىقتاي پايدا اكەلەتىنىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بومباردەر» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى پەر بودۋەنمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا كومپانيانىڭ قازاقستانداعى جۇمىسىنىڭ باستالۋىنىڭ ءماسەلەلەرى قارالدى. «بومباردەر» وكىلدەرىنىڭ قازىردىڭ وزىندە الەۋەتتى سەرىكتەستەرىمەن بىرقاتار كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەنى اتاپ ءوتىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءوسۋ ۇستىندەگى ەل ەكونوميكاسىنىڭ سۇرانىسى مەن كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋ قارقىنىن ەسكەرگەندە, كانادالىق كاسىپورىننىڭ رەسپۋبليكامىزدا قىزمەت ەتۋى ءۇشىن جاقسى مۇمكىندىكتەرى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
پ.بودۋەن «بومباردەردىڭ» ءاردايىم جاڭا ەلدەگى جۇمىسىن باستاعان كەزدە ۇزاقمەرزىمدى ماقسات قوياتىنىن ءمالىم ەتتى. ول ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە ءوز كاسىپورىندارىنا قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى سەرۆيستىك كومپانيالار قۇرۋ جوسپارلارى تۋرالى ايتىپ بەردى.
كومپانيا باسشىسى اۆياتسيا جانە تەمىرجولعا ارنالعان ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ءازىر ەكەندىكتەرىن دە جەتكىزدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «توتال» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى كريستوف دە مارجەريمەن كەزدەستى.
اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا كومپانيانىڭ قازاقستانداعى قازىرگى قىزمەتى جانە ونىڭ سولتۇستىك كاسپي جوباسى بويىنشا ونىمدەردى ءبولۋ تۋرالى كەلىسىمگە قاتىسۋىنىڭ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن كريستوف دە مارجەري ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ جانە جاڭا تەحنولوگيانىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ مۇناي-گاز سالاسى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
تاراپتار قاشاعان كەن ورنىن يگەرۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى احۋالعا دا توقتالدى. وسىعان بايلانىستى «توتال» باسشىسى كەلىسىمگە قاتىسۋشىلار ءوندىرۋدى كىدىرتۋدىڭ سەبەپتەرىن جويۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلدايتىنىنا سەندىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا جانە ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا باعىتتالعان ءتۇرلى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى روبەرتو ازەۆەدومەن كەزدەستى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا قازاقستاننىڭ دسۇ-عا كىرۋى جونىندەگى كەلىسىمدەر ۇدەرىسىنىڭ قازىرگى جاي-كۇيى قارالدى.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ دسۇ-عا كىرۋى باستى سىرتقى ەكونوميكالىق باسىمدىعىمىزدىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ر.ازەۆەدونىڭ پىكىرىنشە, نەگىزگى ماسەلەلەر – دسۇ-عا مۇشە ەلدەرمەن كەلىسۋ, كەدەن وداعىنا قاتىسۋىنا بايلانىستى قازاقستان مەن رەسەيدىڭ يمپورتتىق كەدەندىك باج سالىعى جونىندەگى مىندەتتەمەلەرىن ۇيلەستىرۋ.
ر.ازەۆەدو نۇرسۇلتان نازارباەۆتى دسۇ حاتشىلىعى قازاقستاننىڭ دسۇ-عا كىرۋى جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ تەزىرەك اياقتالۋىنا بارىنشا قولداۋ كورسەتەتىنىنە سەندىردى.
-----------------------------------------
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.