قازاقستاندىق ورىس ءتىلدى جازۋشىلار اراسىندا يۆان شۋحوۆتىڭ ەسىمى ايرىقشا اتالادى. ويتكەنى ونىڭ شىعارماشىلىعى نەگىزىنەن قازاق دالاسىن, ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, حالىقتاردىڭ ءوزارا سىيلاستىعىن سۋرەتتەۋگە ارنالعان. ول سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى كازاكتاردىڭ پرەسنوۆكا ستانيتساسىندا 1906 جىلى ومىرگە كەلگەن. بۇل وڭىردە قازاقتىڭ اتاقتى جازۋشىلارى ءسابيت مۇقانوۆ پەن عابيت مۇسىرەپوۆ تە تۋعانى بەلگىلى. ءبىر تۇكپىردە ءۇش بىردەي ءىرى جازۋشىنىڭ تۋعاندىعى دا بۇل توپىراقتىڭ قاسيەتىن ايعاقتايدى.
يۆان شۋحوۆ – ەرتە تانىلعان جازۋشى. العاش پوەزيا جانرىندا قالام سىلتەگەن ول ارتىنان ۇلكەن پروزايككە اينالىپ, 37-ءنىڭ قاندى قىرعىندارىنا دەيىن-اق بىرنەشە رومانى ماسكەۋدەگى ورتالىق باسىلىمداردا جارىق كورگەن. الايدا سول جىلداردىڭ قاھارلى قىستالاڭى ونى دا جاسقاپ, سوتتالماسا دا قۋعىندالىپ, ءوزىنىڭ تۋعان جەرىنە ورالۋعا ءماجبۇر بولعان. ۇزاق جىلدار اۋداندىق, وبلىستىق گازەتتەردە ىستەپ, ارتىنان الماتىعا اۋىسىپ, 10 جىلداي ورىس تىلىندە شىعاتىن ادەبي جۋرنال «پروستوردىڭ» رەداكتورى بولدى. وسى جىلداردا قازاق جازۋشىلارىمەن, سونىڭ ىشىندە ەكى جەرلەسى – س.مۇقانوۆ جانە ع.مۇسىرەپوۆپەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستا بولىپ, ولاردىڭ بىرنەشە ەڭبەگىن ورىس تىلىنە اۋدارعان. ءوزىنىڭ دە «قاسىرەت بەلدەۋى» («گوركايا لينيا»), «وشپەندىلىك» («نەناۆيست»), «پرەسنوۆ اڭگىمەلەرى» («پرەسنوۆسكيە راسسكازى»), «امەريكانىڭ كۇن مەن ءتۇنى» («دني ي نوچي امەريكي») جانە ت.ب. شىعارمالارى قازاق تىلىنە اۋدارىلعان. ەڭبەكتەرى جوعارى باعالانىپ, كەزىندە اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتى, ەكى رەت ەڭبەك قىزىل تۋ جانە ءبىر رەت «حالىقتار دوستىعى» وردەندەرىن العان.
بيىل جازۋشىنىڭ تۋعانىنا 115 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي پەتروپاۆلداعى «ابىلاي حان رەزيدەنتسياسى» مۋزەي-كەشەنى تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان مادەني شارالار شەڭبەرىندە ي.شۋحوۆتىڭ دا مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدى جوسپارلاعان ەكەن. جۋىردا وسى شارا وتكىزىلىپ, وعان جازۋشىنىڭ تۋعان جەرىنەن ونى بىلەتىن ادامدار كەلىپ ەستەلىكتەر ايتتى. جەرگىلىكتى اقىن-جازۋشىلار دا قالامگەر تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. مۋزەي كەشەننىڭ ديرەكتورى ايان ساداەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تۋعان جەردىڭ جارقىن تۇلعالارىن بۇگىنگى جاستاردىڭ نازارىنا ۇسىنۋ ءوز جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەن. «سوندىقتان دا قازاقستانعا ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەن ي.شۋحوۆتاي دارىننىڭ جاستارعا ۇلگى بولاتىن قىرلارىن بۇگىنگى ۇرپاق ءبىلۋى كەرەك», دەدى ول.
مادەني ءىس-شارانىڭ ەڭ قىزىق بولىگى جازۋشىنىڭ تۋعان اۋىلى پرەسنوۆكاداعى مۋزەيىنىڭ كوشپەلى كورمەسى جينالعانداردىڭ نازارىنا ۇسىنىلۋى بولدى. مۇندا ونىڭ تۇتىنعان زاتتارى, ءتۇرلى ۋاقىتتاردا جارىق كورگەن ەڭبەكتەرى, سۋرەتتەرى, قالام-قاعازدارى, جازۋ ماشينكاسى, تەمەكى تارتاتىن ترۋبكاسى جانە ت.ب. جادىگەرلەر كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى.
پەتروپاۆل