• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
18 قاڭتار, 2014

ورتاق ماقسات, ءبىر مۇددە

285 رەت
كورسەتىلدى

كەشە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى جاريا­لان­عاننان كەيىن قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنىڭ ارنايى كەڭەسى ءوتتى. وعان اسسامبلەيادان سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى جانە رەسپۋبليكالىق ەتنو-مادەني ءبىر­لەستىكتەردىڭ باسشىلارى, اسسام­بلەيا­نىڭ عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.

كەشە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى جاريا­لان­عاننان كەيىن قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسىنىڭ ارنايى كەڭەسى ءوتتى. وعان اسسامبلەيادان سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى جانە رەسپۋبليكالىق ەتنو-مادەني ءبىر­لەستىكتەردىڭ باسشىلارى, اسسام­بلەيا­نىڭ عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.

كەڭەس اياسىندا ءسوز العان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ ەلباسىنىڭ جولداۋداعى نەگىزگى تاقىرىپ – ەڭ الدىمەن, ەل دامۋىنىڭ ناقتى باعىتىن بەلگىلەۋ, ونىڭ ىشىندە «ماڭگىلىك ەل» تۋرالى وي ەكەندىگىنە توقتالدى. «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ ايتىلىپ جۇرگەن, كۇن تارتىبىندە تۇرعان سۇراقتاردىڭ ءبىرى دەسەك, ارتىق بولمايدى دەپ ويلايمىز. «ماڭگىلىك ەل» – ول ەڭ بىرىنشىدەن, ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزگە بايلانىستى. تاۋەلسىزدىگىمىز ەل بىرلىگىمەن بايلانىستى. ال ەل بىرلىگى قوعامدىق كەلىسىممەن بايلانىستى. سوندىقتان, جولداۋدا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردىڭ بارلىعى, ونىڭ ىشىندە ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەر قوعامدىق كەلىسىمگە باعىتتالعان.

بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ءسوز العان اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى روزاقۇل حالمۇرادوۆ «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىنىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ ءوتتى. «ەلباسى اسسامبلەياعا بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن توپتاستىردى. ال ەلباسى اتاپ وتكەندەي, «ماڭگىلىك ەل» بولۋ ءۇشىن ەڭ باستى قاجەتتى نارسە – حالقىمىزدىڭ بىرلىگى. قوعامدىق كەلىسىم, تۇراقتىلىق, تاتۋلىق. دەمەك, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – وسى. وسىعان ءبىز ۇيىتقى بولىپ, وسى يدەيانىڭ باسى-قاسىندا ءجۇرۋىمىز كەرەك.

اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى احمەت مۋرادوۆ ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋمەن بىرگە اسسامبلەيانىڭ الدىنا جاڭا ماقسات-مىندەتتەر قويىلاتىن بولاتىنىن جەتكىزدى. «الداعى ۋاقىتتا ءبىز ءارتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىمەن بىرگە باس قوسا وتىرىپ, وسى ماقسات-مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارىن قاراستىراتىن بولامىز. مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ايتقان «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسى ءتۇرلى تەوريالىق ەرەجەلەر كورىنىس تاپقان جاي عانا قۇجات بولماۋى كەرەك. بۇل پاتريوتتىق اكتىگە ءبىز ۇلت, قوعام, وي بىرلىگىن ايقىندايتىن تەتىكتەردى, ءبىزدىڭ تۇتاس ەل بولۋ جولىندا تاجىريبەمىزدى شوعىر­لاندىرۋىمىز كەرەك. دەمەك, ءاربىر قازاقستاندىق, ءاربىر اسسامبلەيا مۇشەسى ءوزىنىڭ بۇدان كەيىنگى تاعدىرىن دا قازاقستانمەن بايلانىستىرا قارايتىن بولسا, ءبىر-بىرىمىزگە, دەگەن قارىم-قاتىناستا شىنايى بولۋىمىز قاجەت.

بولگار ەتنو-مادەني بىرلەس­تى­گىنىڭ توراعاسى ولەگ دىموۆ ەلباسىنىڭ جولداۋىندا اي­تىلعان ماسەلەلەر مەملەكەتتى العا جىلجىتۋدا العىشارت بولا الاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ەلباسى قازاقستان حالقىنا جولداۋى ارقىلى ءوزىنىڭ كورەگەندىگىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. جولداۋدا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ وزەگىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ, ەلدىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ جاتىر. ەلباسى ايرىقشا نازار اۋدارعان تاعى ءبىر ماسەلە – ازاماتتىق قوعامدى, تۇراقتىلىقتى, ۇلتارالىق جانە ەتنوسارالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ, سونداي-اق, قوعامعا, ەلگە قاۋىپ توندىرەتىن, ونىڭ دامۋىنا كەرى ىقپال ەتەتىن قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋ جانە بولدىرماۋدىڭ جولدارى بولدى. ياعني ءسىز بەن ءبىز قوعامنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, ونداعى ازاماتتار اراسىنداعى ءوزارا سەنىم مەن شىنايىلىقتىڭ بەرىك ورناۋىنا, سول ارقىلى جاقسى اۋاننىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتۋىمىز كەرەك. سەبەبى, مەملەكەتتىڭ بولاشاقتاعى دامۋىنىڭ باس­تى وزەگى وسى قاعيداتقا كەلىپ تىرەلەدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

كەڭەس وتىرىسىندا ل.ن.گۋمي­لەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەرسيتەتىندەگى يۋنەسكو ­كافەدراسى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ءادىل احمەتوۆ تا ءسوز الدى. ول: «ەستەرىڭىزدە بولسا, بىلتىرعى جولداۋدىڭ باستى تاقىرىبىنا «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» قۇجاتى نەگىزگى ىرگەتاس بولاتىن. بۇگىنگى جولداۋ سول ستراتەگياعا نەگىزدەلگەن ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ جول كارتاسى دەپ ايتۋعا بولادى. پرەزيدەنت اتوم ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا وتە ۇلكەن سالماق سالدى. وزىق ەلدەردىڭ بارلىعىندا دا اتوم ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جاقسى دامىعان. ءبىر عانا امەريكا قۇراما شتاتتارىندا 104 اتوم ەلەكتر ستانساسى بار. الەمدە ەلەكتر ەنەرگياسىن ەڭ كوپ پايدالاناتىن جالعىز ەل – امەريكا. ەگەر, ءبىز 2050 ستراتەگياسىنا بايلانىستى الەمدە وزا دامىعان 30 ەلدىڭ قۇرامىنا كىرۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن, ەنەرگەتيكا سالاسىن مىقتاپ دامىتۋىمىز كەرەك. ارينە, بۇل جەردە پرەزيدەنتتىڭ كوزقاراسى وتە ۇنادى. ويتكەنى, قازاقتا: «قولدا باردا التىننىڭ قادىرى جوق» دەگەن. بىزدە ۋران بار. ۋراننىڭ قورى جاعىنان ءبىز 2-ورىندا بولساق, ءوندىرۋ جاعىنان الەمدە ەكىنشى ورىندامىز. الايدا, ءبىز سول ۋرانىمىز بولا تۇرىپ, ەنەرگەتيكامىزدى ءالى دامىتا الماي وتىرمىز. اتوم ەنەرگياسى – تازا ەنەرگيا. قازىر تەحنولوگيا جاپونيادا بار, رەسەيدە بار, امەريكادا بار, فرانتسيا مەن انگليادا بار, سولاردىڭ ەڭ وزىق ۇلگىلەرىن الىپ, اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتساق, ءبىزدىڭ ەل العا شىعاتىن ەلدەردىڭ قاتارىندا بولادى. وسى ماسەلەنىڭ قوزعالۋىنا مەن ايرىقشا ريزاشىلىق ءبىلدىردىم. وسى ۋاقىتقا دەيىن بۇل ماسەلە ونشا قوزعالمايتىن. ونىڭ ۇستىنە ماگاتە بىزگە يەك ارتۋدا. مىسالى, ول اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ وتىنىن دايىنداۋدى, ۋراندى رادياتسيا تاراتپايتىن دەڭگەيگە دەيىن بايى­تۋدى بىزگە, قازاقستانعا تاپسىرىپ وتىر. ويتكەنى, قازاقستان انتيادرولىق قوزعالىستىڭ باسىندا تۇرعان ەل. دەمەك, سەنەدى. دەمەك, ءبىز اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتامىز دەسەك, بارلىق ەلدىڭ تەحنولوگياسى, عىلىمى مەن ءبىلىمى كەلەدى», دەدى ءا. احمەتوۆ.

 وتىرىس سوڭىندا جولداۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى تالقىلانىپ, ونى قولداۋ جونىندەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇندەۋى قابىلداندى, سونداي-اق, اسسامبلەيانىڭ جولداۋدى ناسيحاتتاۋ جانە عىلىمي-ساراپشىلىق قولداۋ بويىنشا جۇمىستارىنىڭ باعىتتارى قارالدى.

ءلايلا ەدىلقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان».

سوڭعى جاڭالىقتار