داۋدىڭ باسى – بالىق

نورۆەگيا بيلىگى ەۋروپالىق بالىقشىلار وسىعان دەيىن رۇقسات ەتىلگەن كولەمدە ءنالىم اۋلاپ قوي­عانىن العا تارتىپ وتىر. ەندىگە جەردە سۆالباردقا اۋ سال­عان­داردى قۋدالاپ, كەمەلەردى توقتاتپاق.

ەۋروپالىق وداق وكىلدەرى رەسمي وسلونىڭ ارەكەتى حالىق­ارا­لىق قۇقىققا قايشى كەلە­تىنىن ايتادى. بىراق بۇعان سكان­ديناۆيالىقتار كەلىسەر ەمەس. ويتكەنى برەكسيتتەن كەيىن بريۋس­سەل شەنەۋنىكتەرى سۆالبارد ماڭىنان ءنالىم اۋلاۋ كولەمىن زاڭسىز تۇردە كوبەيتىپ جىبەرگەن دەپ ەسەپتەيدى. وسىلايشا, ەو دا, وسلو دا ءبىر-ءبىرىن حالىقارالىق قۇقىقتى بۇزدى دەپ ايىپتايدى.

«ەۋروپالىق وداقتىڭ نور­ۆەگيا سۋلارىندا بالىق اۋلاۋ­دىڭ مولشەرىن بەكىتۋ قۇ­قىعى حالىقارالىق زاڭنامادا قاراس­تىرىلماعان», دەيدى نورۆەگيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ مەملە­كەتتىك حاتشىسى ودۋن حالۆورسەن.

بۇعان دەيىن ىم-جىمى جاراسىپ, ءنالىمدى بىرلەسىپ اۋلاپ كەلگەن تاراپتاردىڭ اراسىنان «قارا مىسىق» جۇگىرىپ وتۋىنە برەكسيت كىنالى. ۇلىبريتانيا قارت قۇرلىقپەن قوشتاسقاننان كەيىن ءوزارا كەلىسىمگە كەلىپ, سۋلاردا بالىق اۋلاۋ كولەمىن بەكىتكەن ەدى. سوعان سايكەس, اعىل­شىن بالىقشىلارى مەن ەۋرو­پالىقتاردىڭ قاي ماڭنان قانشا كولەمدە تەڭىز ءونىمىن ۇستاي­تىنى ناقتىلانعان. داۋ­عا اينالعان نالىمگە كەلسەك, ۇلى­بريتانيا – ەۋروپالىق وداق كەلىسىمىنە سايكەس بريۋسسەل ەۋروپالىق كەمەلەردىڭ سۆالبارد ماڭىنان 24645 توننا ءنالىم ۇستاۋىنا رۇقسات ەتتى.

ارينە, نورۆەگيالىق شەنەۋ­نىكتەر بۇعان بىردەن نارازىلىق تانىتتى. ءسويتىپ, ارحيپەلاگ ماڭىندا بالىق اۋلاۋدى بەلگىلەۋ قۇقىعى وزىنە عانا ءتان ەكەنىن العا تارتىپ, سۆالبارد ماڭىنان شامامەن 18 مىڭ توننا ءنالىم اۋلاۋعا رۇقسات ەتتى.

«ەۋروپالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر ۇيىمعا قاراس­تى سۋلارعا يەلىك ەتكەنى سەكىلدى, ەلىمىزگە تيەسىلى سۋلارداعى تابيعي رەسۋرستاردى باقىلاۋ – ۇلتتىق مۇددەمىزدىڭ ىرگەتاسى», دەيدى ودۋن حالۆورسەن.

بىراق ارحيپەلاگ ماسەلەسىنىڭ ءتۇيىنى كۇردەلى بولىپ تۇر. 1920 جىلى قول قويىلعان «سۆالبارد كەلىسىمىنە» سايكەس, نورۆەگيانىڭ ارالداردى يەلەنۋ قۇقىعى شەكتەلگەن. سوندىقتان ەۋروپالىق وداق سكانديناۆيالىقتاردىڭ بۇل ماڭدا بالىق اۋلاۋ مول­شەرىن بەلگىلەۋگە قۇقىعى جوق دەپ ەسەپتەيدى.

نالىمنەن شىققان ماسەلە كۇنى كەشە باستالعان جوق. بۇعان دەيىن نورۆەگيا مەن ەۋروپالىق وداق ديپلوماتيالىق دەڭگەيدە تارتىسىپ كەلگەن. قارت قۇرلىق بالىقشىلارىنىڭ ارحيپەلاگ ماڭىنان اۋلاعان بالىعىنىڭ كولەمى وسلو بەكىتكەن مولشەرگە جاقىنداپ قالدى. ەندەشە, نور­ۆەگيا جاعالاۋ كۇزەتى الداعى بىرنەشە اپتادا سۆالباردتا اۋ تاستاعان ەۋروپالىق كەمەلەردى تۇت­قىنداۋى مۇمكىن. بۇل ديپلو­ماتيالىق داۋدىڭ ارەكەتكە كوشكەنىن كورسەتەدى.

اۋلانعان ءنالىم كولەمى ارتقان سايىن ەۋروپالىق بالىقشىلار دابىل قاعا باستادى. اسىرەسە, گەرمانيا مەن يسپانيا باستاعان بىرقاتار مەملەكەت نورۆەگيانىڭ ىڭعايىنا جىعىلۋعا نيەتتى ەمەس. ماسەلەن, يسپانيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى نەمىس, فرانتسۋز ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ, ەۋروپالىق وداققا حات جولداعان. وندا سكانديناۆيالىقتاردىڭ ارەكەتىنە توقتاۋ سالۋدى سۇرايدى.

ەۋروپالىقتاردىڭ سولتۇستىك اتلانت بالىقشىلارى ۇيىمىنىڭ توراعاسى ديەك پارلەۆليەنىڭ ايتۋىنشا, مەجەلى مولشەردەگى ءنالىم تامىزدىڭ اياعىنا تامان اۋلانىپ بولماق. سودان كەيىن نورۆەگيا ەۋروپالىق كەمەلەردى تۇتقىنداي باستاۋى مۇمكىن.

الدا-جالدا وسلو مۇنداي شەشىمگە بارسا, ەۋروپالىق وداق تاراپى نورۆەگيادان كەلەتىن نالىمدەردى نارىققا شىعارۋعا تى­يىم سالادى. ياعني ۇيىمنىڭ بۇ­دان باسقا قولدان كەلەر دارمەنى جوق.

دەگەنمەن ەۋروپالىقتار وسلو بيلىگىنىڭ ارەكەتىن تۇسىنە الماي دال. ويتكەنى نورۆەگيالىق ءنالىمدى تۇتىناتىن نەگىزگى نارىق – ەۋروپالىق وداق. الدا-جالدا ەكەۋى ارازداسىپ قالسا, وسلو با­لى­عىن قايدا اپارىپ ساتپاق؟

ونىڭ ۇستىنە, نورۆەگيا بەل­گىلەگەن مولشەر مەن ەۋرو­پا­لىق وداق رۇقسات ەتكەن كولەمنىڭ ايىر­­ماشىلىعى سونشالىقتى ۇل­كەن ەمەس. نەبارى 5 مىڭ توننادان اسادى. ال سكانديناۆيالىق بالىقشىلار ارحيپەلاگ ماڭىنان 400 مىڭ توننا ءنالىم اۋلايدى.

ەندەشە, نورۆەگيانىڭ ارە­كەتىن تۇسىندىرەتىن ءبىر عانا سەبەپ بار. ارحيپەلاگ ماڭىنداعى بۇكىل تابيعي بايلىق سۆالبارد كەلىسىمى ارقىلى باقىلانادى. جاھاندىق جىلىنۋ سالدارىنان بۇل ماڭداعى مۇزدار ەرىپ كەتكەندىكتەن, ارالدار تۇسىنان جاڭا مۇناي قورلارى تابىلدى. وسلو بيلىگىنىڭ كوزدەگەنى دە وسى بولۋى مۇمكىن. ياعني ءنالىمدى سىلتاۋ ەتىپ, سۆالباردقا يەلىك ەتۋ قۇقىعىن تۇگەلدەي وزىنە الۋى ىقتيمال. قىسقاسى, نورۆەگيا مەن ەۋروپالىق وداق بالىققا بولا قىرقىسۋعا دايىن سياقتى.