تولعاۋى توقسان تىرشىلىكتە ءتۇيىنى تارقاماعان ماسەلە ءالى دە كوپ. اسىرەسە, اۋىلدى جەرلەردەگى احۋال جىل ساناپ جاقسارىپ كەلەدى دەگەنىمىزبەن, مۇندا ءالى دە بولسا شەشىمىن كۇتكەن دۇنيەلەر جەتەرلىك. يت ارقاسى قياندا دەرلىكتەي الىستا بولسا ءبىر ءسارى, قالانىڭ تاپ ىرگەسىندە تۇرىپ وركەنيەت كوشىنە ىلەسە الماي وتىرعان اۋىلدار دا بار.
ماسەلەن, جامبىل اۋدانىنا قاراستى قوستوبە اۋىلى تاراز قالاسىنان ون شاقتى شاقىرىم قاشىقتىقتا عانا ورنالاسقان. ياعني «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كۇرەجولدىڭ باتىس جاق بەتىندەگى شاعىن اۋىل. كولقاينار اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ قۇرامىنا تاستوبە, كولقاينار, جامبىل, ەڭبەك اۋىلدارىمەن قاتار, وسى قوستوبە اۋىلى دا كىرەدى. ال قوستوبە اۋىلىندا بۇگىندە 79 اۋلا بار بولسا, سوندا 425 حالىق تۇرادى. جەرگىلىكتى جۇرتشىلىق نەگىزىنەن مال باعۋ, ساۋدا جاساۋ سياقتى قاراپايىم كاسىپ كوزىمەن كۇنەلتەدى.
جالپى, قوستوبە – جامبىل وبلىسىنداعى ماسەلەسى كۇردەلى اۋىلداردىڭ ءبىرى. ولاي دەيتىنىمىز, وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىنان شىعاتىن شايىندى سۋ قوستوبە اۋىلىنىڭ ماڭىنا قاراي اعىپ بارادى. اۋىل ماڭىندا شايىندى سۋ جينالاتىن ارنايى ورىن بار. ال كۇن ىستىقتا دا, جەل تۇرعان كەزدە دە بۇل اۋىلدىڭ ماڭايىمەن ءجۇرۋدىڭ ءوزى قيىن. قولقانى قاپقان ك ۇلىمسى ءيىس, جاعىمسىز اسەر بىردەن بىلىنەدى. ارينە, شاعىن اۋىلداعى كۇردەلى ماسەلە – ءبىر بۇل عانا ەمەس. ماسەلەن, اۋىلداعى ينتەرنەت ماسەلەسى تالاي جىلدان بەرى تۇرعىندار تاراپىنان كوتەرىلىپ كەلە جاتسا دا, ءالى كۇنگە دەيىن وڭ شەشىمى تابىلماپتى. قازىرگىدەي بۇكىل تىرلىگىڭنىڭ ءبارى ينتەرنەتكە بايلانىپ تۇرعان ۋاقىتتا, بۇل ءتىپتى قيىن.
ەڭ قيىنى – اسىرەسە بالالار ونلاين ساباق كەزىندە كوپىر جاعالاپ كەتكەن. سەبەبى ينتەرنەت «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» كولىك ءدالىزىنىڭ بويىنان عانا جاقسى ۇستايدى ەكەن. سودان ساباق كەزىندە اۋىلدىڭ بار بالاسى ءبىر-ءبىر تەلەفوندى قۇشاقتاپ, سول كوپىردى جاعالاپ جۇرگەنى. ال بالالاردىڭ اتا-انالارى, جالپى, اۋىل تۇرعىندارى اۆتوكولىك ءارى دە, بەرى دە جۇيتكىپ جاتقان ۇلكەن جولدىڭ بويىندا بالالار بىردەڭەگە ۇرىنىپ قالماسا دەپ جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ وتىرادى.
«اۋىلداعى كۇردەلى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جايىلىم جەردىڭ جوقتىعى. ەسىك الدىنداعى ازىن-اۋلاق مالىنا قاراپ وتىرعان قاراپايىم حالىق ءۇشىن بۇل – كۇردەلى ماسەلە. ودان كەيىن ينتەرنەتتىڭ جوقتىعى دا – ۇلكەن ماسەلە. قالاعا جاقىن ورنالاسقان اۋىل بولساق تا, بۇل ماسەلە ءالى شەشىلمەي كەلەدى», دەيدى اۋىل تۇرعىنى جاپار بوزىمبەكوۆ.
سونداي-اق اۋىل تۇرعىنى ءازىمحان جۇماباەۆ تا ينتەرنەت ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگىن, ونىڭ جوقتىعى مۇعالىمدەردىڭ جۇمىسىنا دا, بالالاردىڭ ساباعىنا دا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. جالپى العاندا, قوستوبەلىك جۇرتشىلىقتىڭ بۇگىنگى جانايقايى وسى ينتەرنەت ماسەلەسى بولىپ وتىر. ال مۇنداي كۇردەلى ماسەلەنى شەشۋگە كەلگەندە اكىمدەر دە السىزدىك تانىتىپ وتىر ەكەن.
ءتۇرلى دەڭگەيدەگى اۋليەاتالىق اكىمدەر ەسەپ بەرگەندە, اۋىل تۇگىل, سول اۋىلدىڭ ءاربىر كوشەسىندەگى ماسەلەگە دەيىن شەشىمىن تاۋىپ جاتقانىن ايتادى. مۇنداي كورسەتكىشكە كوپشىلىك, ارينە, العىس بىلدىرەدى. بىراق شىندىعىندا ولاي ەمەس ەكەنىن وسىنداي ماسەلەلەر كورسەتىپ بەرەدى. قوعامدا ءالى دە كوپ ماسەلەنىڭ كۇردەلى كۇيىندە قالىپ كەلە جاتقانىن وسىنداي جاعدايلاردان كورۋگە بولادى. ماسەلەن, ءتيىستى باسشىلار جىل سايىن ءوڭىر اۋىلدارىن ينتەرنەتپەن قامتۋ ماقساتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. دەگەنمەن وبلىس ورتالىعىنا ەڭ جاقىن دەگەن اۋىلدىڭ احۋالى وسىنداي بولىپ تۇرعاندا, شالعايداعى شاعىن اۋىلداردىڭ جايىن ايتپاسا دا بولادى.
قوستوبە اۋىلىندا تەك ينتەرنەت قانا ەمەس, بايلانىستىڭ دا ناشار ەكەنىن اۋىلعا بارعاندا كوردىك. ۇيالى تەلەفون ارقىلى تىلدەسۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل رەتتە كولقاينار اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى اسىلبەك قوناروۆ تۇرعىنداردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قازىرگى كەزدە ينتەرنەت ماسەلەسىن شەشۋدىڭ جولىن قاراستىرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. شىنىندا دا, ينتەرنەت ماسەلەسى بيىل شەشىلمەسە, جاڭا وقۋ جىلىندا كوپشىلىكتىڭ تاعى دا كوپىر جاعالاپ كەتۋ قاۋپى بار. ينتەرنەتتىڭ زارى وتكەن تۇرعىندار: «ارتتا قالعان اۋىل بولدىق, بىزگە ەشكىم كوڭىل بولمەيدى», دەپ كۇيىنەدى.