پەتروپاۆل قالاسىنداعى كۋلتىشەۆتەر وتباسىندا جۋىردا 17-ءىنشى ءسابي ومىرگە كەلدى. مۇنداي ەرەكشە جاڭالىق كەز كەلگەن ادامدى ەلەڭ ەتكىزەرى ءسوزسىز.
الدىمەن 17 بالانىڭ اكەسى پاۆەل كۋلتىشەۆتىڭ ءوزى تۋرالى ايتا كەتەر بولساق, ول – ون ساۋساعىنان ونەر تامعان جان. دانەكەرلەۋشىلىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن, سونىڭ ىشىندە تەمىر قاقپالار جاساۋدى, قورشاۋلار قويۋدى, اۆتوماشينالار جوندەۋدى جانە باسقا دا نەشە ءتۇرلى ونەردى مەڭگەرگەن ەڭبەكقور ادام. 2000 جىلدارى ساتىپ العان ءۇيىن دە ءوز قولىمەن كەڭەيتىپ, كوپ جاننىڭ تۇرۋىنا لايىقتاپ الىپتى. ءوزى سەگىز بالا تاربيەلەگەن كوپبالالى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن ەكەن. ايەلى تاتيانامەن ەكەۋى شىركەۋدە تانىسىپتى. ەكەۋى دە ءدىن جولىنا بەرىلگەن جاندار كورىنەدى. 2000 جىلى ۇيلەنگەندەرىندە پاۆەل 22-دە, تاتيانا 19-دا بولىپ, كەلەسى جىلى تۇڭعىشتارى ومىرگە كەلگەن.
قاي ءدىننىڭ بولسىن «قۇداي بەرگەن بالانى شەكتەمەۋ كەرەك» دەگەن ۋاعىزى بار. بىراق كوپبالالى بولۋ – قۇداي جولى دەگەندى ەشقانداي ءدىن ايتپايدى, جاراتقان كوپبالالى بولۋدىڭ مىندەتىن ادامنىڭ موينىنا جۇكتەمەگەن. ول تەك پەندەنىڭ ءوزىنىڭ مۇمكىنشىلىگىنەن تۋىندايتىن ارەكەت.
ال كەڭەستىك ناسيحات كوپبالالى بولۋدى كەڭىنەن ناسيحاتتادى. ويتكەنى ادام سانىنىڭ كوپ بولعانى ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن, جۇمىس كۇشى رەسۋرسىن ارتتىراتىن ەدى. الەۋمەتتىك تۇرعىدان قولداۋعا بولماشى بىردەڭە بەرسە دە سونى قاتتى جارنامالاپ, ونىڭ ۇستىنە كوپبالالى انالارعا دەگەن مورالدىق ىنتالاندىرۋ شارالارىن دا ءۇيىپ-توگىپ جاتاتىن.
قازاقستان دا كوپبالالى انالارعا قۇرمەت كورسەتەدى. 1993 جىلدان بەرى 7 جانە ودان كوپ بالا تۋعاندارعا «التىن القا», 6 بالا تۋعاندارعا «كۇمىس القا» تاعىلادى, 6,4 اەك كولەمىندە جاردەماقى بەرىلەدى جانە كەيبىر سالىقتاردان بوساتىلادى. جالپى, كەزەكتەن تىس وزدەرىنىڭ جەڭىلدەتىلگەن كەزەگىمەن ءۇي بەرىلەدى.
ارينە, 10-12 بالاعا دەيىن ومىرگە اكەلىپ, ولاردى قوعامنىڭ تولىققاندى ازاماتتارى ەتىپ تاربيەلەگەن انالارعا باس يەسىڭ. سولاردىڭ ارقاسىندا حالقىمىزدىڭ دەموگرافيالىق احۋالى تۇزەلىپ, سانى كوشتەن قالماي كەلەدى. بىراق قازىر شەكتەن شىعىپ, بالانى سونشا كوپ تۋىپ, ءوسىرۋدىڭ تولىپ جاتقان پروبلەمالارى بارىن دا ۇمىتپاعان ءجون. الدىمەن مۇنداي وتباسىداعى بالالاردىڭ بارىنە انانىڭ مەيىرىمى جەتە بەرمەيدى. كەيبىر پسيحولوگتەر وسىدان بالالاردىڭ بويىندا وكپەلەگىش, قىزعانشاق, قاتىگەز مىنەزدەردىڭ ەپتەپ قالىپتاساتىنىن ايتادى. انانىڭ نازارى تۇسپەگەن بالا بولەكتەنىپ, وزدىگىنەن جەتىمسىرەپ تە قالاتىن كورىنەدى. ارينە, مۇنداي مىنەز بارلىق حالىقتىڭ وتباسىنا ءتان ەمەس. تۋمىسىنان باۋىرمال, جىلى جۇرەكتى بولىپ كەلەتىن قازاق بالالارى ءتىپتى كوپبالالى وتباسىندا تۋسا دا ءوزىن مۇقتاجدىق كورگەنگە ساناماي بارىنشا مەيىرىمدى, جاسىنان اتا-اناسى مەن اعا-ىنىلەرىنە, اپا-سىڭلىلەرىنە دەگەن قامقورلىعى قالىپتاسادى. ال ءوزىمشىل, باسقالاردان ارتىق بولۋدى تابيعاتىنان ويلايتىن ورتادا تۋعان كوپبالانىڭ كەيبىرى بارىنشا قاتىگەز دە بولادى.
قازىرگى تالاپقا ساي بالاسىن دامىتۋعا كوپبالالى انانىڭ مۇمكىنشىلىگى دە, ۋاقىتى دا بولا بەرمەيدى. ءار بالانىڭ جەكە مۇددەسى مەن قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن الەمىنە قول جەتكىزۋگە دە مۇمكىنشىلىك جوق. كوپبالاعا كۇندەلىكتى نانىن تابۋدى الدىمەن ويلايتىن اتا-انا بالانىڭ جەكە مۇددەسىنە توقتالۋعا قولى دا تيمەيدى. راس, ۇلكەندەرى كىشىلەرىنە قامقورلىق جاساپ, ويناتىپ, ۋاتىپ, كۇلدىرىپ, ءتىپتى باعىپ تا وتىرار-اۋ. الايدا ءسابيدىڭ بويىنداعى ونەرگە, بىلىمگە, سونىڭ ىشىندە انگە, بيگە, مۋزىكاعا, سپورتقا جانە باسقاعا دەگەن بەيىمىن بالالار ۇشتاي الار ما؟ ارينە, ءبىز شەكتەن تىس كوپ بالالى بولۋ قاجەتسىز دەمەيمىز. بىراق 7-8-دەن اسىپ كەتسە بالانىڭ دامۋ مۇمكىنشىلىگىن تۋدىرۋ وڭاي ەمەس ەكەنىن ايتقىمىز كەلەدى. ال ءسابيدىڭ وزدىگىنەن «دامۋىنا» باسىنان ەركىندىك بەرەتىن وتباسىلاردىڭ بالالارى اراسىنان ونەر-ءبىلىم ەمەس, كوبىنەسە تەرىس جولعا تۇسۋشىلىكتەر ورىن الاتىنىن دا ومىردە ءجيى كورىپ ءجۇرمىز.
ءبىز جوعارىدا پاۆەل كۋلتىشەۆتىڭ تىرشىلىك ارەكەتىن اۋىزعا تەگىن العان جوقپىز. ەگەر ول سونشاما جاندى اسىراۋ ءۇشىن كۇندىز-ءتۇنى تىنباي قارا جۇمىس ىستەيتىن جان ەمەس, بيزنەسى وركەندەپ, قالىپتى ارناعا ءتۇسىپ تۇرعان تابىستى, ىسكەر ادام بولسا – بالكي ول بالالارىن وسى زاماننىڭ تالاپتارىنا سايكەس دامىتۋعا دا كۇشى جەتەر ەدى. بىراق ول قاراپايىم تىرشىلىكتىڭ ادامى. سوعان قاراماستان پ.كۋلتىشەۆتىڭ ءوزى: «بۇرىن كوپبالالى وتباسىلار قالىپتى جاعداي بولاتىن, ال قازىر ءبارى ءبىر-ەكى بالادان عانا وسىرەدى. ال ءبىز قازىر اتا-انالارىمىز بەن اتالارىمىزدان جاقسى ءومىر سۇرەمىز عوي. سوندىقتان مۇنداي باقىتتان باس تارتۋعا بولا ما؟», دەيدى.
بۇرىن بالالاردىڭ كوپتىگى قولمەن ىستەيتىن قارا جۇمىستاردى ەڭسەرۋگە كەرەك-ءتى. ول كەزدە تەك دەنە كۇشىنىڭ دامۋى عانا الدىڭعى ورىندا تۇراتىن. ال كومپيۋتەرگە شۇقشياتىن, تولىپ جاتقان ۇيىرمەلەرگە, باسسەينگە, سپورتقا جەتەلەيتىن بۇگىنگى زاماننىڭ تالابى مۇلدە باسقا ەمەس پە؟
ارينە, ءبىز كۋلتىشەۆ وتباسىنىڭ 10 ۇلى مەن 7 قىزىنا باقىت تىلەيمىز, ءبارى دە امان ءوسىپ ەلىمىزدىڭ لايىقتى ازاماتتارى بولسىن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى