ەكونوميكالىق تۇرعىدا ەلىمىزدىڭ باستى دونورى – الماتى پاندەميا مەن قۋاڭشىلىق جاعدايىندا ءوز تۇرعىندارىن اسىراۋعا قانشالىقتى قاۋقارلى؟ «قىستىڭ قامىن جاز ويلا» قاعيداتىنا سۇيەنگەن الماتىنىڭ يندۋستريالىق ايماعىندا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋ ءۇشىن ناقتى قانداي ارەكەتتەر جۇرگىزىلىپ وتىر؟ ماسەلەن, وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا يندۋستريالىق ايماقتا 8 جاڭا جوبانى ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
مۇمكىندىگى مول جوبالار
الدىمەن الماتى يندۋستريالىق ايماعىنىڭ جالپى اۋدانى 490 گەكتاردى قۇرايتىنىن, ونىڭ 326 گەكتارى پايدالى ايماققا جاتاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ينفراقۇرىلىمعا تاعى 164 گا جەر بولىنگەن. بۇگىنگى تاڭدا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 251,5 گەكتار جەر بەرىلسە, 74,5 گەكتارى ازىرگە بوس تۇر.
قۇرىلىسى بيىل باستالعان «Biotech Karal» كومپانياسى – ءۇي جانۋارلارىنا ارنالعان بيوتاماقتى قوسپالار مەن تىڭايتقىشتار وندىرەتىن العاشقى زاۋىتتىڭ ءبىرى. ءبىرىنشى كەزەڭى 2022 جىلى اياقتالادى. قۇرىلىستىڭ ەكىنشى كەزەڭىن 2024 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. جوبانىڭ قۇنى 850 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. زاۋىت 130 جاڭا جۇمىس ورنىن اشادى. كاسىپورىننىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 6,7 ملن ليتر دايىن ءونىم شىعارۋدى كوزدەيدى.
ال ەكىنشى «Lemonadoff Food» زاۋىتى جىلىنا 15 ملن ليتر كولەمىندە الكوگولسىز سۋسىن شىعارا وتىرىپ, 50 جۇمىس ورنىن جاساقتاۋى ءتيىس. جوبا قۇنى 316 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.
ءۇشىنشى نىسان – «سارتاي ەنەرگو سەرۆيس» اۆتوكلاۆتى گازبلوكتار مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن زاۋىت قۇرىلىسى. بۇل كومپانيا «K7 Group» حولدينگىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى ءارى باتىس قازاقستاننىڭ جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنىڭ وكىلى. الماتىداعى زاۋىت اليۋميني ۆيتراجدارىن, پلاستيكالىق تەرەزەلەردى, اۆتوكلاۆتى گازبلوكتاردى, ۆيتراجداردى شىعارادى.
ۇسىنىلعان زاۋىتتار تىزىمىندە «ABM Building 2007» دە بار. مۇندا كابەلدىك-وتكىزگىش ءونىم شىعارىلادى.
يندۋستريالىق ايماقتا 2023 جىلعا قاراي مەتالل قۇرىلىمدارى مەن پوليەتيلەن قۇبىرلارىن شىعاراتىن «بۇرعان-2005» ونەركاسىپتىك كەشەنى سالىنادى. قازىرگى ۋاقىتتا كومپانيا قازاندىق, تۋربينالىق, ەلەكتر تەحنيكالىق, حيميالىق جابدىقتارعا, باقىلاۋ جۇيەسىنە, اۆارياعا قارسى قورعاۋعا قىزمەت كورسەتۋمەن قاتار, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ, كوتەرگىش جانە قورشاۋ كونسترۋكتسيالارىن سالۋمەن اينالىسادى. الماتى يندۋستريالىق ايماعىندا كومپانيا مەتالل قۇرىلىمدارى مەن پوليەتيلەن قۇبىر فيتينگتەرىن شىعاراتىن زاۋىت سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبانىڭ قۇنى 2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. 90-عا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى.
ازىق-ت ۇلىك باعاسىن اسپانداتپاۋ شارالارى
شىلدەنىڭ العاشقى اپتاسىندا تۇتىنۋ باعالارىنىڭ يندەكسى 0,4%-عا تومەندەگەنى بايقالدى, بۇل قالا پوزيتسياسىن 4 تارماققا (5-تەن 9-عا) تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. بۇل كورسەتكىشكە جەتۋ وڭاي بولعان جوق. جەدەل جانە ستراتەگيالىق شارالار قابىلداۋعا كوپ كۇش سالىندى. وسى ماقساتقا شامامەن 8 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. مىسالى, Magnum Cash & Carry جشس-عا 12 اتاۋلى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن بەلگىلەنگەن باعامەن الۋعا جانە ۇيىمداستىرۋعا 3,1 ملرد تەڭگە ءبولىندى.
قاراشا ايىنا دەيىن 10 الەۋمەتتىك ماڭىزدى ازىق-ت ۇلىكتىڭ باعاسىن ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن «تويمارت» ساۋدا جەلىسى 245 ملن تەڭگەنى وسى ماقساتقا پايدالانادى.
1 ملرد تەڭگە – 23,8 مىڭ توننا ناندى بەلگىلەنگەن ناقتى باعاسىمەن جەتكىزۋ ءۇشىن اقساي «حبك» جشس-نا وسى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا دەيىن بەرىلدى. 800 ملن تەڭگە «الساد قازاقستان» جشس-نا 49,6 ملن جۇمىرتقانى 3 جىل بويى بەلگىلەنگەن باعاسى 400 تەڭگەدەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرۋى ءۇشىن ءبولىندى. Union Products جشس-نا 250 ملن تەڭگە 2 730 توننا ەت ءونىمىن (1365 توننا سيىر ەتى مەن تاۋىق ەتى) 132 دۇكەنگە بەلگىلەنگەن باعا بويىنشا (2050 – سيىر ەتى, 782 تگ – تاۋىق ەتى) 2022 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيىن جەتكىزۋى ءۇشىن بەرىلدى.
«اسىل Meat» جشس-نىڭ 6 فيرمالىق دۇكەندەرىنە 2022 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن كيلوسى 2050 تەڭگەدەن 90,5 توننا سيىر ەتىن جەتكىزىپ وتىرۋى ءۇشىن 88 ملن تەڭگە الدى. بۇلاردان بولەك, 255 تگ/كگ-نان 5 مىڭ توننا قانت جەتكىزۋ ءۇشىن ءىرى قانت ءوندىرۋشى – «مەركى قانت زاۋىتىنا» «اينالىم» زاەمىن بەرۋ پىسىقتالىپ جاتىر.
قالانىڭ جەتى نەگىزگى ازىق-تۇلىك بازارىندا «الەۋمەتتىك دۇكەندەر» جۇمىس ىستەيدى. بۇل بازارلاردا كۇندەلىكتى قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك نارىقتىق باعادان تومەن باعامەن ساتىلادى.
بيىل الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسى وڭىرارالىق كووپەراتسيا ءوزارا مامىلەگە كەلگەن بولاتىن. الماتى وبلىسىنا ساپاردىڭ ارقاسىندا «JLC ءسۇت» جشس-مەن «ماگنۋم» ساۋدا جەلىسىنە ءسۇت, سۇزبە ونىمدەرىن جەتكىزۋ جونىندە كەلىسىم جاسالدى. سونىمەن قاتار Naz-Dana شق Small جانە Toimart ساۋدا جەلىلەرىنە 1 توننا پياز جەتكىزەدى. «الاتاۋ قۇس» كومپانياسىنان كيلوسى 820 تەڭگەدەن اسپايتىن 1200 توننا تاۋىق ەتىن ساتىپ الۋعا ءونىم جەتكىزۋ ءۇشىن 1 جىلعا 1 ملرد تەڭگە سوماسىنا «اينالىم» قارىزىن بەرۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار, كارتوپ پەن ءسابىز باعاسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى جەدەل تۇردە تۇركىستان وبلىسىنان كوكونىستەردى تىكەلەي جەتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلدى. بۇل كارتوپقا كوتەرمە باعانى 260 تگ/كگ-نان 125 تگ/كگ-عا دەيىن, سابىزگە 450 تگ/كگ-نان 200 تگ/كگ-عا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. بولاشاقتا نارىقتىڭ تولىعۋىنا بايلانىستى باعانى تومەندەتۋ ءۇردىسى ساقتالادى.
2021-2022 جىلدارى ماۋسىمارالىق كەزەڭدە «ماگنۋم» جانە باسقا دا ساۋدا جەلىلەرىندە ساتۋ ءۇشىن 2,5 ملرد تەڭگەگە 22 مىڭ توننا كوكونىستى ساتىپ الۋعا «فورۆاردتىق» كەلىسىم جاسالدى.
الماتى