بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە گۋمانيتارلىق داعدارىستىڭ قۋاتتى تولقىنى ءجۇرىپ جاتقانىن, بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە قارۋلى قاقتىعىستار بولىپ جاتقان اۋداندارداعى بەيبىت تۇرعىندارعا اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتتى. بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ بۇل ۇندەۋىن ءبىرىنشى ورىنباسارى امينا مۇحاممەد وقىپ بەردى, دەپ جازادى Egemen.kz بۇۇ جاڭالىقتار ورتالىعى تاراتقان اقپاراتقا سىلتەمە جاساپ.
گۋمانيتارلىق اگەنتتىكتەردىڭ الدىندا تۇرعان ۇلكەن قيىندىقتار تۋرالى ايتقان بۇۇ باسشىسى انتونيۋ گۋتەرريش گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتى ساقتاۋ جونىندەگى ارنايى كەڭەسشى قىزمەتىن قۇرۋعا شەشىم قابىلدادى.
بۇۇ مالىمەتتەرى بويىنشا اۋعانستاندا ماۋسىمنىڭ ءبىر اپتاسىندا بولعان قارۋلى شابۋىلداردىڭ سالدارىنان كەم دەگەندە 24 بەيبىت تۇرعىن, ونىڭ ىشىندە بەس مەديتسينالىق قىزمەتكەر قازا تاپتى. بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا بەيبىت تۇرعىندار اراسىندا قۇربان بولعانداردىڭ سانى بۇل ەلدە 29 پايىزعا ءوستى. يەمەندە كۇن سايىن ورتاشا ەسەپپەن العاندا بەس بەيبىت تۇرعىن قازا بولادى نەمەسە جاراقات الادى. جيىرما ميلليون يەمەندىك گۋمانيتارلىق كومەككە وتە مۇقتاج, ال بەس ميلليون ادام اشتىققا تاپ بولدى. ەفيوپيانىڭ تيگراي ايماعىندا بەيبىت تۇرعىنداردى ءولىم جازاسىنا كەسۋ, زاڭسىز تۇتقىنداۋ جانە ۇستاۋ, بالالارعا جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق كورسەتۋ جانە بەيبىت تۇرعىنداردى جاپپاي ءماجبۇرلى تۇردە قونىس اۋدارۋ تۋرالى ەسەپتەر بار.
باس حاتشى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن بەيبىت تۇرعىنداردى, گۋمانيتارلىق جانە مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردى جانە جالپى گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتى قورعاۋ تۋرالى كوپتەگەن قارارلاردى قولداۋ ءۇشىن «شەشىمدى جانە شۇعىل شارالار قابىلداۋعا» شاقىردى.
ء«بىزدىڭ گۋمانيتارلىق اگەنتتىكتەر كوبىنەسە ۇكىمەتتەرمەن نەمەسە ولاردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن جانە قانداي دا ءبىر كومەكتەن تولىقتاي باس تارتاتىن قاقتىعىسۋشى تاراپتارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە ءماجبۇر», دەيدى بۇۇ باس حاتشىسى.
بۇۇ باسشىسى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتى گۋمانيتارلىق قىزمەتكەرلەرگە جانە گۋمانيتارلىق ۇيىمداردىڭ مەنشىگىنە شابۋىلداردى توقتاتۋ, حالىقارالىق گۋمانيتارلىق زاڭداردى قۇرمەتتەۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە بۇۇ قارارلارىن بۇزۋشىلاردى بەيبىت تۇرعىنداردى, مەديتسينالىق جانە گۋمانيتارلىق پەرسونالداردى قورعاۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋعا شاقىردى.
وسىعان بايلانىستى ول بەس نەگىزگى ءىس-قيمىل باعىتىن ۇسىندى.
بىرىنشىدەن, انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ ايتۋىنشا, قولدانىستاعى قۇرالداردى حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىققا ۇلكەن قۇرمەتكە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بارلىق تاسىلدەرمەن نىعايتۋ كەرەك.
«بۇل قۇرالداردى جۇيەلى تۇردە قولدانعان كەزدە ءبىز ناتيجە كورەمىز. ءبىز ۇلتتىق قارۋلى كۇشتەردى دايارلاۋ, ۇلتتىق ساياساتتىڭ نەگىزدەرىن دامىتۋ جانە قاجەت بولعان جاعدايدا ديپلوماتيالىق قىسىم جاساۋ تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى باسقا شارا قالماعان كەزدە سانكتسيالار قولدانۋ قۇقىعىن وزىنە قالدىرادى», دەدى بۇۇ باسشىسى ءوز سوزىندە.
ەگەر جەكەلەگەن ەلدەردىڭ بيلىگى ارەكەت ەتە المايتىن نەمەسە ىستەگىسى كەلمەيتىن بولسا, بارلىق قولجەتىمدى تەتىكتەردى حالىقارالىق قاۋىمداستىق, ونىڭ ىشىندە قاۋىپسىزدىك كەڭەسى قولدانۋى كەرەك.
ەكىنشىدەن, انتونيۋ گۋتەرريش بولاشاقتا گۋمانيتارلىق قىزمەتكەرلەرگە شابۋىل جاساۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن وتكەن وقيعالاردى تەكسەرىپ, كىنالىلەردى جاۋاپقا تارتۋ كەرەك دەپ اتاپ ءوتتى. ۇشىنشىدەن, انتونيۋ گۋتەرريش ۇكىمەتتەر گۋمانيتارلىق ۇيىمدارعا جانجالدىڭ بارلىق تاراپتارىمەن, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ەمەس قارۋلى توپتارمەن بايلانىس ورناتۋعا كومەكتەسۋى كەرەك دەپ سانايدى. تورتىنشىدەن, گۋتەرريشتىڭ پىكىرىنشە, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل شارالارى گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتى ساقتاۋ, تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىلداردىڭ گۋمانيتارلىق وپەراتسيالارعا اسەرىن بارىنشا ازايتۋ جانە گۋمانيتارلىق, مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ ءوز جۇمىستارىن ورىنداعانى ءۇشىن جازالانباۋىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ناقتى نۇسقاۋلىقتاردى قامتۋى كەرەك.
بۇۇ-عا مۇشە ەلدەر دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى مەن مەكتەپتەرىن تولىقتاي قورعاۋ ءۇشىن اسكەري ساياساتىن قايتا قاراۋى كەرەك.
«بەسىنشىدەن, قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالارعا شابۋىلداردىڭ تەز ارادا توقتاتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن, سونداي-اق وسى نىساندار مەن ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋ ءۇشىن ءوز ىقپالىن قولدانۋى كەرەك», دەدى بۇۇ باسشىسى.
COVID-19 پاندەمياسىنىڭ سالدارىنان بولعان دەنساۋلىققا قاتىستى بۇرىن-سوڭدى بولماعان توتەنشە جاعداي دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرى مەن قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋدى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى ەتەدى.
«بۇۇ-عا مۇشە ەلدەر مەديتسينالىق مەكەمەلەر مەن مەكتەپتەردىڭ قورعالۋىن تولىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ اسكەري ساياساتىن قايتا قاراۋى كەرەك. ءبىز بۇل نىسانداردى اسكەري ماقساتتا پايدالانۋدى تولىعىمەن الىپ تاستاۋىمىز كەرەكك», دەدى بۇۇ باس حاتشىسى.
سايىپ كەلگەندە, انتونيۋ گۋتەريش اتاپ وتكەندەي, بۇۇ-نىڭ گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتى قورعاۋداعى جۇمىستارىنىڭ كوبىن جەردەگى گۋمانيتارلىق قىزمەتكەرلەر جۇزەگە اسىرادى.
«حالىقارالىق قاۋىمداستىق ولارعا وسى كۇردەلى جانە قاۋىپتى جۇمىستا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە مىندەتتى», دەپ قورىتىندىلادى بۇۇ باس حاتشىسى.