ازعىندىققا قاشان توسقاۋىل قويىلادى؟

جەتى جاسار بالانىڭ زورلىق كورگەنى تۋرالى ايتىپ, العاش بولىپ دابىل قاققان – جابىرلەنۋشىنىڭ اجەسى. جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا كەيۋانا نەمەرەسىن شومىلدىرماق بولعاندا ءبۇلدىرشىننىڭ بۇكىل دەنەسىنە قول تيگىزبەي, قاتتى اۋىراتىنىن ايتىپ شىرقىراعانىن ايتقان. الدەنەدەن سەكەم العان اجەسى نەمەرەسىن سۇراقتىڭ استىنا الادى. سول كەزدە عانا بۇكىل سۇمدىقتىڭ بەتى اشىلعان. جەتكىنشەك وزىنەن 7-8 سىنىپ جوعارى وقيتىن 4 بالانىڭ سوققىنىڭ استىنا الىپ, زورلاعانىن ايتىپ بەرگەن. سوراقىسى سول, بۇل ايۋاندىقتىڭ بارلىعىن 9-سىنىپ وقۋشىلارى مەكتەپتىڭ دارەتحاناسىندا جاساعان. ءتورت ەسسىزدىڭ ۇشەۋى ازعىندىق جاساپ جاتقاندا بىرەۋى سىرتتا «كۇزەتتە» تۇرعان.

جەتكىنشەكتىڭ مىنەز-قۇلقىنداعى وزگەرىستى اناسى مەن اجەسى ناۋرىز ايىندا بايقاعان. سول كەزدەن باستاپ بالا تىم اشۋلانشاق بولىپ, مەكتەپكە بارعىسى كەلمەيتىنىن ايتىپ, قيعىلىق سالا باستاعان. تۋعاندارى سول كەزدە-اق ءبىلىم وشاعىندا الىمجەتتىك جاسالاتىنىن ءبىلىپ, 9-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ جاسى كىشىلەرگە كۇش قولداناتىنى جونىندە مەكتەپ مۇعالىمدەرىنە ەسكەرتكەن ەكەن. الايدا اتا-انالاردىڭ بۇل جانايقايىنا ءتىپتى سىنىپ جەتەكشىسى دە جەتە ءمان بەرمەگەن كورىنەدى. وسى وقيعادان كەيىن مەكتەپتە بەينەباقىلاۋ كامەراسىنىڭ ورناتىلماعانى دا انىقتالىپ وتىر.

قازىرگى تاڭدا بۇل ايۋاندىققا قاتىستى ەكى بىردەي قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. ونىڭ ءبىرىنشىسى قىلمىستىق كودەكستىڭ 121-بابىنىڭ 4-بولىگى بويىنشا تىركەلگەن. اقتوبە وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ حابارلاۋىنشا, وسى فاكتى بويىنشا قاجەتتى تەرگەۋ ءىس-شارالارى جۇرگىزىلىپ, بارلىق ءتيىستى سوت-مەديتسينالىق ساراپتامالار تاعايىندالعان. بۇدان بۇرىن اقتوبە وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءبىلىم باسقارماسى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنە ءبىلىم وشاعىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ تۋرالى ءوتىنىش جىبەرگەنىن حابارلاعان بولاتىن. وسىعان سايكەس وبلىستىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى مەكتەپ قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى قىزمەتتىك تەرگەۋدى باستاعانىن مالىمدەگەن ەدى. قازىرگى تاڭدا ءزابىر كورگەن بالا مەن ونىڭ وتباسىنا قاجەتتى بارلىق قۇقىقتىق قولداۋ, سونىڭ ىشىندە پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتىلۋدە.

ال ەكىنشى قىلمىستىق ءىس وقۋشى زورلانعان مەكتەپ اكىمشىلىگىنە قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 141-بابى – «بالالاردىڭ ءومiرi مەن دەنساۋلىعىنىڭ قاۋiپسiزدiگiن قامتاماسىز ەتۋ جو­نiندەگi مiندەتتەردi تيىسىنشە ورىنداماۋعا» سايكەس قوزعالعان.

اقتوبە وبلىستىق پد-ءنىڭ رەسمي وكىلى ەربولات سارقۇلوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ جانە باسشىلىعىنىڭ جاۋاپسىزدىعى مەن نەمقۇرايلىلىعىنا قاتىستى بۇل ءىس بويىنشا دا قازىرگى تاڭدا تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقان كورىنەدى. بۇل باپ بويىنشا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى ەكى جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن. نەمەسە بەلگiلi بiر قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان ءۇش جىلعا ايىرىلىپ, 2 مىڭ ايلىق ەسەپتiك كورسەتكiشكە دەيiنگi مولشەردە ايىپپۇل ارقالايدى. بۇل دەگەنىڭىز شامامەن 6 ميلليون تەڭگە. الايدا بالالىق بالداۋرەنى بىت-شىت بولعان ءبۇلدىرشىننىڭ بولاشاعىن بۇل اقشا بۇتىندەي الماسى انىق.

قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ مالىمەتىنە ءمان بەرسەك, وتكەن جىلى ەلىمىزدە قىلمىستىق كودەكستىڭ 122-بابىنا سايكەس 41 قىلمىستىق ءىس تىركەلسە, بيىل بۇل سان قازىردىڭ وزىندە 57-گە جەتكەن. 122-باپ – «ون التى جاسقا تولماعان اداممەن جىنىستىق قاتىناس نەمەسە سەكسۋالدىق سيپاتتاعى وزگە دە ارەكەتتەر جاساۋعا» قاتىستى نورما. ال كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندارعا قاتىستى جاسالعان زورلىق-زومبىلىق بويىنشا 2020 جىلى 9 ءىس قارالسا, بيىلعى جىل باستالعالى 14 قىلمىستىق ءىس اشكەرەلەنگەن. بۇل دەرەكتەر ەلىمىزدە پەدوفيلدەردىڭ قاتارى قالىڭداي تۇسكەنىن اڭعارتادى.

قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان­نىڭ تۇزەۋ مەكەمەلەرىندە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى سەكسۋالدىق سيپاتتاعى قىلمىستارى ءۇشىن 1600-گە جۋىق سوتتالعان جازاسىن وتەپ جاتىر. ال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا ءبىر جارىم مىڭعا جۋىق پەدوفيل مەن 2800-دەن استام زورلاۋشى تىركەلگەن.

باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتى بىرنەشە جىل بۇرىن پەدوفيلدەر تۋرالى دەرەكتەردىڭ ەلەكتروندى كارتاسىن ۇسىندى. ول جەردەن وسى باپتار بويىنشا تىركەلگەن بارلىق قىلمىستىق ءىس تۋرالى اقپاراتتى, سونىڭ ىشىندە زورلاۋشىلارعا قاتىستى مالىمەتتەردى – ولاردىڭ اتى-جوندەرى, جاسى, ءتىپتى فوتولارىنا دەيىن infopublic.pravstat.kz. ارنايى سايتىنان كورۋگە بولاتىنداي ەتىپ جاسادى.

2016 جىلى «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويىلىپ, كوپ ۇزاماي پەدوفيلدەردى حيميالىق ءپىشتىرۋ جازاسى قولدانىسقا ەنگىزىلدى. 2019 جىلدان باستاپ زورلاۋ نەمەسە ناپسىقۇمارلىق سيپاتتاعى كۇش قولدانۋ ارەكەتتەرى اۋىر ساناتتاعى قىلمىسقا جاتقىزىلىپ, بالالارعا قاتىستى زورلىق كورسەتكەندەردى 20 جىلعا دەيىن نەمەسە ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار, پەدوفيليا فاكتىلەرىن بىلە تۇرا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا حابارلاماعاندار دا قاتاڭ جازالانادى. بۇدان بىلاي مۇنداي اقپاراتتى جاسىرىپ قالعاندار 6 جىلعا دەيىن سوتتالۋى ابدەن مۇمكىن.

جازا قاتايتىلعانىمەن, بۇل ازعىندىقتى اۋىزدىقتاۋ مۇمكىن بولماي تۇر. اقتوبەدەگى سياقتى جاس بالاعا جاسوسپىرىمدەر جابىلىپ قورلىق كورسەتەتىندەي كۇيگە ءتۇسۋىمىز قاسىرەت ەمەس پە؟! بۇل ازعىندىقتىڭ استارىندا نە جاتىر؟ مۇنداي جاۋىزدىقتى جەتكىنشەكتەر قايدان جۇقتىرىپ, زورلىقشىل بولۋدى كىمنەن ۇلگى ەتىپ ءجۇر؟ پەدوفيلدەردى حيميالىق پىشتىرۋمەن دە قورقىتا المادىق. ودان قاتال جازا دا ايۋاندىقتى توقتاتپاي تۇر. نەگە؟ مۇمكىن, بۇل ادامدىق ازايىپ, ناداندىق جايلاعان اقپارات اعىنىنا قارسى تۇرا الماي جاتقانىمىزدان بولار. تۇعىر بولار تاربيەمىزدىڭ تامىرىن بوساڭسىتىپ العانىمىز تاعى بار... تاعى نە؟