سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. سپيكەر جوعارى پالاتانىڭ بيىلعى سەسسياداعى زاڭ شىعارۋ قىزمەتى ەكى نەگىزگى مىندەتكە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
ولاردىڭ ءبىرى – كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن كۇرەس جۇمىستارى جانە ىندەتتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالدارىن ەڭسەرۋ بولسا, ەكىنشىسى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان كەشەندى رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋدى قۇقىقتىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ. سونداي-اق م.اشىمباەۆ ءوز سوزىندە پاندەميا كەزەڭىندە ازاماتتار مەن بيزنەستى قولداۋ ماقساتىمەن قابىلدانعان ماڭىزدى زاڭدارعا توقتالدى.«قازاقستاندا ازاماتتارىمىزدى قورعاۋعا جانە ەكونوميكامىزدى قولداۋعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى اۋقىمدى شارالار قابىلداندى. بىلتىر وسى ماقساتقا 14 ملرد دوللاردان استام قاراجات نەمەسە جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 9 پايىزى ءبولىندى. داعدارىسقا قارسى زاڭدار جەدەل قابىلدانىپ وتىردى. ولاردىڭ قاتارىندا بيۋدجەتكە, سالىق كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ, بيزنەس پەن ينۆەستورلاردى قولداۋ ماسەلەلەرى, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە كومەك كورسەتۋ تۋرالى جانە باسقا زاڭدار بار», دەدى سەنات سپيكەرى.سونىمەن قاتار ول ەل پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان جۇيەلى رەفورمالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ جولىنداعى پارلامەنتتىڭ قىزمەتى تۋرالى ءسوز قوزعادى.«مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ باعىتىندا الداعى ماقسات-مىندەتتەردى ناقتىلاعان. ولار – ەڭ الدىمەن, ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋ, ونىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ساياسي باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن لايىقتى جاعداي جاساۋ جانە تاعى باسقالارى», دەدى م.اشىمباەۆ.سەنات توراعاسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى باسىمدىقتار – مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ حالىققا اشىق بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جۇمىس بارىسىندا ازاماتتاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرۋ ەكەنىن ايتتى. مۇنداي تاسىلدەردىڭ نەگىزى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىندا ايقىن كورسەتىلگەن.«قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الەۋمەتتىك سالاداعى رەفورمالارى ءادىل, ينكليۋزيۆتى الەۋمەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋعا, ءبىلىم بەرۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان. ءبىز ءار ازامات ءوز مۇمكىندىگىن ىسكە اسىرۋىنا جانە كومەككە مۇقتاج جانداردىڭ نازاردان تىس قالماۋىنا باسا ءمان بەرەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.ودان بولەك, سەنات سپيكەرى ەكونوميكاداعى باستى مىندەتتەر – ءارتاراپتاندىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتى ەڭسەرۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى جۇيەلى تۇردە قولداۋ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل مىندەتتەردىڭ ءبارى پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدەگى باسىمدىقتارمەن ۇندەسەدى.«جالپى, 2020 جىل باستالعالى بەرى قازاقستان پارلامەنتى 175 زاڭ قابىلدادى. ونىڭ جارتىسى, ناقتى ايتقاندا, 91 زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلىمىزدى جاڭعىرتۋ باعدارىن ىسكە اسىرۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قابىلداندى. بارلىق زاڭنىڭ تورتتەن ءبىرى دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلدىعىمەن ازىرلەندى», دەدى سەنات توراعاسى.ول ءسوز بارىسىندا پرەزيدەنت رەفورمالارى اياسىندا قابىلدانعان نەگىزگى زاڭدارعا توقتالىپ ءوتتى. ماۋلەن اشىمباەۆ مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادام قۇقىقتارى سالاسىنداعى ودان ءارى شارالارى تۋرالى» جارلىققا قول قويعانىنا دا نازار اۋداردى.«وسى جارلىققا سايكەس ءبىز الداعى ۋاقىتتا اسا ماڭىزدى زاڭداردى قابىلدايمىز. اتاپ ايتقاندا, مۇگەدەك ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا, ايەلدەرگە قاتىستى كەمسىتۋشىلىكتىڭ كەز كەلگەن نىسانىن بولدىرماۋعا, قىلمىستىق سوت تورەلىگى, ازاپتاۋلار مەن زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باسىمدىق بەرىلەدى. سونداي-اق سوت-قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ ماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالمايدى», دەدى سەنات توراعاسى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان رەفورمالار ساياسي جۇيەنىڭ ساپالى وزگەرۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى جانە ولار ۇزاق مەرزىمدى سيپاتقا يە.ءسوز سوڭىندا ماۋلەن اشىمباەۆ سەنات حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا جانە جاڭعىرتۋ رەفورمالارىن ىسكە اسىرۋدا تاجىريبە الماسۋعا مۇددەلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.ء«بىز ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەرگە قاتىستى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, شەتەلدىك ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارىن ۇنەمى نازاردا ۇستايمىز. زاڭ قابىلداعان كەزدە ونىڭ ءبارىن ەسكەرەمىز. الداعى ۋاقىتتا دا ىنتىماقتاستىققا, وزگە ەلدەردىڭ پارلامەنتتەرىمەن ءوزارا بايلانىس ورناتۋعا ءاردايىم اشىقپىز», دەدى م.اشىمباەۆ.كەزدەسۋدى سەنات توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان ءابدىروۆ جۇرگىزىپ وتىردى. ءىس-شارا بارىسىندا سەناتورلار ۆلاديمير ۆولكوۆ, داۋرەن ادىلبەكوۆ جانە دينار نوكەتاەۆا ءسوز سويلەدى.ۆ.ۆولكوۆ ءوز سوزىندە بيىلعى 5 ايدا جالپى قىلمىستىق ىستەردىڭ 68 پايىزى سوتتاردا ەلەكتروندى فورماتتا قارالعانىن اتاپ ءوتتى. «سوڭعى جىلدارى قىلمىستىق سوت تورەلىگىن ىرىقتاندىرۋ جانە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا ايتارلىقتاي جۇمىس جۇرگىزىلدى. ايتالىق, وسى جىلدىڭ 5 ايىندا جالپى قىلمىستىق ىستەردىڭ 68 پايىزى سوتتاردا ەلەكتروندى فورماتتا قارالدى. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق بويىنشا 90 پايىز ەلەكتروندى حاتتاما راسىمدەلدى. قىزمەتتىڭ مۇنداي فورماتى قىلمىستىق پروتسەسس كەزەڭدەرىنىڭ اشىقتىعىن جانە تەرگەۋدىڭ شىنايىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, قاعازباستىلىقتى, بۇرمالاۋشىلىق فاكتىلەرى مەن قاتەلىكتەردى تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. ەڭ ماڭىزدىسى – جەمقورلىقتىڭ قىسقارۋى», دەدى سەناتور.د.نۇكەتاەۆا ادام قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ, ايەلدەردىڭ, مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادامداردىڭ, بالالاردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندە باياندادى. ء«بىز كوپتەگەن ەلدەردىڭ كونستيتۋتسيالارىندا ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارى بەكىتىلگەن پروگرەسس داۋىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. بۇل ەلدەردە ايەلدەر قوعامنىڭ ەكونوميكالىق ومىرىنە ارالاسادى, ولاردىڭ داۋىس بەرۋگە, بىلىمگە قول جەتكىزۋگە قۇقىقتارى بار. ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز دە الەمدىك وركەنيەتتىڭ اجىراماس بولىگى بولا وتىرىپ, جوعارىدا اتالعان قۇندىلىقتاردى ۇستانادى», دەدى دەپۋتات.