ءوڭىردىڭ ساندىقتاۋ, اتباسار, جاقسى جانە جارقايىڭ اۋداندارىنا بارعان ادام قايناعان شارۋانىڭ ورتاسىنا كۇمپ ەتە تۇسەر ەدى. قاي تاراپقا قاراساڭ دا العا ۇمتىلعان اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بەرەكە بايلانعان بەكەم ءىسىن كورەسىز. كورەسىز دە ۇلكەن ۇمىتپەن قولعا الىنىپ جاتقان بار شارۋاعا ابدەن رازى بولاسىز.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بالكاشين اۋىلىندا ءبىرى 36, ەندى ءبىرى 45 پاتەرلىك ەكى كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ ىرگەتاسى قالانعان بولاتىن. شاعىن اۋدان ءۇشىن بۇل كوپ-كورىم جاڭالىق. كوپتەن بەرى تۇرعىن ۇيگە قولى جەتپەي جۇرگەن ادامداردىڭ كوكىرەگىندە ءۇمىت وتىن الاۋلاتاتىن ءىس قولعا الىنعالى ساندىقتاۋلىق الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان جانە كوپ بالالى وتباسىلار مەن پاتەر كەزەگىندە تۇرعاندار ەلەڭدەۋلى. ايتپاقشى, ءسوز اراسىندا اۋداندا بۇگىندە پاتەر كەزەگىندە 250 ادامنىڭ تۇرعانىن سىنالاپ ايتا كەتەلىك. پالەندەي كوپ تە ەمەس, قۇرىلىس قارقىنى ءدال وسى جىلدامدىعىنان تانباسا, بىرەر جىلدىڭ ىشىندە تۇگەل دەرلىك جاڭا پاتەرگە يە بولاتىنى انىق. اۋداندىق قۇرىلىس, ارحيتەكتۋرا جانە قالا قۇرىلىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى نيكولاي دەوبالدانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قۇرىلىس الاڭىندا جۇمىس كۇنى بۇرىن تۇزىلگەن كەستەگە سايكەس ىركىلىسسىز جۇرگىزىلۋدە. ينجەنەرلىك جۇيە مەن اباتتاندىرۋ – جەكە جوبا. وسىلايشا وتكەن جىلى سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلگەن ۇيلەردى قوسا ەسەپتەگەندە, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا بەس بىردەي كوپ قاباتتى ءۇي بوي كوتەرىپ وتىر. وعان قوسا تاعى دا 36 پاتەرلىك جالعا بەرىلەتىن ەكى كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى انە-مىنە باستالماقشى. ءبولىم باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جوبا جۇزەگە اسقان كەزدە, كەزەكتە تۇرعاندار تۇگەل تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزىپ, بۇل ماسەلە ءبىرجولا شەشىمىن تابادى.
اۋىل ىشىندەگى اجارلى شارۋانىڭ قالپى وسىلاي تۇزىلسە, جىل سايىن اقىق ءداندى ايالاپ وسىرەتىن ەگىستىك القاپتارىندا ەڭبەك جىرى ۇدەي تۇسكەن. ديقاندار قازىر ەگىستىك القاپتاردى وڭدەۋدى ءبىرجولا اياقتاعان. بۇل وڭىردەگى تولىمدى تابىسىمەن اتى شىققان ىرگەلى شارۋاشىلىقتىڭ ءبىرى – «كامەنكا ي د» سەرىكتەستىگى. سەرىكتەستىك 14 مىڭ گەكتار جەرگە بيداي, ارپا, مايلى داقىلدار ەكپەك. تەحنيكاسى ساقاداي ساي ءازىر. ساپالى تۇقىمدارىن دارىلەۋ ۇستىندە. تىڭايتقىشتارى ەگىس القاپتارىنا ءسىڭىرىلىپ جاتىر. شارۋاشىلىقتا ەكى ەگىستىك بريگاداسى بار. سەرىكتەستىك 9 جوعارى ءونىمدى كەشەنمەن جابدىقتالعان. جىل سايىن ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاپ وتىراتىن سەرىكتەستىكتىڭ قۋاتى كۇشتى. جوعارى ءونىمدى 31 كومباين, 56 تراكتورى بار. بارلىعى سوڭعى جىلدارى الىنعان تەحنيكا. وسىنداي كۇشتىڭ ارقاسىندا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ۋاقىتىلى اياقتايدى. سەرىكتەستىك ديرەكتورى ا.دجەيرانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بيىل جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن 50 پايىزعا وسىرمەك. ال, جىل باسىنان بەرى 25 پايىز ءوسىرىپ, تولەپ جاتىر ەكەن. بۇل قادام ەڭ الدىمەن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز. مىقتى مەحانيزاتورلار قاۋىرت ناۋقاندىق جۇمىس كەزىندە ەتكەن ەڭبەكتەرىنە ساي تولىمدى جالاقى الادى.
اتباسار قالاسىندا تۇرعىن ءۇي سالۋ سوڭعى جىلدارى قاۋىرت قارقىن الۋدا. جاڭا شاعىن اۋدان پايدا بولدى. ول جەردە 14 بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىندى. جاڭا 45 پاتەرلىك ەكى تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرۋدە. اۋداندىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى سەرىكباي قاراناعاەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 24 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي سالىنباق. ونىڭ التاۋى نەسيەلىك پاتەرلەر, 18-ءى جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ۇيلەر. وتكەن جىلى ەكى بىردەي 45 پاتەرلىك كوپ قاباتتى ۇيلەر پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ۇيلەردەن الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان جانە كوپ بالالى 90 وتباسى جايلى پاتەرلەر الدى. №15 ءۇيدىڭ ىرگەتاسى وتكەن جىلى قالانعان بولاتىن. بيىل قازان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك, قازىرگى كۇنى قۇرىلىس الاڭىندا جۇمىس قاۋىرت جۇرگىزىلىپ جاتىر.
اۋداندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ايتا قالارلىقتاي دەڭگەيدە دامۋ ۇستىندە. 2021 جىلى جاڭا بيزنەس يدەيالاردى قولداۋ ءۇشىن قايتارىمسىز 17 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپتى. بۇگىندە اتباسارلىقتار وسى قارجىنىڭ 10 ميلليونىن يگەرىپ وتىر. بۇل – 10 گرانت. گرانتقا يە بولعانداردىڭ اراسىندا دەنساۋلىق ستۋدياسىن اشىپ, حالىققا قىزمەت ەتىپ وتىرعان كاسىپكەر مادينا يۆلوەۆا دا بار.
– مەن وسىنداي ءبىر ءىستى باستاۋدى كوپتەن بەرى ارمانداۋشى ەدىم, – دەيدى كاسىپكەر, – ەندى مىنە, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋعا يە بولىپ, ويىمدا جۇرگەن ءىستى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك الدىم. اتباسارلىق قىز-كەلىنشەكتەر دە ادەمى, سۇيكىمدى بولىپ جۇرگەندى جاقسى كورەدى. ولار از ۋاقىتتىڭ ىشىندە مەنىڭ قىزمەتىم تۋرالى قۇلاقتانىپ, كوپ-كورىم تانىلىپ قالدىم.
مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپ وتىرعانداردىڭ ءبىرى – ساۋلە جاڭابەرگەنوۆا گۇل ساتۋدى قولعا العان. ارنايى كاسىپتىك ءبىلىمدى يگەرىپ, بيزنەس جوسپارىن ءتۇزىپ, 550 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندەگى گرانتقا يە بولعان. قازىر گۇل تۇقىمدارىن ساتىپ الىپ, ءوسىرىپ جاتىر. اقادال ەڭبەگىمەن گۇل جايناعان ولكەدە ادامداردىڭ ءبىر-بىرىنە گۇل سىيلاۋى دا ادەمى ەمەس پە؟!
دەرجاۆينسك قالاسىندا بۇگىندە پاتەر كەزەگىندە تۇرعان كوپ بالالى وتباسىلار جوق. ولاردىڭ بارلىعى قولايلى پاتەرلەرمەن تەگىس قامتاماسىز ەتىلگەن. بىلتىر پاتەرگە قول جەتكىزگەن ابدراحمانوۆتاردىڭ وتباسىنا كىرىپ شىقتىق. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا «مولودەجنىي» شاعىن اۋدانىندا 60 پاتەرلىك كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي قايتا جاڭعىرتىلعان ەكەن. وسى ۇيدەن ءۇش كوپ بالالى وتباسى, 17 جەتىم بالا, 40 الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتاماسىز ەتىلگەن ادامدار پاتەر الىپتى. ابراحمانوۆتارعا تيگەنى ءۇش بولمەلى, كەڭ پاتەر. تىرشىلىككە وتە قولايلى. كوپ بالالى وتباسى قامقورلىعىنا الىپ, جاعدايلارىن جاساعان مەملەكەتكە العىس ايتادى.
بىلتىر مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا وسىنداعى اقپان ۇكىباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپكە 194 ملن تەڭگەگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. ءبىلىم وشاعىنىڭ ءىشى كىرسە شىققىسىز بولىپ جايناپ تۇر. وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الۋىنا بارلىق قولايلى جاعداي تۋعىزىلعان. بۇل اۋدانداعى العاشقى قازاق مەكتەبى. جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندە ءتالىم-تاربيە بەرەتىن ءبىلىم وشاعىنىڭ تالاپقا ساي بولعانى قانداي تاماشا؟!
جارقايىڭ اۋدانىنداعى تاسوتكەل اۋىلى بۇگىندە باقىت قۇشاعىندا دەپ ايتساق, ارتىقتىعى بولماس ەدى. قازىر شوق جۇلدىزداي شاعىن اۋىلداعى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعداي كوپ كوڭىلىن وزىنە اۋدارىپ وتىر. مۇنداي جاعدايدى وسىنداعى «تەمىرلان» سەرىكتەستىگى جاساعان. سەرىكتەستىك باسشىسى ەرلان الين تۋعان جەردىڭ توپىراعىن تۇلەتۋگە ايانباي اتسالىسىپ جۇرگەن اتىمتاي جومارتتىڭ ءبىرى. اۋىلدان قونىس تەپكەن مۇعالىم, مادەنيەت قىزمەتكەرى, مالشىلار مەن ديقاندار جاڭا پاتەرلەرگە يە بولۋدا. بۇرىنعى جاتاقحانانى قۇرىلىسشىلار قالاعىنان جاڭا شىققانداي ەتىپ جوندەگەن. ول جەردە جاس وتباسىلار مەن ناۋقاندىق جۇمىس كەزىندە شارۋاشىلىققا كومەككە كەلەتىن مەحانيزاتورلار تۇرادى. شالعايداعى شاعىن اۋىلدىڭ ەكى كوشەسى ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بارلىق الەۋمەتتىك نىساندار جۇمىس ىستەپ تۇر. 1974 جىلى سالىنعان مەكتەپ ءۇيىن جاڭاعا بەرگىسىز ەتىپ, كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ بەرىپتى. 2019 جىلى سەرىكتەستىك ديرەكتورى 100 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىپ, ەسكى كلۋبتى جوندەگەن. قازىر تاسوتكەلدىكتەر بوس ۋاقىتتارىن وسى جەردە وتكىزەدى.
كىتاپحانانىڭ ءىشى وقىرماندارعا تولى. تاياۋدا سەرىكتەستىك 10 ملن تەڭگەگە بالالار الاڭىن سالىپ بەرمەكشى. الداعى جوسپار بويىنشا «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا كەلەتىن جاس ماماندارعا ارناپ بەس تۇرعىن ءۇي سالماق.
جان سۇيسىنتەر جاقسى ءىس جاقسى اۋدانىندا دا از ەمەس. «اگروفيرما تNك» كومپانياسىنىڭ قۇرامىنا ەنەتىن «ۋروجاينىي» سەرىكتەستىگى بۇل وڭىردەگى ەڭ ءىرى شارۋاشىلىقتىڭ ءبىرى. ءتورت بىردەي ەلەۆاتور, ەكى ديىرمەنى, مال ازىعىن دايىندايتىن زاۋىتى بار كومپانيا 2019 جىلى استىق جارمالارىن دايىندايتىن, قۋاتى تاۋلىگىنە 60 تونناعا جەتەتىن زاۋىت سالىپ العان. بۇل جەردەگى ەڭ باستىسى, زاۋىت ونىمدەرىنىڭ تابيعي تازالىعى. بۇگىندە «جاقسى» برەندى الىس-جاقىن شەت ەلدەرگە دە تانىمال.
سەرىكتەستىكتە ەڭبەكاقى ۋاقىتىلى تولەنەدى. جۇمىسشىلاردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە بارىنشا قولايلى جاعداي جاسالعان. كاسىپورىننىڭ ماماندارى ءۇشىن تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. ءبىر جەتىسپەيتىنى – كادر تاپشىلىعى. اسىرەسە تەحنولوگتار, لابورانتتار سۇرانىسقا يە. «اگروفيرما تNك» ءوزىنىڭ ءسۇت ونىمدەرىمەن دە تانىمال. نەمىس قۇرىلعىلارىمەن الدەنەشە ءتۇرلى ەت ونىمدەرىن دە دايىندايدى. وسى ارادا كومپانيانىڭ قىرۋار جۇمىسىن ايعاقتايتىن ستاتيستيكانى دا كەلتىرە كەتۋگە بولار ەدى. ماسەلەن, 2020 جىلى ولار 2 802 توننا ءسۇت, 12 توننا قاپتالعان ءسۇت, 25 توننا ىرىمشىك, 46 توننا كونسەرۆىلەنگەن ونىمدەر دايىنداپتى.
جاقسى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن تازا اۋىز سۋمەن قامتۋ ماسەلەسى اۋدان باسشىلارىنىڭ ۇنەمى نازارىندا. 2020 جىلى جەراستى سۋلارىن پايدالانۋعا بەت بۇرعان. زەرتحانادان وتكىزگەن كەزدە جەراستى سۋلارىنىڭ پايدالانۋعا ابدەن جارامدى ەكەندىگى بەلگىلى بولعان. تازا سۋمەن قامتۋ جوباسىنىڭ قۇنى – 200 ملن تەڭگەدەن استام.
بيىل جاقسىدا قۇرىلىس قارقىنى ايرىقشا سيپاتقا يە بولاتىن ءتۇرى بار. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 18 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالىپ كەتكەن. مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن 27 پاتەرلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنباق. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى بويىنشا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى سالىنباق. سونداي-اق, اۋداندىق مادەنيەت ءۇيى مەن بىرنەشە اۋىل مەكتەبى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلمەك.
ءتورت اۋداندى كوكتەي ءوتىپ, تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسقان شاعىمىزدا قايناعان تىرشىلىكتىڭ كۋاسى بولدىق. بۇل تاۋەلسىزدىك جىلدارى جاڭارعان, جاسانعان ولكەدەگى جان سۇيسىنتەر يگى ءىس!
اقمولا وبلىسى