قازاق دالاسىنا ءبىلىمنىڭ شامشىراعىن جاققان العاشقى ۇستاز ىبىراي ءالتىنساريننىڭ «بىزگە جاقسى مۇعالىم بارىنەن قىمبات. ويتكەنى مۇعالىم – مەكتەپتىڭ جۇرەگى», دەگەن كەمەڭگەر ويى ءوز ءمانىن جوعالتقان جوق, ۋاقىت كوشىندەگى جاڭعىرۋ مەن جاھاندانۋعا اپارار ءبىلىم جولىندا وزگەرمەس قاعيداعا اينالدى. زامان تالابىنا ساي, جاڭاشىل كوزقاراستاعى كاسىبي مامان دايارلاپ, ونىڭ قۇزىرەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋدا وقىتۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارى مەن پەداگوگيكالىق ءىس-تاجىريبەلەر جەتىستىگىن العا تارتقانىمىزبەن نەگىزگى باسىمدىقتى ۇلى اعارتۋشى-پەداگوگ يدەيالارىمەن ۇندەستىكتە, تىكەلەي ساباقتاستىقتا جالعاستىرىپ كەلەمىز.
تورعاي ايماعىنداعى ءبىلىمنىڭ قارا شاڭىراعى ى.التىنسارين اتىنداعى ارقالىق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى قازكسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن 1972 جىلى اشىلعان بولاتىن. باستاپقىدا ماتەريالدىق بازاسى دا, ورنالاسقان عيماراتى دا جوعارى وقۋ ورنىنا قويىلاتىن تالاپتارعا ساي كەلە بەرمەيتىن. الايدا ينستيتۋتقا سول كەزدەگى كەڭەستىك وداقتاس رەسپۋبليكالاردان شاقىرىلعان پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى جانكەشتىلىكپەن ەڭبەك ەتىپ, ينستيتۋتتىڭ بىلىكتى ءبىلىم ورداسىنا اينالۋىنا زور ىقپال جاسادى. بۇل كۇندە جارتى عاسىرلىق كەزەڭدى باستان وتكەرگەن ءبىلىم وشاعى ايماقتىڭ عىلىمي, جاڭاشىل جانە الەۋمەتتىك-مادەني ورتالىعى بولىپ قالىپتاستى.
كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ اسا ماڭىزدى. قازاقستاندا بۇل سالانى ىلگەرىلەتۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى. اسىرەسە پەداگوگ ماماندار دايارلاۋ, ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە كۇش سالۋ – اۋقىمدى قىزمەت. مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆتىڭ ء«بىز قازىرگى زاماننىڭ جاڭاشا تالاپتارى مەن ۇردىستەرىنە ارقاشان ساي بولۋىمىز كەرەك. ساپالى ءبىلىم – جەتىستىككە جەتۋدىڭ جولى ءارى ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ باستى قۇرالى. «جەتى ءتۇرلى ءىلىم بەرەتىن» ۇرپاق تاربيەلەۋ – بۇگىنگى كۇننىڭ نەگىزگى مىندەتى», دەپ ايقىنداعان ءبىلىم بەرۋ ساپاسى جولىندا جان-جاقتى ىزدەنىستەر مەن تىڭ وزگەرىستەر جاسالۋدا. اتالعان مىندەتتەر ءبىزدىڭ جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتىمەن سايكەس كەلەدى.
ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتاۋدا جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قول جەتكىزگەن كورسەتكىشتەرى تۇراقتى دامۋ كەپىلدىگىنىڭ سيپاتى جانە ساپانى قامتاماسىز ەتۋ فاكتورى بولىپ تابىلادى. قازىرگى ءبىلىم بەرۋ ورتاسى تەك وقۋ ۇدەرىسى ەمەس, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ زاماناۋي جابدىقتالعان جۇيەسى, وقىتۋداعى ساندىق رەسۋرستاردى قولدانۋدىڭ ماڭىزى ارتۋدا. ينستيتۋتتا وسى باعىتتا بىرنەشە كەشەن بار, سونىڭ ىشىندە روبوتوتەحنيكا كابينەتى قۇرىلعان. بۇل ستۋدەنتتەردىڭ ينتەللەكتۋالدىق دامۋىن عانا ەمەس, سونداي-اق مەكتەپ وقۋشىلارىنا روبوتوتەحنيكا كۋرسى بويىنشا ساپالى ءبىلىم بەرۋ ماقساتىن دا كوزدەيدى. Robotics كابينەتى قازىرگى زامانعى Arduino اپپاراتتىق باعدارلامالىق قۇرالىمەن جانە Fischertechnik Advanced كونسترۋكتورىمەن جابدىقتالعان.
ءبىزدىڭ بازامىزدا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق كەشەن نەگىزىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى بار. اتالعان ورتالىق ارقىلى جوعارى وقۋ ورنىنا دەيىنگى دايىندىق جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى تالاپكەرلەر مەن ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا كاسىپتىك باعدار بەرۋ جۇمىستارى, وڭىردەگى مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدەن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسىنان ءوتۋى قاراستىرىلعان. قوعامنىڭ دامۋ ديناميكاسى مەن ساپالىق وزگەرىستەرىنە بايلانىستى جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ ءۇردىسى ءجۇرىپ جاتىر. مۇنداي رەفورمالار بارىسىندا ماسەلەنى ءبىر جاقتى شەشىپ قويماي ۋاقىت تالاپ ەتكەن ماسەلەلەرگە بايلانىستى ناقتى ارەكەت ەتۋ, ستراتەگيالىق باعىت بويىنشا ءتيىمدى قادام جاساۋ قاجەت.
ءبىزدىڭ ينستيتۋت – قازاقستانداعى ءىرى مامانداندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى. پەداگوگيكالىق كادرلاردى دايارلاۋدىڭ جەتى باعىتىن قامتيتىن باكالاۆرياتتىڭ 29 ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا وقۋ پروتسەسىن جۇرگىزەدى. وقۋ ورنى ورنالاسقان ءوڭىردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تۇراقتى دامىتۋ مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا كۇش سالۋ, شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردە پەداگوگ مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن بولدىرماۋ ماقساتىندا قوسارلانعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلۋدا. وسىنداي باعىتتا قاراستىرىلعان ءتيىمدى جوبا – دۋالدى وقىتۋ باعدارلاماسى. بۇگىندە دۋالدىق وقىتۋ جۇيەسىن قولدانۋ تاجىريبەسى وقىتۋدىڭ ءداستۇرلى تۇرلەرى مەن ادىستەرىنىڭ نەگىزگى كەمشىلىگىن – تەوريا مەن تاجىريبەنىڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى جويادى. ستۋدەنتتەر جۇمىس ورنىندا قىزمەتتىك مىندەتتەردى ورىنداۋدا ءبىلىم ساپاسى مەن داعدىنىڭ تىكەلەي بايلانىستىلىعىن سەزىنسە, جۇمىس بەرۋشىلەر وزدەرىنە قاجەتتى مامانداردى قامتۋ ماسەلەسىن شەشەدى. مۇعالىمنىڭ كاسىپتىك قۇزىرەتتىلىگىنە قويىلار جاڭا تالاپتارعا سايكەستى پەداگوگتاردى دايارلاۋدى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان «بيولوگيا», «حيميا جانە بيولوگيا», «اعىلشىن ءتىلى» كوپتىلدى ءبىلىم باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ۇلتتىق رەيتينگتەردە ءبىزدىڭ «مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋ جانە تاربيەلەۋ», «پەداگوگيكا جانە باستاۋىش وقىتۋ ادىستەمەسى», «ماتەماتيكا», «پەداگوگيكا جانە پسيحولوگيا» سياقتى ءبىلىم باعدارلامالارى رەسپۋبليكاداعى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا باعالاۋعا قاتىسقاندار ىشىنەن العاشقى ۇشتىكتەر ساپىن تۇزەيدى. ەڭبەك نارىعىنداعى تۇلەكتەرگە دەگەن سۇرانىستىڭ بولۋى, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاناعاتتانۋ دارەجەسى – مامانداردى دايارلاۋ ساپاسىنىڭ وبەكتيۆتى كورسەتكىشى ءارى ينستيتۋت قىزمەتىنىڭ ناتيجەلىلىگىن تانىتاتىن نەگىزگى فاكتور. ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىز تەك ارقالىق قالاسى مەن قوستاناي وبلىسى اۋماعىندا عانا ەمەس, رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماقتارىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.
قازىرگى زامانعى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ ماڭىزدى شارتى – جوعارى بىلىكتى وقىتۋشىلار قۇرامىن قالىپتاستىرۋ. ينستيتۋتتىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ باستى ولشەمدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبيلىگى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرۋ تاجىريبەسى ەنگىزىلگەن.
ۇجىمداعى پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىن جاقسارتۋ – ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى. وسى ماقساتتا وتكەن وقۋ جىلىندا ايلىق جالاقى ەكى مارتە كوتەرىلدى. الداعى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ ەڭ تومەنگى ايلىق جالاقىسىن 200 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جۇمىستار پەداگوگ مامانداردىڭ كوڭىل-كۇيىنە, ساپالى ءبىلىم بەرۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى. بارلىق مۇمكىندىكتەردى قولدانا وتىرىپ 2025 جىلعا قاراي ەلىمىزدەگى پەداگوگيكالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ كوشباسشىسى, ەل دامۋىنىڭ قۋاتتى درايۆەرى بولۋدى كوزدەيتىن ستراتەگيالىق ماقساتتاردى قويىپ وتىرمىز. ول ءۇشىن باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە كادرلىق الەۋەتتى دامىتۋ, پەداگوگتاردى دايارلاۋ جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋ, جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءيميدجىن ىلگەرىلەتۋ, جالپى قارجىلىق قۇرىلىمدا ماركەتينگتىك شەشىمدەردەن كىرىستەردى ۇلعايتۋ, الەۋمەتتىك جانە ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن وڭتايلى جاعدايلاردى دامىتۋ, ينستيتۋت دامۋىنىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءتارىزدى باسىمدىقتاردى جان-جاقتى زەردەلەۋدەمىز.
پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ ايماقتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن بىرلەسكەن دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ماقساتى ايقىن. ارقالىق قالاسىنىڭ يننوۆاتسيالىق ۇدەرىسى مەن الەۋمەتتىك دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ, قالا, ايماق حالقىنىڭ رۋحانياتىنا عىلىمي-ادىستەمەلىك تۇرعىدان قولداۋ كورسەتۋدى جالعاستىرادى. اعارتۋشىلىق-مادەني باعىتتاعى ءىس-شارالاردى دامىتىپ, ونىڭ ىشىندە ينستيتۋتقا ەسىمى بەرىلگەن العاشقى ۇستاز ى.ءالتىنساريننىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولۋىنا ارنالعان كەشەندى جۇمىستاردىڭ مازمۇنى مەن ماڭىزىن ناسيحاتتاۋ قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ينستيتۋتتىڭ ەلۋ جىلدىق مەرەيتويىن ءتيىستى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىپ, وقۋ ورداسىنىڭ جارتى عاسىرلىق تاريحىندا قول جەتكەن تابىستاردى الەۋمەتپەن ءبولىسىپ, بولاشاققا جاسالعان قۋاتتى جوسپارمەن تانىستىرماق نيەتتەمىز.
سەيتبەك قۋانىشباەۆ,
ى.التىنسارين اتىنداعى ارقالىق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى