بىرقاتار ەل ازاماتتارى ۆاكتسينا سالدىرىپ, قالىپتى ومىرگە قايتا ورالعانىنا قۋانىپ جاتسا, ۇندىستاندىقتار ءولىم سانىنان جاڭىلۋدا. ناۋقاستار اۋرۋحانالاردان شىعارىلىپ جاتىر. ويتكەنى مەديتسينا ورتالىقتارىندا ورىن مەن وتتەگى باللوندارى جەتكىلىكسىز. ناۋقاس سانى بويىنشا انتيرەكوردى كۇن سايىن جاڭارىپ جاتقان ۇندىستانداعى داعدارىس نەلىكتەن الەم ءۇشىن قاۋىپتى؟
عالىمدار ۆيرۋس تاراعان سايىن ونىڭ مۋتاتسيالانعان ءتۇرى كوبەيىپ, جاقىندا دايىندالعان ۆاكتسينالار اسەر ەتپەي قالۋ قاۋپى بار دەيدى. ال بۇل جاقسى ناتيجە كورسەتە باستاعان مەملەكەتتەردىڭ ەڭبەگىن ەش ەتۋى مۇمكىن.
ء«بىز ۇندىستانعا كومەكتەسپەسەك, الەمدەگى جاعداي ناشارلاي تۇسەدى دەپ قورقامىن», دەيدى براۋن ۋنيۆەرسيتەتى دەنساۋلىق مەكتەبىنىڭ دەكانى اشيش جا. سوندىقتان ۇندىستانداعى كوروناۆيرۋس داعدارىسى – جاھاندىق ماسەلە جانە ونى بىرلەسىپ شەشۋ كەرەك.
كەيبىر مەملەكەتتەر ىسكە كىرىسىپ تە كەتكەن. بۇگىندە اقش وتتەگى كونتسەنتراتتارىن, اۋادان وتتەگىن ءبولىپ الاتىن قۇرىلعىلاردى جونەلتكەن. ۇلىبريتانيا, گەرمانيا مەن يتاليا دا كوروناۆيرۋس ىندەتىمەن كۇرەستە قاجەت قۇرىلعىلاردى جولداپتى. رەسەي ۇكىمەتى مونيتورلار مەن جاساندى جەلدەتكىشتەر جىبەرگەن.
ءدال قازىرگى كەزدە ۆيرۋس جۇقتىرعانداردى قۇتقارۋ قالاي ماڭىزدى بولسا, جاپپاي ۆاكتسينا ەگۋ دە سونشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرگەن ءجون دەيدى دارىگەرلەر. دەگەنمەن, الەمدەگى ەڭ ءىرى ۆاكتسينا ءوندىرۋشى ەل بولعانىمەن, ءۇندىستاندا ءوز ازاماتتارىن ەگۋگە ۆاكتسينا جەتكىلىكسىز. ال ونى قىسقا ۋاقىتتا ءارى وڭاي دايىنداۋ جولى جوق.
وسى رەتتە بىرقاتار ەل باتىستى ۆاكتسينانى كوپتەپ ساتىپ الىپ, ساقتاپ وتىر دەپ ايىپتاۋدا. كەشە ۇلىبريتانيانىڭ دەنساۋلىق بويىنشا حاتشىسى مەت حانكوك كومەككە جىبەرەتىن ارتىق ۆاكتسينا جوعىن مالىمدەدى.
اقش پرەزيدەنتى دجو بايدەن ءۇندىستان پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا موديمەن سويلەسىپ, ۇندىستانعا ۆاكتسينا جىبەرۋگە كەلىستى. ودان كەيىن پرەزيدەنت بايدەن AstraZeneca ۆاكتسيناسىنىڭ 60 ملن دوزاسىن باسقالارمەن بولىسەتىنىن حابارلادى. دەگەنمەن, ناقتى قاي ەلدەرگە جولداناتىنى تۋرالى اشىق ايتىلمادى. سونىمەن بىرگە اق ءۇي ەكپەنى جىبەرۋ بىرنەشە ايعا سوزىلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتتى.
اقش-تىڭ اللەرگيا مەن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەنتوني فاۋچي جىبەرىلەتىن ۆاكتسينانىڭ ەلدەر اراسىندا تەڭ ءبولىنۋى دە قازىرگىدەي جاعدايدا شەشۋشى ءرول اتقارادى دەگەن پىكىرىمەن ءبولىستى.
– ويتكەنى بۇعان ءبارىمىزدىڭ قاتىسىمىز بار. بۇل – ورتاق الەم. سوندىقتان ەلدەردىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ الدىندا جاۋاپكەرشىلىگى بارىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ال ەگەر ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ جاعدايى جاقسى, ەكونوميكاسى وزىق بولسا, ءوزىڭىز ارالاساتىن ەكونوميكاسى كەنجە قالعان, رەسۋرستارى از مەملەكەتتەر الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىڭىز ارتا تۇسەدى, – دەدى دارىگەر The Guardian باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
ەگەر ۇندىستانداعى ۆيرۋستىڭ تارالۋىن تەجەۋ قولدان كەلمەسە, سونىمەن قاتار ۆاكتسينا قورى از, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى دامىماعان كورشىلەس ەلدەرگە جايىلسا, وندا تۇگەل الەم ۇندىستانداعى جاعدايدى باستان كەشپەك. ال ۆيرۋستىڭ مۋتاتسيالانۋى جاعدايدى ودان دا كۇردەلەندىرە تۇسپەك. ءۇندىستاننىڭ ۆاكتسينا وندىرۋدە ماڭىزعا يە مەملەكەت ەكەنىن ەسكەرسەك, وندا ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى ۆيرۋس ءوندىرىسى مەن ونىڭ تاسىمالداۋىنا كەدەرگى كەلتىرەرى انىق. بىرقاتار مەملەكەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىك تانىتىپ, كومەك كورسەتۋىنىڭ سەبەبى دە وسىندا.
مۋتاتسيالانعان ۆيرۋس تۋرالى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ حابارلاعان دا ءۇندىستان ەدى. بريتانيالىق شتامعا قوسا دەليدە انىقتالعان B.1.617 مەن B.1.1.7 تۇرلەرى تەز تارالاتىن ۆيرۋس بولىپ شىقتى. دايىن ۆاكتسينالاردىڭ بۇل شتامدارعا قاتىستى اسەرى ازىرگە انىق ەمەس.
بىراق ناقتى ۆاكتسينالارعا توقتالساق, بۇگىنگە دەيىن وندىرىلگەن Pfizer/BioNTech, Moderna Inc. مەن Johnson & Johnson ەكپەلەرىنىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ناقتى اقپارات جوق. دەگەنمەن, عالىمدار بۇل ۆاكتسينالاردىڭ مۋتاتسيالانعان تۇرلەرگە قارسى اسەرى بولماۋى مۇمكىن دەگەن بولجامىن جاسىرمادى. «سوندىقتان ۇندىستانداعى جاعدايدى باقىلاۋعا الۋ – كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەگە اينالۋى ءتيىس», دەيدى ولار.