قازاق كىتابىنىڭ كۇنى قاجەت

ءبىز كەيدە «بۇگىنگى جاستار كىتاپ وقى­مايدى» دەپ كىنالاپ جاتامىز. شىن­تۋايتىندا, ەلىمىزدە كىتاپتى وقۋعا ۇندەيتىن ناقتى شارالاردى ۇيىمداستىرۋ, كىتاپ وقۋعا قىزىقتىرۋ جاعى كەمشىن. مىسالى, ەۋروپا ەلدەرىندە كىتاپ مەرەكەلەرى ءجيى وتكىزىلەدى. اسىرەسە ءبىر-بىرىنە كىتاپ سىيلاۋ ءۇردىسى جاقسى جولعا قويىلعان. بۇل – «بۋككروسسينگ» دەپ اتالادى, اعىلشىنشا اۋدارماسى «كىتاپتىڭ اينالىستا ءجۇرۋى, قولدان-قولعا ءوتۋى» دەگەن ماعىناعا سايادى. وسى يدەيانى الەمدە العاش رەت اقش-تىڭ ينتەرنەت-تەحنولوگيا مامانى رون حورنبەكەر 2001 جىلى ەنگىزگەن ەكەن. ول قوعامدىق ورىندا ءبىر كىتابىن قالدىرىپ: «الاڭداماڭىز, بۇل – جوعالعان كىتاپ ەمەس. كىتاپتى نە ءۇشىن قالدىرعانىمدى بىلگىڭىز كەلسە, سايتقا تىركەلىڭىز» دەپ جازىپ كەتەدى. ارادا جارتى كۇن وتپەي, ونىڭ سايتىنا بىردەن 300 ادام تىركەلگەن ەكەن. اۆتور سايتىنا كىتاپتى قوعامدىق ورىندا قالدىرۋدىڭ «سىرىن» اشادى. ونىڭ شارتى قاراپايىم: ۇيىڭىزدەگى ءوزىڭىز وقىپ بولعان كىتاپتى ەل اياعى كوپ جۇرەتىن قوعامدىق ورىنعا قالدىرىپ كەتۋىڭىز كەرەك.

ءبىراز مەملەكەتتىڭ كىتاپقۇمارلارى بۇل باستامانى ءىلىپ اكەتىپ, مەيرامحانا, دامحانالارعا, دۇكەندەردىڭ الدىنا كىتاپ قالدىرىپ كەتۋدى ۇردىسكە اينالدىرعان. وسىلايشا, كىتاپ وقيتىنداردىڭ قاتارى كوبەيە بەرەدى. بۇگىنگى كۇنى بۇل قوعامدىق قوزعالىس مۇشەلەرىنىڭ سانى 1,5 ملن ادامنان اسادى جانە ولارعا تىركەلگەن ازاماتتار بارلىعى 13 ملن كىتاپتى قولدان-قولعا وتكىزگەن. قازىر حالىقارالىق دەڭگەيگە جەتكەن ۇيىمنىڭ سايتى رەسمي تۇردە www.bookcrossing.com دەپ اتالادى. ايتپاقشى, مۇنداي جاقسى ۇردىسكە كەيبىر مەملەكەتتىك بيلىك تە ءۇن قوسىپ وتىرعان. مىسالى, فلورەنتسيانىڭ باسشىلىعى بۇل قوزعالىسقا 4 مىڭنان استام كىتاپ سىيلاپ, ولار بۇكىل قوعامدىق ورىنعا تاراتىلعان.

بۇدان وزگە, الەمدە Frankfurter Buchmesse كىتاپ جارمەڭكەسى جىل سايىن ءداستۇرلى تۇردە وتەتىنىن كوزىقاراقتى قاۋىم جاقسى بىلەدى.

23 ءساۋىر كۇنى بارسەلونا قالاسىندا دا جاقسى كىتاپ مەرەكەسى وتەدى. وسى كۇنى قالاداعى گۇل ساتاتىن ورىنداردا الا تاڭنان ۇزىن-سونار كەزەك باستالادى. ەر-ازاماتتار گۇل ساتىپ الادى دا سۇيىكتىسىنە تارتۋ ەتەدى, ال سۇيىكتىسى ولارعا قايتارىم رەتىندە مىندەتتى تۇردە كىتاپ سىيلايدى.

ال ءبىزدىڭ ەلدە ءدال وسىنداي داستۇر­گە اينالعان كىتاپ شارالارى جوقتىڭ قاسى. بىلتىر كارانتين كەزىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردە كىتاپ وقۋدان چەللەندج باستال­عان-دى. بۇل يگى باستاماعا زيالى قاۋىم وكىلدەرىنەن باستاپ, قاراپايىم حالىققا دەيىن بەلسەنە قاتىسا باستاعان ەدى. كەيىن باسەڭسىپ قالدى.

ەلوردانىڭ مەكتەپتەرى دە وقۋشىلار اراسىندا كىتاپ وقۋدان جارىس ۇيىمداستىرۋدى قولعا العانى بار. مىسالى, قالالىق №54 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ اكىمشىلىگى ەڭ كوپ كىتاپ وقىعان بالاعا جەدەل جۇرەتىن ۆەلوسيپەد سىيلاۋعا ۋادە ەتكەن. سول كەزدە بالالاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن قۇلشىنىسىن كورسەڭىز. ءبىر-بىرىنە وقىعان كىتاپتارىنىڭ مازمۇنىن ايتىپ, كادىمگى سايىسقا ءتۇستى. وكىنىش­كە قاراي, بۇل ءداستۇر دە اياعىنا جەتپەگەن سەكىل­دى. ويتكەنى قوس ۆەلوسيپەد يەسىن كۇتىپ ءالى تۇر دەپ ەستىدىك. شاماسى, كارانتينگە باي­لانىستى جارىس توقتاپ تۇر.

   قازىر ەلوردانىڭ №8 مەكتەپ-ليتسەيى دە ءۇش بۋىن اراسىندا كىتاپ وقۋدان جارىستى باستاعان. باستاۋىش, ورتا جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا بەلگىلى ءبىر ادەبيەتتەردى وقۋعا بەرەدى. ءار توقسان سايىن سايىستىڭ قورىتىندىسى شىعىپ, بالالار وقىعان كىتابىن مازمۇنداپ, تەست سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرەدى. ءتىپتى شىعارماعا بايلانىستى ويىن قاعازعا ءتۇسىرىپ, سۋرەت سالادى. وقۋ جىلىنىڭ سوڭىندا جەڭىمپازدار انىقتالىپ, ەڭ مىقتى وقىرمانعا نوۋتبۋك تارتۋ ەتىلمەك.

مىنە, كىتاپ وقۋعا ىنتالاندىراتىن وسىنداي باستامالار بىزدە جاپپاي قولعا الىنۋى كەرەك. ول ءۇشىن كىتاپ كۇنى, سونىڭ ىشىندە قازاق كىتابىنىڭ كۇنى جاريالانىپ, وعان كۇللى قوعام ءۇن قوسسا دەگەن نيەت بىزدىكى.

جالپى, كىتاپ وقۋ ءار وتباسىنان باس­تالۋى كەرەك. ۇيدە كىتاپ جاتسا, بالا ونىڭ بەتىن ايتەۋىر ءبىر اشاتىنى انىق. جەتكىنشەكتى جاسىنان كىتاپپەن دوس بولۋعا ۇيرەتسەك, كەلەشەكتە  ءبىلىمدى ۇرپاقتىڭ كوپتەپ قالىپتاسۋىنا دا جول سالار ەدىك.