مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2021 جىلعى 26 اقپانداعى جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتى باسقارۋدى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى «ەڭ الدىمەن ادامدار» – ادامعا باعدارلانعان مودەلىن قالىپتاستىرۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. التى بولىمنەن تۇراتىن بۇل قۇجاتتا اعىمداعى جاعدايدى تالداۋدان باستاپ, حالىقارالىق تاجىريبەگە شولۋ مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى سارالانعان.
مۇنداعى باستى ماقسات – ادامدارعا باعدارلانعان مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋ جانە وسى تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارىن ايقىنداۋ. قازىرگى الەمدىك احۋالدىڭ تۋربۋلەنتتىلىك, ءوسىپ كەلە جاتقان قۇبىلمالىلىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ساياسي دامۋدىڭ بەلگىسىزدىگى داۋىرىنە اياق باسىپ وتىرعاندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىناۋ اۋقىمدى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ بارىسىندا مەملەكەتكە دەگەن قوعامدىق سەنىم, ونىڭ وزگەرىستەرگە دايىندىعى ماسەلەسى ەرەكشە ماڭىزعا يە بولماق. ويتكەنى قوعامدا نەعۇرلىم ءتيىمدى مەملەكەتتىك باسقارۋعا, ازاماتتاردىڭ باسقارۋشىلىق شەشىمدەر قابىلداۋعا قاتىسۋىنا دەگەن سۇرانىس بار. ونىڭ باستى سەبەبى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ قولدانىستاعى اكىمشىلىك-باقىلاۋعا نەگىزدەلگەن مودەلىنىڭ حالىقتىڭ ءۇمىتىن تولىقتاي اقتاماعاندىعىندا سياقتى. بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ سەرۆيستىك جانە ادامعا باعدارلانعان مودەلى ءالى قالىپتاسپاي وتىر.
وسىعان وراي تۇجىرىمدامادا مەملەكەتتىك سەكتوردى ترانسفورماتسيالاۋدىڭ ماعىنالىق باعىتى كورسەتىلگەن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدى جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى, مىندەتتەرى مەن تاسىلدەرى ايقىندالعان. ول ازاماتتاردىڭ مەملەكەتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن جاقسارتۋدى, ستراتەگيالىق جوسپارلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كادر قۇرامىنىڭ ساپاسىن, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى, مەملەكەتتىك اپپاراتتى وڭتايلاندىرۋدى جانە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋدىڭ پرواكتيۆتى فورماتىنا كوشۋدى, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋدى, رەتتەۋشىلىك جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياساتتى جەتىلدىرۋدى, سونداي-اق سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەلەرىن وزگەرتۋدى كوزدەيدى. ول مىندەتتەردى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى تۇرعىسىنان ايقىنداۋمەن جانە ونى ازىرلەۋدە كەشەندىلىك كوزقاراستىڭ بولۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. قۇجاتتا بەلگىلەنگەن نىسانالى دامۋ پارامەترلەرى مەملەكەتتىك باسقارۋ رەفورماسىنىڭ كەيىنگى قادامدارىن ىسكە اسىرۋدى نەگىزگە الۋدى كوزدەيدى. مەملەكەتتىك باسقارۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ ەرەجەلەرى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ, قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمدامالارى مەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس ستراتەگياسىمەن تىعىز بايلانىستى. سوندىقتان بۇلاردىڭ جيىنتىعىن مەملەكەتتىك باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسى دەپ قاراستىرۋعا تولىق نەگىز بار.
تۇجىرىمدامانىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە وبەكتيۆتى جانە سىني كوزقاراسقا سۇيەنە وتىرىپ جازىلعاندىعىن اتاپ وتكەن ابزال. مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدا جۇيەلىلىكتىڭ بولماۋى مەن فورماليزمنەن باستاپ, كەزىندە جىبەرىلگەن باسقا دا كوپتەگەن قاتەلىكتى ساراپتاي كەلە, ماڭىزدى مىندەتتەر بەلگىلەنىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋعا تالپىنىس جاسالعان.
تۇجىرىمدامانىڭ كەلەسى ءبىر قۇندى تۇسى رەتىندە ونىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدىڭ كەزەكتى كەزەڭى باستالعاندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, قازىرگى زامانعى پروبلەمالى ايماقتاردى ايقىنداعاندىعىن اتاپ وتۋگە بولادى. ولاردىڭ قاتارىنا ازاماتتار مەن مەملەكەت اراسىندا ءتيىستى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بولماۋىن; ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ مەن رەفورمالاردى جۇرگىزۋ تاسىلدەرى تيىمدىلىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن; مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ حالىق پەن بيزنەستىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە باعدارلانباعان فۋنكتسيالارىن; كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ اكىمشىلىك سيپاتىن; باسەكەگە قابىلەتسىز مەملەكەتتىك قىزمەتتى; ءتيىمسىز كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردى; دامىماعان جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى; بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن شامادان تىس رەتتەۋدى; سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەلەرىنە ازاماتتاردىڭ سەنىم دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى جاتقىزىلعان. ولاي بولسا قالىپتاسقان احۋالدىڭ تەرەڭ وزگەرىستەردى قاجەت ەتەتىندىگى تۋرالى قورىتىندىنىڭ جاسالۋى دا بەكەردەن-بەكەر ەمەس.
ارنايى جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ نەگىزىندە قازاقستانداعى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن», ءادىل, ءتيىمدى, اشىق, قوعامنىڭ سۇرانىسىنا جەدەل دەن قوياتىن, ەسەپ بەرەتىن, كاسىبي جانە پراگماتيكالىق مەملەكەت سياقتى قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەتىن بولادى. مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بۇل قاعيداتتارى مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ مەن ونى ىسكە اسىرۋدا, سونداي-اق مەملەكەتتىك شەشىمدەردى قابىلداۋدا باعدار بولماق. ەڭ باستىسى, بۇل قۇجات تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋدىڭ ستراتەگياسى, باسىمدىقتارى جانە مەرزىمدەرىن ناقتى كورسەتۋىمەن دە تارتىمدى. ەندەشە, حالقىمىزدىڭ ارمان-تىلەگىنىڭ ورىندالۋىن ماقسات ەتكەن وسى قاعيداتتاردى جۇزەگە اسىرۋ مەن مەملەكەتتىلىگىمىزدى ماڭگىلىك ەتۋگە باعدارلانعان ۇدەرىستەرگە ساتتىلىك تىلەيمىز.