شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ باستى باسىمدىققا اينالىپ تۇر. وسى ماقساتتا ءتۇرلى جوبالار قولعا الىنۋدا. پاندەميا بيزنەستى ونلاين فورماتتا دامىتۋ ەڭ وڭتايلى نۇسقا ەكەنىن دالەلدەپ بەردى. وسى ورايدا ەلىمىزدە شوب وكىلدەرىنىڭ ەلەكتروندى كوممەرتسيانى ەرەكشە مەڭگەرۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا ىسكە قوسىلدى. جوبا اياسىندا تاۋەلسىز ساراپشىلار, ينتەرنەت-ماركەتينگ, ەلەكتروندى ساۋدا, ەلەكتروندى تولەم, بۋحگالتەرلىك ەسەپ جانە اقشا اعىنىن باسقارۋ باعىتىندا تابىسقا جەتكەن ءىرى حالىقارالىق كومپانيا ماماندارى ۆەبينارلار وتكىزىپ, ءدارىس بەرمەك.
ۆەبينارلار بارىسىندا جارناماعا, تسيفرلى جىلجىتۋعا جانە قولدانىستاعى تسيفرلى جارناما تۇرلەرىنە كوپ كوڭىل بولىنبەك. سونىمەن قاتار شوب وكىلدەرىنە ەلەكتروندى ساۋداعا كوشۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى: ۆەب-سايت پەن ينتەرنەت-دۇكەندى قالاي جۇرگىزۋ, ونلاين-تاپسىرىستاردى قالاي باسقارۋ جانە كليەنتتەردى تارتۋ, ساۋدا ينتەرنەت-الاڭدارى (ماركەتپلەيستەر) جانە تانىمال الەۋمەتتىك جەلىلەر (مىسالى, Instagram) ارقىلى ساتۋدى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىندىكتەرى ايتىلادى. ەلەكتروندى ساۋدا ەلەكتروندى تولەمدەرمەن تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان تسيفرلى تولەمدەر تاقىرىبىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلماق.
– 2025 جىلعا قاراي ساۋدانى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى اياسىندا ءبىز قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا ۇلەسىن 15 پايىزعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. بۇل ءۇشىن مەملەكەتتىك رەتتەۋدى جەتىلدىرۋگە, ەلەكتروندى ساۋدا ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋعا, مەملەكەت پەن بيزنەستى ۇيلەستىرۋگە, قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ ەلەكتروندى ەكسپورتىن دامىتۋعا ءتيىسپىز. بۇل ۇدەرىستە بيزنەس پەن حالىقتىڭ تسيفرلى داعدىلارىن تۇراقتى تۇردە دامىتۋ وتە ماڭىزدى. شوب-تىڭ تسيفرلى جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ەلدەگى ە-كوممەرتسيانىڭ ودان ءارى دامۋىنا, ءبىزدىڭ كومپانيالاردىڭ باسقا نارىقتارعا شىعۋىنا كومەكتەسەدى دەپ سەنەمىن. پاندەميا الەمدە جانە قازاقستاندا ەلەكتروندى ساۋدانىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزدى. كارانتين شارالارى بيزنەستەن كليەنتتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىل فورماتىن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتتى. كاسىپكەرلەردىڭ وسى جوبا اياسىندا جەتەكشى حالىقارالىق ساراپشىلار مەن مامانداردان الاتىن تاجىريبەسى مەن ءبىلىمى ولارعا جۇمىس ستراتەگياسىن وزگەرتۋگە, ساۋدا سالاسىنداعى جاڭا فورماتتاردى, ستاندارتتى ەمەس شەشىمدەر مەن قىزمەتتەردى تابۋعا كومەكتەسەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز, دەيدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى اسەل جاناسوۆا.
ورتالىق ازياداعى Mastercard كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى رافال ترەپكانىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلى ەكونوميكا ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولشەگىنە اينالدى. ويتكەنى قازىر ادامداردىڭ كوبى دەرلىك كارتا نەمەسە سمارتفونمەن تولەم جاسايدى, تاۋاردى ونلاين ساتىپ الادى جانە بۇل كاسىپكەر ءۇشىن دە, كليەنت ءۇشىن دە قولايلى باعىتقا اينالدى.
– شوب كاسىپورىندارى ەكونوميكادا نەگىزگى ءرول اتقارادى. ولار ءموبيلدى جانە وزگەرىستەرگە ءتوزىمدى, سونىمەن قاتار جۇمىس ورىندارىن قامتاماسىز ەتەدى. ەلەكتروندى ساۋدانىڭ قارقىندى ءوسۋ داۋىرىندە ەكونوميكانىڭ وسى سەكتورىنا جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلارمەن قولداۋ كورسەتۋ وتە ماڭىزدى. ءبىز بۇل جوبا كاسىپكەرلەرگە پايدالى بولاتىنىنا جانە جاڭا ساپالى دەڭگەيگە شىعۋعا, بيزنەس ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرەتىنىنە سەنىمدىمىز, – دەيدى USAID كاسىپكەرلىكتى جانە بيزنەس ورتانى دامىتۋ جوباسىنىڭ جەتەكشىسى فيليپ ستويانوۆيچ.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ زەرتتەۋلەرىنە سايكەس, COVID-19 پاندەمياسى الەمدە ەلەكتروندى ساۋدانىڭ كەڭ تارالۋىنا ىقپال ەتتى. بۇرىن ءبىز ويلاماعان باعىتتا جاڭا كاسىپورىندار اشىلىپ, جاڭا كليەنتتەر لەگى قالىپتاستى. قازاقستان دا حالىقارالىق ترەندتەردەن تىس قالمايدى. 2021 جىل e-commerce-ءتىڭ تارالۋ دەڭگەيىن ارتتىرادى جانە بيزنەس ءۇشىن پايدالانىلماعان مۇمكىندىكتەردى اشادى دەگەن سەنىم باسىم.