ەگەر پاندەمياعا دەيىن ازيا ەلدەرىنىڭ بيزنەس دەڭگەيى ەۋروپامەن باسەكەلەسە الماسا دا, كوروناداعدارىستان كەيىن قۇلدىراۋدىڭ ورنىنا كۇشەيگەن. داعدارىس دەپ اتاعانىمىزبەن, بۇل داعدارىس بىرەۋ ءۇشىن زيان, بىرەۋ ءۇشىن پايداعا شىققان جايى بار.
كاپيتالدىڭ كۇشتى اعىنىنا قاراماستان, كوپتەگەن الەمدىك كومپانيا اقشالارىن جوعالتىپ, كەيبىرىنىڭ نارىقتىق كاپيتاليزاتسياسى سوڭعى ونجىلدىقتا ەكى ەسە تومەندەپ كەتكەن. ال ازيا ليدەرلەرى پوستكوۆيدتىك كەزەڭدە وزدەرىن جاقسى سەزىنىپ, نەگىزگى باسەكەلەستەرىنەن ۇزاپ كەتۋدىڭ جولىن تاپقان.
McKinsey & Company ساراپشىلارى ازيا نارىعىندا كوش باستاپ كەلە جاتقان كومپانيا توپ-مەنەدجەرلەرى اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزدى. ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك پاندەميانى بيزنەستەگى زاڭدىلىقتاردى جەڭىلدەتىپ, جاقسى قىرىنا قاراي وزگەرتەتىن كاتاليزاتور دەيدى. كومپانيا سۇراعىنا جاۋاپ بەرگەن DBS سينگاپۋرلىك بانكتىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى پيۋشش گۋپتا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن تۇتىنۋ دەڭگەيى جاعىنان ازيا الەم ەلدەرىن باسىپ وزىپ بارادى دەپ ەسەپتەيدى.
2020 جىلدىڭ قاراشاسىندا ازيا-تىنىق مۇحيت ايماعىنداعى 15 ەل جان-جاقتى ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعان. ولار – وڭتۇستىك-شىعىس ازيا مەملەكەتتەر قاۋىمداستىعىنا قاراستى 10 ەل جانە قىتاي, جاپونيا, اۋستراليا, جاڭا زەلانديا. وسىنىڭ ناتيجەسىندە الەمدەگى اسا ءىرى ساۋدا ايماعى قۇرىلىپ, بۇل وڭىردەگى ەلدەر اراسىندا ينتەگراتسيانى نىعايتا تۇسپەك. ازيا ەلدەرىنىڭ ەكونوميكانى بىرىگىپ دامىتۋىنا اقش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا سوعىسى دا سەبەپ بولعان سياقتى.
Forbes-ءتىڭ جازۋىنشا, ازيا پاندەميا كەزىندە بيزنەستەگى تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى تىپتەن نىعايتا تۇسكەن. جوعارى دەڭگەيلى تسيفرلى شەشىمدەردىڭ كوبەيۋى نارىقتاعى ەلەكتروندى كوممەرتسيا مەن ونلاين-بانكينگتىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ىقپال ەتكەن. ماسەلەن, ۇندىستانداعى اتاقتى SBI بانكىنىڭ Yono قوسىمشاسى ارقىلى ادامدار تەك بانك وپەراتسيالارىن پايدالانىپ قانا قويماي, ينۆەستيتسياسىن دا باسقارادى, شوپينگپەن دە اينالىسادى. پاندەميا باستالعالى قوسىمشاعا كۇن سايىن 30 مىڭنان استام ادام تىركەلىپ وتىرعان. ال تەلەمەديتسيناعا ارنالعان Ping An Good Doctor ءموبيلدى قوسىمشاسىنىڭ پايدالانۋشىلارى پاندەميا كەزىندە 8 ەسە ءوسىپتى.
دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ زەرتتەۋىنشە, شىعىس ازيا جانە تىنىق مۇحيت ايماعىنداعى ەلدەر ەكونوميكاسى 2020 جىلى 0,9 پايىزعا باياۋلاعان. قىتاي مەن ۆەتنام كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاپ, تەمىردەي ءتارتىپ ورناتۋدىڭ ناتيجەسىندە ءىجو-لەرى تيىسىنشە 2 جانە 2,8 پايىزعا وسكەن. تەز ارادا ءوندىرىستى قايتا ىسكە قوسۋ جانە ەكونوميكانى مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيا ارقىلى ىنتالاندىرۋ ەل ەكونوميكاسىن جىلدام وڭالتقان. 2021 جىلى بۇل ايماقتىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 7,4 پايىزعا جەتپەك. ۆاكتسينالاۋدىڭ ءتيىمدى بولۋى دا بيزنەسكە وڭ اسەرىن تيگىزبەك.
ورتالىق ازيا ەلدەرىندە بيىل ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قالپىنا كەلۋ دەڭگەيى 3 پايىزدى قۇرايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» ءىرى حالىقارالىق باستاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋىمەن شيكىزات باعاسى مەن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمىندە ازداعان ءوسىم بايقالۋى مۇمكىن.
بانكتىڭ باعالاۋىنشا, پاندەميا وڭتۇستىك ازياعا اۋىر ءتيدى. داعدارىستىڭ اۋىر سوققىسىنان ءوندىرىس كۇرت توقتاپ, كەدەيلىك پەن جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ءوسىپ شىعا كەلدى. 2020 جىلى ءۇندىستان مەن بانگلادەشتە ءوندىرىس كولەمى 6,7 پايىزعا قىسقارعان. العاشقى جارتىجىلدىقتاعى قاتاڭ شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالعان سوڭ بارىپ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك قالپىنا كەلە باستاعان. سونداي-اق تابىس كوزى تىكەلەي تۋريزمگە بايلانعان شري-لانكا, نەپال, مالديۆ سياقتى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى قاتتى زارداپ شەككەن. 2021 جىلى ءوڭىر 3 پايىزعا ءوسىم كورسەتەدى دەگەن بولجام بار.
McKinsey & Company سەرىكتەسى دۋلات يكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ازيا الەمدەگى ەڭ ءىرى وڭىرلىك ەكونوميكاعا اينالىپ كەلە جاتىر. بۇعان الەمدىك ءىجو ۇلەسىنىڭ قارقىندى ءوسۋى دالەل.
ء«وڭىردىڭ تولەم قابىلەتى پاريتەتى بويىنشا الەمدىك ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسى 2000 جىلى 32 پايىز بولسا, بۇل كورسەتكىش 2017 جىلى 42 پايىزعا جەتتى. 2040 جىلعا تامان 52 پايىزعا جەتەدى دەگەن بولجام بار. ال 2000-2017 جىلدارى تولەم قابىلەتى پاريتەتى بويىنشا ەۋروپانىڭ الەمدىك ءىجو-دەگى ۇلەسى 26-دان 22 پايىزعا ازايعان. سولتۇستىك امەريكادا 25-تەن 18 پايىزعا ءتۇسىپ كەتكەن. سونداي-اق ازيا تۇتىنۋ دەڭگەيى بويىنشا دا دامىعان ەكونوميكالارعا تاياپ قالدى. 2040 جىلعا قاراي ازيانىڭ تۇتىنۋ ۇلەسى الەمدىك تۇتىنۋدىڭ 39 پايىزىنا جەتۋى مۇمكىن. جالپى, ازيانىڭ ىقپالى بارلىق سالادا سەزىلىپ جاتىر: وڭىردە حالىقارالىق ستۋدەنتتەردىڭ 48 پايىزى ءبىلىم الادى. 2017 جىلى مۇندا الەمدىك پاتەنتتەردىڭ 65 پايىزى بەرىلدى. ءوڭىردىڭ ەنەرگياعا دەگەن قاجەتتىلىگى 43 پايىزعا جەتتى. تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا ۇلەسى 12-دەن 26 پايىزعا ۇلعايدى. ازيا ەلدەرى ەكونوميكاسى تەك جىلدام ءوسىپ قانا قويماي, قارقىندى ينتەگراتسيالانىپ جاتىر» دەيدى ساراپشى.
ارينە وڭىردەگى ەڭ ءىرى ويىنشى قىتاي ەكەنى بەلگىلى. پاندەميا قىسپاققا الىپ جاتقان ساتتە دە سىر بەرمەگەن بىرەگەي ەكونوميكا وسى ەلگە تيەسىلى. ءبىر قۇرلىقتا ورنالاسقان مۇنداي سەرىكتەس ەلدىڭ بولۋى وڭىردەگى وزگە ەلدەر ەكونوميكاسىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. الايدا اقش بيلىگىنىڭ وزگەرۋى جانە جاڭا اكىمشىلىكتىڭ قىتايعا قاتىستى اسا جايلى پوزيتسيا ۇستانباي وتىرعانى تەك قىتاي ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل ازيا ەلدەرى ءۇشىن قاۋىپ تۋدىرادى.