ۇلىتاۋ اۋدانىنا قاراستى قاراكەڭگىر وزەنىنىڭ وڭ جاعالاۋىنداعى قاراقۇدىق سايىندا ورىن تەپكەن كەسەنە دۇزەن ساندىباي ۇلىنا تيەسىلى. الاشاحان مازارىنان اۋمايتىن بۇل كەسەنە ورتالىق قازاقستاندا ءحىح عاسىردا بوي كوتەرگەن عۇرىپتىق ەسكەرتكىش بولىپ سانالادى.
ساندىباي باتىردىڭ ۇلكەن ۇلى دۇزەن زامانىندا ولكەدەگى قوقان-جىرىق-باينازار بولىسىنىڭ ءبيى بولعان بەلگىلى ادام. تاريحي دەرەكتەر بويىنشا, 1840 جىلى اننا لەنتاسى جانە كۇمىس مەدالمەن ماراپاتتالعان ەكەن. دۇزەن ساندىباي ۇلى تۋرالى جەزقازعاندا تۇراتىن قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى باتىربەك مىرزابەكوۆ «دۇزەن» اتتى حيكايات جازعان.
دۇزەن قايتىس بولعاننان كەيىن بالاسى جان ۇلى ونىڭ كەسەنەسىن تۋرا الاشاحاننىڭ مازارىنداي قىلىپ سالۋدى ويعا الىپ, حالىق شەبەرى سەرالى قوجا ەلامان ۇلىنىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن. كەيبىر دەرەكتەر بويىنشا, كەسەنەنى سالۋ ءۇشىن شەبەر ءبىر قىس تۇركىستاندا كىرپىش كۇيدىرۋدى, ونى قالاۋدى ۇيرەنىپ, جازدا ەلىنە ورالعان. سودان كەيىن جانىنا الپىس جىگىت الىپ, كەسەنەنى ءۇش جىل سالىپ, 1866 جىلى بىتىرگەن.
كۇردەلى پەشتاقتى-كۇمبەزدى تەكشەلەنگەن قۇرىلىس بولىپ كەلەتىن بۇل كەسەنەنىڭ بيىكتىگى 10 مەتر بولادى. ىرگەسىنىڭ سىرتقى ولشەمى 8,5ح10,2 مەتردى جانە ىشكى ولشەمى 5,4ح5,4 مەتردى قۇرايدى. عيماراتتىڭ وڭتۇستىك-باتىس جاعىنداعى ىشكى بۇرىشىندا توبەگە الىپ شىعاتىن باسپالداعى بار.
الاشاحان مازارىنان 25 شاقىرىمداي جەردە سالىنعان بۇل كەسەنەگە قاجەتتى قۇرىلىس ماتەريالدارى سول جەردىڭ وزىندە دايىندالعان دەگەن دەرەك بار. كىرپىشتەرى قالىڭ مايبالشىقپەن ءورىلىپ, بىرىكتىرىلگەن. ەدەنىنە شارشى تاقتاشا كىرپىش توسەلگەن. بۇرمەلى كۇمبەزدىڭ ۇشار باسىندا ءبىر-بىرىمەن قيىلىسا ورناتىلعان اعاش دىڭگەكتەرى بار. ءبىر وكىنىشتىسى, كەسەنە ىرگەتاسسىز سالىنعان ەكەن. سول سەبەپتى دە ماماندار عيماراتتىڭ ۋاقىت وتە كەلە بۇزىلۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتادى.
وبلىستاعى «تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ ورتالىعى» مم باسشىسى تۇلكىباي تولەۋوۆتىڭ مالىمەتىنە ساي, دۇزەن كەسەنەسىندە 2017-2018 جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجاتقا رەستاۆراتسيا جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
قاراعاندى وبلىسى,
ۇلىتاۋ اۋدانى