كۋرورتتى ولكە قاربالاس شاقتا. جازعى ماۋسىمعا دايىندىق قاۋىرت ءجۇرىپ جاتىر.
وتكەن جىلى جالپى قۇنى 4587,5 ملن تەڭگە بولاتىن 15 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 325 جۇمىس ورنى اشىلدى. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا تابىستى سالا جان-جاقتى دامىپ كەلەدى.
ءۇزىلىپ تۇسكەن مونشاقتاي اسەم, كوگىلدىر كولدەر مەن اق قايىڭدار كومكەرگەن, اۋاسى دەرتكە داۋا, جانعا شيپا وڭىردەگى تۋريزم سالاسى جاڭاشا قارقىنمەن ىلگەرىلەۋدە. سوڭعى جيىرما جىل ىشىندە ساياحاتشىلار سانى اۋەل باستاعى ءجۇز مىڭنان ءبىر ميلليونعا دەيىن ءوسىپ وتىر. دەمەك سالاداعى سالماقتى ىستەردى ايعاقتاي تۇسەتىن كورسەتكىش.
تابيعاتى تامىلجىعان بۋراباي ءوڭىرىنىڭ توقىمداي ءتىلىمى ەسەلەپ تابىس تاباتىن قۇنارلى ولكە. وعان كورگەن جاننىڭ كوزىن اربايتىن كوركەم تابيعاتى سەبەپ. ەگەر الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن, ءوز ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلەتىن ساياحاتشىلارعا جاقسى جاعداي تۋعىزىپ, ينفراقۇرىلىمدى زامان تالابىنا ساي جاقسارتساق, تولايىم تابىس ءتىپتى ەسەلەنە تۇسەرى انىق.
2010 جىلى قابىلدانعان «ششۋچينسك-بۋراباي كۋرورتتى ايماعىن دامىتۋ» باعدارلاماسى ءوڭى جاقسى جاعىنان وزگەرگەن ءوڭىردىڭ عانا ەمەس, تۇتاستاي تۋريزم سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا يگى ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. بۇرىنعى باردى جەتىلدىرىپ, تالعامپاز, كىرپياز كەلۋشىلەردىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ دا وڭاي شارۋا ەمەس. ەڭ الدىمەن, اتاعى الىسقا كەتكەن شەتەلدىك شيپاجايلاردان كەم بولماۋى ءتيىستى. بۇگىنگى كۇنى ەل كورىپ, جەر تانىعان ساياحاتشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جەرگىلىكتى جەردەگى قىزمەت ساپاسى الەمنىڭ ءار قيىرىنداعى كەز كەلگەن وزىق ۇلگىدەگى شيپاجايلاردان مىسقالداي كەم تۇسپەيدى. مۇنىڭ بارلىعى جوعارىدا ايتىلعان باعدارلامانىڭ سەپتىگى. ءتۋريزمدى تۇلەتۋگە باعىتتالعان مۇنداي كەشەندى جوسپار ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولعان ەمەس. سوڭعى ون جىل ىشىندە 60 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, تولىق يگەرىلدى. وسىنداي وڭ سيپاتتاعى وزگەرىستىڭ ارقاسىندا كوركەم تابيعاتتىڭ قويناۋىندا الاڭسىز دەمالۋعا اسىعاتىندار دا كوبەيە ءتۇستى.
ەندى ءبىر ءسات تابىس سىرىن تالداپ كورەلىك. وزگەسىن بىلاي قويعاندا, بۋراباي باۋرايى بۇگىنگى كۇنى ادام تانىماستاي وزگەرگەن. تابيعاتى قانداي اسەم بولسا, دەمالىس ورىندارى دا وركەنيەتتى ەلدىڭ ەڭ جاقسى ارحيتەكتۋرالىق سىمباتىنا ساي. اكۆاپارك جانىنداعى سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل ىسكە جۇمسالعان قارجى 500 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. ء«ىنجۋ» وتەلىنىڭ ماڭىندا ءۇش بىردەي باسسەيننىڭ قۇرىلىسى قاۋىرت جۇرگىزىلۋدە. ءار جوبانىڭ قۇنى 100 ملن تەڭگەدەن استام. «بەرەكە-بۋراباي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە قاراستى قۇنى 160 ملن تەڭگە تۇراتىن ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىعى سالىنۋدا. اتاعى الىسقا كەتكەن «ششۋچينسك» ساناتوريىنە 37 ملن تەڭگەگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۋراباي باۋرايىندا بولعان شيپالى اۋاسىن جۇتىپ, ساۋمال كولىنە تۇسكەن ادامدار جاقسى بىلەتىن «جەكەباتىر» ءساناتوريى قىرۋار قارجىعا قۇرىلىسشىنىڭ قالاعىنان جاڭا شىققانداي ەتىپ جاڭعىرتىلىپ, جۇتىندىرىلىپ قويىلدى. كوركەم تابيعاتتىڭ كەلىستى كورىنىسىن كوز الدىڭا اكەلەتىن, تامسانا كورۋگە, ايداي اجارىن جانارىڭمەن ايمالاپ, سۇيسىنۋگە تولىق مۇمكىندىك بەرەتىن اينالمالى شىعىرشىق ورناتىلدى.
دەمالىس جانە تۋريزم سالاسى جالعىز بۋراباي باۋرايىندا عانا ەمەس, وبلىستىڭ وزگە وڭىرلەرىندە دە جاڭا زاماننىڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن جوعارى ساپالى دەڭگەيدە. ماسەلەن, اقكول اۋدانىندا جاساندى سۋ كوزى سالىنىپ, ءتاپ-ءتاۋىر دەمالىس ايماعىنا اينالدى. «كونوۆالوۆ» جەكە كاسىپكەرلىگى بۇل جوباعا 7,2 ملن تەڭگە قاراجاتىن ءبولىپ, كەلگەن قوناقتارعا دا, جەرگىلىكتى جۇرتقا دا جاپ-جاقسى جاعداي تۋعىزدى. قيانداعى استراحان اۋدانىندا دا ءتۋريزمنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرۋدە. بۇل وڭىردە جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋ نىساندارى بوي كوتەرىپ, وكپەك جولاۋشىعا قول قۋسىرىپ, قىزمەت كورسەتۋدە. ەجەلگى ەرەيمەننىڭ باۋىرى دا تۋريزم سالاسىنا جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىپ وتىر. «گورنوە» اڭشىلىق شارۋاشىلىعىنىڭ بازاسىندا اشىلعان «بۇركىت» دەمالىس ورنى تازا اۋادا اتقا ءمىنىپ, ءار توبەسى, ءار بەلەسى وتكەن شاقتىڭ تىلسىم تاريحىن باۋىرىنا باسىپ جاتقان ءوڭىردى اسىقپاي ارالاپ, قاسيەتىنە قانىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءارى بۇل جەردە كوڭىلىڭ ءتۇسىپ, ىقىلاسىڭ سوقسا قۇس سالىپ, يت جۇگىرتۋگە تولىق جاعداي بار.
زەرلى زەرەندىنىڭ تابيعي مۇمكىندىگى بۋرابايدان كەم تۇسپەسە كەرەك. كۇمىس كول, كوكوراي شالعىن, يت تۇمسىعى وتپەيتىن قاراعايلى قالىڭ ورمان كەنەپكە تۇسكەن شەبەر سۋرەتشىنىڭ تۋىندىسى ىسپەتتى. «كوكشەتاۋ» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ زەرەندى بولىمشەسى قۇنى 20 ملن تەڭگە تۇراتىن, «ۆيزيت تسەنتر» دەپ اتالاتىن ەكى قاباتتى عيماراتتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە. بۇل ايماقتا جانعا جايلى جاز تۇگىل, قىتىمىر قىستا دا كەلىمدى-كەتىمدى كىسىنىڭ كوڭىلىن تاباتىن بارلىق جاي بار. ماسەلەن, جىل سايىن مۇمكىندىگىن ەسەلەپ ارتتىرىپ كەلە جاتقان «Elikti Park» تاۋ شاڭعىسى كەشەنى. ەل قۇلاعىن ەلەڭ ەتكىزگەن ءساتتى جوبا مول تاجىريبە جيناقتاپ, قىزمەت اياسىن دا كەڭەيتىپ كەلەدى. قازىر مۇندا بالالار الاڭدارى, ەرەسەكتەر مەن بالالارعا ارنالعان باسسەيندەر, باسقا دا قاجەتتى نىساندار سالىنۋدا. وتباسىمەن كەلىپ, الاڭسىز دەمالۋعا تولىق مۇمكىندىك بار.
تۋريزم تابىستى سالا بولۋىمەن قاتار, جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ قاجەتىن اشىپ, جاڭادان جۇمىس ورىندارىن تۇزۋدە. ماسەلەن, اياقتالۋعا شاق قالعان, جالپى قۇنى 40463 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 7 ءىرى جوبا جۇزەگە اسىرىلعان كەزدە 1500 جۇمىس ورنى پايدا بولادى.
2020 جىلى تۋريزم سالاسىن دامىتۋعا اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ابدەن لايىقتى ينۆەستيتسيا قۇيىلدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 391,4 ملن تەڭگە قاراجات يگەرىلدى. باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە سايكەس جالپى قۇنى 61,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 34 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى.
بۇرىن ۇنەمى سىنعا ىلىگىپ جاتاتىن بۋراباي پوسەلكەسى دە كوپ-كورىم كورىككە يە بولدى. بۇل ارادا 386 ملن تەڭگەگە ەلدى مەكەن ىشىندە سۋاعار سالىنعاندىعىن, ەندىگى ارادا بۇرىنعىسىنشا كوكتەمدە جانە جازعى جاۋىن-شاشىندا باتپاققا باتىپ جاتپايتىنىن ايتا كەتسەك تە بولار. ششۋچينسك قالاسىنىڭ ورامىشىلىك سۋ قۇبىرلارى 1 ملرد تەڭگەگە جاڭعىرتىلدى. سونىمەن قاتار ەكولوگياعا دا نازار اۋدارىلۋدا. جاڭا قۇرىلىستاردىڭ بۇرىنعى سۋ جولدارىن جاۋىپ قالماۋى قاتاڭ قاداعالاۋعا الىنعان.
–2000-2001 جىلدارى كەلىمدى-كەتىمدى تۋريستەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەت كولەمى كوڭىل كونشىتپەيتىن. تۇسكەن تابىس 300-350 ملن تەڭگە شاماسىندا بولدى, – دەيدى وبلىستىق تۋريزم جانە دەمالىس يندۋسترياسى قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى شىناربەك باتىرحانوۆ, – قازىر 6 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۋرابايدان بولەك زەرەندى ايماعىندا جانە نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ماڭىندا شيپاجايلار مەن قوناق ۇيلەر جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. تۇتاستاي العاندا وڭىردە بۇگىنگى تاڭدا 300-دەن استام تۋريستىك نىسان جۇمىس ىستەيدى. ەل تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى نەبارى قىرىققا جۋىق دەمالىس ورنى بار ەدى.
ەندى ءبىر اۋىز ءسوز قىزمەت تۇرلەرىنىڭ جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندە كورسەتۋى توڭىرەگىندە. نەگىزىندە بۋرابايعا ات باسىن بۇرعان تۋريستەردىڭ كوبى ساياحاتتىڭ جەرگىلىكتى ۇلت تىلىندە جۇرگىزىلگەنىن قالايدى.
– ءبىزدىڭ فيرمادا مۇنداي ماماندار مۇلدە جوق, – دەيدى «كرۋيز» تۋريستىك فيرماسىنىڭ وكىلى زادا تاشەنوۆا, – ءبارى ماعان كەلەدى. بالا جاسىمنان قۇلاعىما سىڭگەن, «قىزقۇلاعان», «تاسشالقار», «كۇيەۋاعاش», «كوكتال» دەگەن ايرىقشا اسەم جەرلەرگە بايلانىستى ۇلاعاتى مول اڭىزداردى جادىنا توقىپ وسكەندىگىم كادەگە جاراپ قالدى. ونىڭ ۇستىنە وقجەتپەس پەن جۇمباقتاسقا قاتىستى جۇرت جادىندا جاتتالعان قانشاما اڭىز بار. ادەمى دە ايشىقتى, ءتالىمدى دە تاعىلىمدى, تىڭداعان جاننىڭ جان-دۇنيەسىن باۋراپ, كوڭىلىن ارباپ تۇرادى. ابىلاي الاڭى تۋرالى ءسوز ساباقتاساڭىز, تاڭدى تاڭعا ۇلاستىرىپ ايتۋعا بولادى. كوركەم تابيعاتتىڭ اياسىنداعى وسىمدىكتەردى, اڭ-قۇستاردى دا كەستەلەپ جەتكىزسەڭىز, كەلىستى ەمەس پە؟!