قارشاداي قىزدى قاتىگەزدىكپەن ولتىرگەن

ءدۇيىم ەلدى دۇرلىكتىرگەن قاندى وقي­عا ەندى قايتالانباسا دەيسىڭ. اي مەن كۇننىڭ امانىندا ۇكىلەپ وتىرعان جال­عىز قىزدارىنان ايىرىلىپ قالعان مارقۇمنىڭ جاقىندارىن جۇباتۋدىڭ ءوزى قيىن. قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جات­­قان قايعىلى جاعدايدىڭ قالاي ور­بى­­گەنى تۋرالى الماتى قالالىق پو­لي­­­تسيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەردى.

بويجەتكەن, جەدەل-ىزدەستىرۋ شا­را­لا­­رى بارىسىندا انىقتالعانداي, قو­نا­ەۆ كوشەسى 43-ءشى ۇيدە ورنالاسقان جۇ­­مىس ورنىنان شىعىپ, تاكسيگە وتىر­­­عان. بەينەباقىلاۋ كامەراسى قىز­­­­دى سوڭعى رەت وسى كەزدە ءتۇسىرىپ ال­­عان. كەيىننەن ءمالىم بولعانداي, بوي­­جەتكەن سول كۇنى ءوزىنىڭ جاڭا تانى­سى­­مەن كەزدەسۋگە بارعان. كۇنى كەشە قان­د­ى وقيعا ورىن العان نۇركەنت شا­عىن اۋدا­نىنداعى كوپ قاباتتى ءۇيدىڭ كى­رە­بەرى­سىندەگى باقىلاۋ كامەراسىنا ايا­جان­­نىڭ كۇدىكتىمەن بىرگە پاتەرگە ءوز ەركى­مەن كىرگەنى جازىلعان جازبا جا­ريا­لاندى.

«20 ناۋرىزدا 102 نومىرىنە ايا­جان ەدىلوۆانىڭ ءىز-ءتۇزسىز جوعالىپ كەتۋ فاك­­تىسى بويىنشا حابارلاما ءتۇستى. سول ساتتە اتالعان فاكت تەرگەپ-تەكسەرۋدىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە تىركەلىپ, سوتقا دە­­يىنگى تەرگەۋ باستالدى. 21 ناۋرىزدا ار­نايى تەرگەۋ توبى قۇرىلىپ, اياجان ەدىلوۆانى ىزدەۋ جۇمىستارىنا كى­رىستى. 21 ناۋرىزدا ساعات 22.00-دە نۇر­كە­نت شاعىن اۋدانىندا كۇدىكتى تۇ­را­تىن پاتەر مەكەنجايى انىقتالدى. ول جەرگە بارعان كەزدە پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرىنە ءۇيدىڭ ەسىگىن بۇزىپ كىرۋ­گە تۋرا كەلدى. ءتارتىپ ساقشىلارىن كورگەن كۇ­د­ىكتى وزىنە قول سالماق بولدى. جەدەل جار­دەم شاقىرىلىپ, اۋرۋ­حا­ناعا جەت­كى­زىلدى», دەپ مالىمدەدى پو­لي­تسيا­نىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

پوليتسياعا ءوز كىناسىن مويىنداعان كۇ­دىكتى قىزدى 19 ناۋرىزدان 20 ناۋ­رىز­عا قاراعان ءتۇنى ولتىرگەنىن ايتقان. وقيعا تۇنگى ساعات ون ەكى-ءبىر شاما­سىن­دا ورىن العان. ەڭ سوراقىسى جا­بىر­­لەنۋشىنىڭ دەنەسى بولشەكتەنگەن كۇيى تابىلدى. كۇدىكتى ءمايىتتى جاسىرۋ ماقساتىندا دەنەنىڭ ءبىر بولىگىن ءوزى تۇراتىن الاتاۋ اۋدانىنان باسقا اۋدانعا اپارىپ, قوقىس جاشىگىنە تاس­تا­عان. قوقىس جاشىگىنە تاستالعان دەنە بولشەكتەرىنە ارنايى ساراپتاما تا­عايىن­دالدى.

«جوعالعانى تۋرالى اقپارات تۇس­كەن­نەن كەيىن جابىرلەنۋشىنىڭ كىم­مەن بايلانىستا بولعانى انىق­تال­دى. ول كۇدىكتىمەن الەۋمەتتىك جەلىدە 16 ناۋ­رىزدا تانىسقان. قازىر كۇدىكتى ەر ادام اۋرۋحانادا. وتا جاسالىپ, پالاتاعا شى­­عا­رىلدى. سوتتىڭ شەشىمىمەن قا­ماۋ­عا الۋ تۋرالى بۇلتارتپاۋ شاراسى تاعايىندالدى. مەديتسينالىق مەكەمەدەن شىعارىلعان سوڭ ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قامالادى. ءمالىم بولعانداي, كۇدىكتى مەن مارقۇم اياجان ەدىلوۆا كەزدەسكەن كەزدە ەكەۋىنىڭ ارا­سىن­دا جانجال شىققان. جانجال كە­زىن­دە بويجەتكەندى ءولتىرىپ, قىلمىس ءىزىن جاسىرۋ ماقساتىندا كۇدىكتى دەنەنى بول­شەكتەگەن. بۇل اسا قاتىگەزدىكپەن جا­سالعان قىلمىس. دەنەسىنىڭ كەيبىر مۇ­شە­سىن 19-نان 20-نا قاراعان ءتۇنى قالانىڭ ءار بۇرىشىنداعى قوقىس جا­شىك­­تەرىنە لاقتىرىپ ۇلگەرگەن. جا­بىر­لەنۋشىنىڭ كەيبىر مۇشەلەرى ۇيدەن تابىلدى. كۇدىكتى 1993 جىلى تۋعان تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۋماسى. بۇرىن سوت­تالماعان. ونىڭ قىزدى قانداي تا­سىل­مەن ۇيىنە شاقىرعانى تەرگەۋ با­رى­سىندا بەلگىلى بولادى. قىل­مىس­تىق كو­دەكستىڭ 99-بابىنىڭ ەكىنشى بولىگى «ادام ءولتىرۋ» بويىنشا ءىس قوزعالدى», دەي­دى الماتى قالالىق پوليتسيا دە­پار­­تا­مەن­تىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى سالتانات ازىربەك.

پوليتسياداعىلار كۇدىكتى مەن جا­بىر­­لەنۋشى 16 ناۋرىزدا جەلى ارقىلى تانىس­قانىن العا تارتقانىمەن, ولار­دىڭ ەكەۋارا جازبالارىنىڭ ءماتىنى ساقتالعان-ساقتالماعانىن قۇپيا كۇ­يىن­دە قالدىرىپ وتىر. جاعدايدىڭ تۇ­تاس قوعام نازارىنا ىلىگىپ وتىرعانىن ەس­كەرسەك, كۇندەردىڭ كۇنى جازبا جاريا­لا­نار بولسا, جابىرلەنۋشىنىڭ اتا-اناسىنا اۋىر سوققى بولۋى مۇمكىن.

قايعىدان قان جۇتقان مارقۇمنىڭ تۋىستارى قىزدىڭ جوعالعانى جونىندە ەر­تەرەك دابىل قاعىلسا دا, پوليتسيا دەر كەزىندە ىسكە كىرىسپەدى دەپ نالىپ وتىر. ال قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى قىز­دىڭ جوعالعانى جونىندە قوڭىراۋ تۇسە سالا ىزدەۋدى باستاپ كەتكەندەرىن اي­تادى.

– پوليتسيانىڭ سالعىرتتىعىنان ءبىر كۇنى­مىزدى جوعالتتىق. وسى ارالىقتا قا­نىشەر دەنەنى قاساپشى سەكىلدى بول­شەك­تەپ تاستاعان. كۇدىكتىنىڭ مويىنداۋىنا سەنسەك, اۋەلى ءولتىرىپ, سوسىن جاسىرۋ ءۇشىن دەنەنى بولشەكتەگەن ەكەن. بىراق سۋرەتتى كورگەندە شوشىپ كەتتىك, – دەيدى مارقۇمنىڭ تۋىسى المات م ۇلىكوۆ. قارشاداي قىزدى ايۋاندىقپەن ازاپتاپ ولتىرگەن قىل­مىسكەر ءولىم جازاسىنا كەسىلسە دەگەن ول كۇدىكتى پسيحيكالىق اۋىتقۋى بار دەگەن جەلەۋمەن جازادان قۇتىلىپ كەت­پەسە دەيدى.

راسىندا كۇدىكتىنىڭ پسيحيكالىق اۋىتقۋى بار-جوعى تەرگەۋ بارىسىندا انىق­تالار. ەلدى ەلەڭ ەتكىزگەن وقيعاعا باي­لانىستى بەيتاراپ پىكىر بىلدىرگەن پسي­حولوگ ماماننىڭ سوزىنشە اقىل-ەسى دۇ­رىس ادامنىڭ مۇنداي ايۋاندىققا بارۋى مۇمكىن ەمەس.

–  شىنىمەن وتە اۋىر وقيعا. بىرجاق­تى پىكىر ايتۋ تىم قيىن. مۇن­­داي قىلمىسقا بارعان ادامدا مانياك­تىق اۋىتقۋ بولۋى ابدەن مۇم­كىن. بۇل اۋىتقۋدى ايعاقتىق جانە جا­سى­رىن دەپ ەكى توپقا بولسەك كۇدىك­تى­­نىڭ ارە­كە­تىن جاسىرىنعا جات­قى­زا­مىز. كان­ني­باليزمنىڭ سيپاتتارى دا باي­قا­لا­دى. بالا كۇنىندە العان پسي­حي­كا­لىق جا­را­قا­تى, ايەل زاتىنا دەگەن وكپە-رەنىشى, پسيحيكالىق سوققى ءبارى وسىعان سەبەپ بول­ۋى ىقتيمال. مۇن­داي اۋىتقۋعا ۇشى­راعان ادامدار, اسىرەسە كوكتەم, كۇز اي­لارىندا قوزا­دى. اتا-انا مەيىرىمىنە قانباعان, ءساتسىز ماحابباتقا ۇشىراعان, جانى جارالان­عان جاندار تاسجۇرەككە اينالۋى مۇمكىن. بۇل ءبىزدىڭ پسيحولوگ رەتىن­دەگى جورامالىمىز عانا. دەنە مۇشەلەرىن كەسىپ الۋ جۇيكە كوتەرەتىن جۇك ەمەس. تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, قاننىڭ ادام پسي­حي­كاسىنا قاتتى اسەر ەتەتىن قاسيەتى بار. تەرگەۋ ناتيجەسى اياقتالعاننان كەيىن تولىق ءمان-جاي بەلگىلى بولار, – دەيدى الماتى وبلىستىق كامەلەتكە تول­ماعاندار ىستەرى جونىندەگى سوتىنىڭ ينس­­پەكتور-پسيحولوگى مارجان ەلىقۇلوۆا.

قوعامعا ۇرەي تۋعىزعان جان تۇر­شىك­تى­رەر جاعداي تۋرالى ايتۋعا اۋزىڭ بارمايدى. ەڭ وكىنىشتىسى, مۇنداي جايت العاش رەت ورىن الىپ وتىرعان جوق. جو­عارى ءبىلىمى بار ازاماتتىڭ ادام ايت­سا نانعىسىز قا­تىگەزدىككە قالاي بار­عانى قايران قالدىرادى. ءىستىڭ اق-قا­را­سى انىق­تالىپ, قىلمىسكەر ءتيىستى جا­زاسىن الا جاتار...

الماتى