حالقىمىزدا قيىندىقتى بىرلەسە, يىقتاسا كوتەرەتىن ىزگى ءداستۇر بار. شاراپاتى قىسىلعان جانعا تيسە, ىزگىلىگى جالپىعا ورتاق ونەگە. جۇمىر جەردىڭ بەتىن جامان تۇماۋ جايلاعان ۋاقىتتا اقمولانىڭ جانى ىزگى جومارت جاندارى, اسىرەسە جاس تولقىن قولى قىسقا ادامداردى دەمەپ, جان شۋاعىمەن جادىراتىپ قولداعاندىعىن ايتۋ پارىز.
ەل قايماعى بولىپ وتىرعان ەرىكتىلەردىڭ سان-سالالى قامقورلىق ءىسى, جاندى جاناشىرلىعى اۋقىمدى بولعانىن ايتپاسقا بولمايدى. اشەيىن سەبەت تولى ازىق-ت ۇلىك تاراتۋ ءبىر باسقا, ەجەلگى ەلدىڭ تاريحىن ەكشەپ, رۋحاني قازىنانى بايىتۋ باعىتىندا دا قىرۋار شارۋا تىندىرىلدى. تالداپ ايتاتۇعىن بولسا, الدىمەن «Asylmura» باعىتى اۋىزعا ىلىنەر ەدى. وسى باعىت بويىنشا وبلىستاعى تاريحي-ولكەتانۋ, اشىق اسپان استىنداعى «بوتاي-بۋراباي» جانە بۋراباي باۋرايىنداعى تاريح مۇراجايى ونلاين تۇرىندە جۇمىس ىستەدى. جامان تۇماۋدان جاسقانىپ, قارعا ادىم جەر اتتاپ شىعا الماي قالعان قانشاما حالىق تۋعان ولكەنىڭ تاماشا تاريحىمەن تانىسۋعا مول مۇمكىندىك الدى. وسى جۇمىس 2 مىڭنان استام ادامدى قامتىپتى. ونىڭ ىشىندە كوپشىلىكتىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزعان «بابالار ەسكەرتكىشتەرى ۇرپاقتارعا امانات» جوباسى ەكەنىن دە ايتا كەتەلىك. جوبانىڭ باستى ماقساتى – كوكشەتاۋ مەن قورعالجىننىڭ كەڭ كوسىلگەن بايتاق دالاسىندا سىڭسىپ تۇرعان تاريحي ەسكەرتكىشتەر ماڭىن مۇنتازداي ەتىپ تازالاپ, كوزتارتارلىقتاي اباتتاندىرىپ, قاسيەتتى ورىندارعا ءمىناجات ەتىپ, قۇرمەت كورسەتۋ. مۇنىڭ ءوزى ەكىنشى ءبىر قىرىنان العاندا جەلكىلدەپ ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاققا جاقسى ونەگە. اتا ارۋاعىن سىيلاي بىلەتىن الاش بالاسى وسىلاي بولسا كەرەك-ءتى. جوبا اياسىندا 25 مارتە ەكولوگيالىق سەنبىلىك وتكىزىلدى. بۇل سەنبىلىكتەرگە اعا بۋىنمەن قاتار, جاس تولقىن دا جۇمىلا قاتىسىپ, ۇيىمشىلدىق تانىتتى. بارلىق قالالار مەن اۋدانداردىڭ ماڭىنداعى تاعىلىمى مول تاريحي ەسكەرتكىشتەردىڭ ماڭىن تازالاپ, كوركەيتىپ قويدى. جالعىز ەسكەرتكىشتەر عانا ەمەس, ۋاقىت شىمىلدىعى بۇركەمەلەگەن, عاسىرلار قويناۋىندا بۇعىپ جاتقان حالقىمىزدىڭ جاقۇتتاي جارقىراعان عاجايىپ سالت-ءداستۇرىن دە قايتا جاڭعىرتىپ, ۇرپاق تاربيەسىنە پايدالانۋعا نازار اۋدارىلۋدا. وسى ورايدا, ستەپنوگورسك قالاسىندا ءتاپ-ءتاۋىر جۇمىس ىستەگەن «ۇلتتىق يگىلىكتەردىڭ جەتى باعىتى» جوباسىن بولە-جارا ايتا كەتۋگە بولادى. جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى از قونىستانعان جاڭا قالانىڭ جۇرتشىلىعى قازاق حالقىنىڭ باي مۇراسىمەن ەتەنە تانىسىپ, ونىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى, قانشالىقتى ماعىنالى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدى. ال ەسىل اۋدانىندا قولعا الىنعان «ۇلتتىق قۇندىلىقتار» باعىتى بويىنشا دارحان دالا توسىندە دارالىعىمەن, ەلدىگىمەن, جامپوزدىعىمەن جۇرت جادىندا قالعان ءباھادۇر بابالاردىڭ بويىنا سىڭىرگەن قاھارماندىق قاسيەتتەرى ناسيحاتتالدى. بۇل وڭىردە بولا بەرمەيتۇعىن تۇيە جارىس, اسىق اتۋ ءتارىزدى ۇلتتىق ويىندار كورەرمەندەردىڭ كوڭىلىن اۋلادى. ال ۇلتتىق تاعام بولعانىمەن, كەيىنگى كەزدە ەپتەپ ۇمىتىلىپ بارا جاتقان سارى قىمىزدى باپتاۋدىڭ سانقيلى تاسىلدەرى, ۇلتتىق تاجىريبە كورسەتىلدى.
ءۇزىلىپ بارا جاتقان ۇمىتتەردى جالعايتىن «Úmit» باعدارلاماسىنىڭ دا شاراپاتى از ەمەس. ماسەلەن, بىلتىر ستەپنوگورسك قالاسىنداعى «پوكولەنيە» جاساعى ساۋاپتى, ىزەتتى ىستەرىن جالعاستىردى. ءسوز اراسىندا 2017-2019 جىلدار ارالىعىندا ۇلى وتان سوعىسىندا حابارسىز كەتكەن 104 جاۋىنگەردىڭ دەرەگىن تاپقانىن ايتا كەتسەك جاراسىمدى. وتان ءۇشىن وپات بولعان ەرلەردىڭ ارتىندا قالعان ۇرپاقتارى اتالارىنىڭ جورىقتى جىلدارداعى ەرلىك ىستەرىنە ءتانتى بولىپ, كوپتەن كوكەيلەرىندە جۇرگەن ارماندارىمەن قاۋىشىپ, داتكە قۋات ەتتى. مۇنداي دەرەكتەر ءالى دە تابىلۋدا. وتكەن جىلى اقمولالىق جاۋىنگەر ازىقان نۇعىمانوۆتىڭ دەرەگى رەسەيدىڭ تۆەر وبلىسىنان تابىلدى. وبلىستىق اكىمدىك باس بولىپ تۋىسقاندارىن ىزدەستىرگەنىمەن, تابا المادى. ايتسە دە, ەل ەلدىگىن تانىتىپ, بوزداقتىڭ مۇردەسى ەلگە جەتكىزىلدى. قوشەمەت-قۇرمەت كورسەتىلىپ, جەرلەندى.
ەستىگەن ەل كوكىرەگىن ريزاشىلىق سەزىم بولەيتىن تالاي شارۋا اتقارىلۋدا. ءبىر قۋانىشتىسى, وسىنداي جاناشىرلىعى مول ىستەردىڭ باسى-قاسىندا جاس تولقىننىڭ ءجۇرۋى ءۇمىت وتىن لاۋلاتا تۇسەدى. كەيىنگى ۇرپاق عاسىردان عاسىرعا جالعاسىپ كەلە جاتقان قايىرىمدىلىق, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردىڭ ساباقتاسقان جەلىسىن بەكەمدەي تۇسۋدە. جامان تۇماۋ جان القىمنان الىپ تۇرعان كەزدە جوعارى وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرى بالالاردى وقىتۋ, ولاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ, قارتتار مەن جالعىزىلىكتى ادامدارعا كومەك كورسەتۋ باعىتىندا جارعاق قۇلاقتارى جاستىققا تيمەي جۇمىس ىستەدى. بۇل ورايدا, ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ جاستارى وزگە وڭىردەگى قۇربىلارىنا ونەگە بولا ءبىلدى. ولار قاجەتتىلىگى قاتتى سەزىلگەن بەتپەردە تىگىپ, ءدارى-دارمەكتەردى مەكەنجاي بويىنشا جەتكىزىپ بەرۋگە قولعابىستارىن تيگىزدى. اۋداندىق اۋرۋحاناعا دا قول ۇشىن سوزدى. وسىنداي جاناشىرلىقتىڭ جاقسى تولقىنى شورتاندى اۋدانىندا دا ەستىگەن ەلدىڭ جۇرەگىن ەلجىرەتتى. اۋدان جاستارى Nur Otan پارتياسىنىڭ اۋداندىق فيليالىنىڭ قولداۋىمەن جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ باسىن بىرىكتىرە وتىرىپ, 500-گە جۋىق كوپ بالالى جانە جالعىزىلىكتى وتباسىلارىنا ازىق-ت ۇلىك سەبەتتەرىن جەتكىزىپ بەردى. شۋاعى مول ساۋلەسىن توككەن جاستار جاققان جارىق جۇلدىزدار ءار وڭىردە دە سەبەزگىلەي ساۋلە شاشىپ, جىلۋىن توكتى. جاقسى اۋدانىندا 14 ەرىكتىلەر ورتالىعى ناتيجەلى جۇمىس ىستەدى. جۇزدەگەن جاستار اياق استىندا پايدا بولعان اياۋسىز دەرتتىڭ زاردابىن جويۋعا, الدىن الۋعا, ادامداردى اجال شەڭگەلىنەن اراشالاۋعا جۇمىلدىرىلدى. 160-تان استام وتباسىعا كومەك كورسەتتى. جالپى ءوڭىر بويىنشا 20 مىڭنان استام وتباسىعا جاردەم بەرىلگەندىگىن جانە وسى جاقسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جالىندى جاستاردىڭ جۇرگەنىن ەسكەرسەك, ءۇمىت وتى لاۋلاي تۇسەدى. بۇل جۇمىس ءالى دە جالعاسۋدا جانە ءبىر باعىتتا عانا ەمەس, قوعامدىق ءومىردىڭ سان سالاسىن قامتىعان. ۇيدە وتىرعان جالعىزىلىكتى جاندار وزدەرىنىڭ جالعىز ەمەس ەكەندىگىن سەزىندى. ولاردى دا قوس قولتىعىنان دەمەپ, جەبەيتىن ەل بار ەكەن, جاعدايلارىمەن ساناساتىن, قىسىلعاندا قاراساتىن جۇرت بار ەكەن. مۇنىڭ ءوزى ءتۇسىنىپ, تۇيسىنگەنگە رۋحى مىقتى, كوڭىلدى دەمدەيتىن رۋحاني دەمەۋ.
جەكەلەگەن ۇيىمدار دا ورتاق ىستەن شەت قالعان جوق. ولار قيىن ساتتە ۆولگودونوۆكا, قويكەلدى جانە ارناساي اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا جالپى جيىنتىق قۇنى جارتى ملن تەڭگەنى قۇرايتىن كومەك كورسەتتى. اقكول اۋدانىندا زەينەتكەرلەرگە, جالعىزىلىكتى جاندارعا, كوپ بالالى وتباسىلار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا 4 ملن 820 مىڭ تەڭگە كولەمىندە جاردەم بەرىلدى. ءدال وسىنداي ىزگى ءىس ءبىرجان سال اۋدانىندا دا قولعا الىنىپ, 1 ملن 450 مىڭ تەڭگە كولەمىندە كومەك كورسەتىلدى. بۇل قارجىعا بەتپەردە, قورعانىسقا قاجەتتى زاتتار الىندى. سونداي-اق, اۋىرىپ جاتقان ادامداردىڭ داستارحانىنا اق ءدام جەتكىزىلدى.
جالپى رەسپۋبليكالىق, «مىڭ العىس!» اكتسياسى وڭىردە قۋاتتى قولداۋ تاپتى. جىلۋى مول جاناشىرلىقتىڭ ناتيجەسىندە قاجەتتى دۇنيەلەر ساتىلىپ الىندى. ەل بولىپ ەڭسە تىكتەپ جاتقان ۋاقىتتا داۋاسىز دەرتكە قارسى ورىستەتىلگەن قات-قابات شارۋادان بۇلاندى اۋدانىنداعى «ماكينكا قۇس فابريكاسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى دە شەت قالعان جوق. ولار 7 ملن تەڭگە قاراجات ءبولدى.
وڭىردەگى جان جىلۋىن تارقاتىپ ايتۋداعى باستى ماقسات – بىرلىكتىڭ بەكەمدىگىن پاش ەتۋ. كەز كەلگەن اۋىرتپالىقتى بىرلەسە كوتەرگەن جۇرتتىڭ جالاۋى ەش ۋاقىتتا تومەندەمەيدى. جامان اۋرۋدىڭ ساباقتارى ەڭ الدىمەن وسىنى كورسەتتى.
اقمولا وبلىسى