ءماجىلىس سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا جەر ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسى جۇمىسقا الىنىپ, ساتىپ الۋ بويىنشا زاڭ جوبالارى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى, سونداي-اق ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەر قارالدى.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋ تۋرالى» مەملەكەت باسشىسىنىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى تارتىبىمەن پارلامەنتكە ەنگىزگەن زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى.
ماجىلىستەگى اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرلان بارلىباەۆ كوميتەتتىڭ اتالعان زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الۋعا جانە ول بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋگە دايىن ەكەنىن ايتا كەلە, «زاڭ جوباسىن قابىلداۋدىڭ ماقساتى – شەتەلدىكتەردىڭ, ازاماتتىعى جوق ادامداردىڭ, شەتەلدىك زاڭدى تۇلعالاردىڭ, شەتەلدىك قاتىسۋى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدى تۇلعالارىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, سونداي-اق حالىقارالىق قاتىسۋى بار عىلىمي ورتالىقتاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن جەكەمەنشىك قۇقىعىمەن جانە ۋاقىتشا جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن يەلەنۋىنە تىيىم سالۋدى ەنگىزۋ», دەدى.
وتىرىستا دەپۋتاتتار «كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ جەكەلەگەن سۋبەكتىلەرىنىڭ ساتىپ الۋى تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ جەكەلەگەن سۋبەكتىلەرىنىڭ ساتىپ الۋى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» ىلەسپە زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
قۇجات بويىنشا بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ بۇگىندە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋى ءارتۇرلى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرمەن رەتتەلىپ كەلە جاتقانىن حابارلادى.
اتاپ ايتار بولساق, «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ ساتىپ الۋى «ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى تۋرالى» زاڭمەن جانە قوردىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى بەكىتكەن ساتىپ الۋ قاعيدالارىمەن رەتتەلەدى. ال «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن «بايتەرەك», «قازاگرو», «زەردە» سياقتى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ ساتىپ الۋى «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭمەن جانە قارجى مينيسترلىگى بەكىتكەن ساتىپ الۋ قاعيدالارىمەن رەتتەلەدى.
«تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى ەسەبىنەن دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الاتىن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جانە بىرىڭعاي ديستريبيۋتەر «سك-فارماتسيا» جشس-نىڭ ساتىپ الۋى دەنساۋلىق ساقتاۋ تۋرالى كودەكسپەن جانە دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋ قاعيدالارىمەن رەتتەلەدى. ازىرلەنگەن زاڭ جوباسى «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ جانە وزگە دە ۇلتتىق حولدينگتەر مەن ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ ساتىپ الۋىن رەتتەۋدى ۇسىنادى. وسىلايشا زاڭ جوباسى ساتىپ الۋى شامامەن 3,4 ترلن تەڭگە سوماسىنداعى 250-دەن اسا ۇلتتىق كومپانيالاردى ولاردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىمەن بىرگە قامتيتىن بولادى», دەدى مينيستر.
بۇل رەتتە ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ, اكتسيونەرلىك قوعامدار, جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەردىڭ ساتىپ الۋىن «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭنىڭ شەڭبەرىندە قالدىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىندا كەلەسى نەگىزگى تاسىلدەر كوزدەلگەن. ەڭ الدىمەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى ءۇشىن بىرىڭعاي سانالاتىن زاڭنىڭ قولدانۋ اياسىنا, قاعيداتتارعا, شەكتەۋلەرگە, تاسىلدەرگە, باقىلاۋعا جانە شاعىمدانۋعا قاتىستى بازالىق ەرەجەلەر زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتىلەدى. ودان كەيىن ساتىپ الۋ پروتسەسىن ناقتىلايتىن نورمالاردى ەرەجەلەر دەڭگەيىندە رەگلامەنتتەۋ ۇسىنىلادى.
مينيستر زاڭ جوباسىنىڭ 18 باپتان تۇراتىنىن ايتا كەلە, ونى قابىلداۋ كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ ساتىپ الۋىنىڭ اشىقتىعىن, تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە وسى سالاداعى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە نازار اۋداردى.
نۇرلان نىعماتۋلين اتالعان زاڭ جوباسى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى ەكەنىن ايتا كەلىپ:
– ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق قورى قۇرىلعان كەزدە وسىنداي كۆازيمەملەكەتتىك سۋبەكتىلەر جۇمىسىنىڭ اشىق جانە ءتيىمدى بولۋىنا باسا نازار اۋدارىلعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا كۆازيمەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسىنە كوڭىل ءبولىپ, ارنايى زاڭ دايىنداۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. وسىعان وراي كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ اشىق جانە باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىراتىن جاڭا زاڭ جوباسى ازىرلەندى. بۇل زاڭ جوباسىنا قاتىستى بىرقاتار وتىرىس پەن تالقىلاۋ وتكىزىلىپ, كوپتەگەن تۇزەتۋ ەنگىزىلدى, – دەدى.
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ پىكىرىنشە, ەندى وسى سالاداعى بارلىق ساتىپ الۋ بويىنشا باقىلاۋ جاسالادى. سونىمەن بىرگە وتاندىق ونىمدەرىمىزدى قولداۋعا جول اشىلادى. نۇرلان نىعماتۋليننىڭ ايتۋىنشا, زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن جاعداي وزگەرۋگە ءتيىس. ويتكەنى ونىڭ نورمالارى «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ, «بايتەرەك», «قازاگرو» حولدينگتەرىنىڭ عانا ەمەس, سونداي-اق ساتىپ الۋدىڭ جالپى سوماسى جىل سايىن شامامەن 3,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 253 ۇلتتىق كومپانيا مەن ولاردىڭ ەنشىلەس ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن بولادى. بۇل ەلىمىزدىڭ قازىرگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى قالپىنا كەلە باستاعان ۋاقىتتا ەرەكشە ماڭىزدى.
پالاتا سپيكەرى اتاپ وتكەندەي, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى ساتىپ الۋدىڭ اشىقتىعى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن زاڭ جوباسى ساتىپ الۋ ءۇشىن باسەكەلىك جاعدايلار جاساۋعا, سونداي-اق وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار زاڭ جوباسى قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ وندىرىستىك قۋاتىن بارىنشا ارتتىرىپ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قانا قويماي, جاڭالارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
زاڭ جوباسى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى, ساراپتاما ۇيىمدارى جانە قوعامدىق بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جان-جاقتى تالقىلانىپ, قارالعانىن ايتىپ وتكەن ءجون.
سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ادۆوكاتتىق قىزمەت جانە زاڭ كومەگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەردى قارادى. وسىعان سايكەس ءماجىلىس كوميتەتى كەلىسىم كوميسسياسىن قۇرۋدى ۇسىنىپ, ونىڭ قۇرامىنا ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ دەپۋتاتتارى سنەجاننا يماشەۆا, ارمان قوجاحمەتوۆ جانە ارتۋر پلاتونوۆتى قوستى.