«مەملەكەتتىك ورگاندار ەلدەگى كاسىپكەرلەردى ورىنسىز تەكسەرۋىن ازايتپاي وتىر. ستاتيستيكاعا ۇڭىلسەك, كاسىپكەردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ سانى كوبەيگەن. 2015 جىلمەن (235 مىڭ) سالىستىرعاندا 2019 جىلى (500 مىڭنان اسا) ەكى ەسە دەرلىك ارتقان. بۇل ءاربىر ءۇشىنشى بيزنەسمەن اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلعانىن بىلدىرەدى», دەيدى «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ەربول وستەمىروۆ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» جولداۋىندا «بيزنەس-كليماتتاعى» ماسەلەلەرگە ەرەكشە كوڭىل بولگەنى بەلگىلى. پرەزيدەنت رەتتەۋشىلىك ساياساتتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن وزگەرتۋ كەرەگىن دە ايتقان. وسىعان بايلانىستى كاسىپكەرلىك سالاسىن دامىتۋعا بايلانىستى اتقارىلعان شارۋالار از ەمەس. ە.وستەمىروۆتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى تەكسەرۋ ازايىپ, بيزنەس شىعىندارى ەداۋىر تومەندەگەن. «ناقتىراق ايتساق, كاسىپكەرلىك كودەكسى, بيزنەستى جۇرگىزۋ شارتتارىن جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەردىڭ 8 پاكەتى جانە رۇقساتتار مەن حابارلامالار تۋرالى زاڭ ازىرلەنىپ, قابىلداندى. سونىڭ ناتيجەسىندە «گيلوتينا» قاعيداتىنا سايكەس مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ رۇقساتتارى مەن ليتسەنزيالارى جانە باقىلاۋ فۋنكتسيالارى قىسقارتىلدى. ەلدەگى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋگە بايلانىستى قولعا الىنعان شارالاردى حالىقارالىق دامۋ ينستيتۋتتارى مەن ساراپشىلار دا وڭ باعالاپ وتىر. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «Doing Business-2020» رەيتينگىندە قازاقستان 25-ورىنعا يە بولۋى – سونىڭ دالەلى», دەيدى ە.وستەمىروۆ.
دەگەنمەن دە كاسىپكەرلەر بيزنەستى رەتتەۋ ساياساتىنىڭ ساپاسىنا اسا كوڭىل بولىنبەگەنىن ايتادى. سونىڭ سالدارىنان بىرقاتار كۇرمەۋلى ماسەلە تۋىنداعان. ايتالىق, كاسىپكەردى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ كوبەيگەن. 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا ونىڭ سانى 2019 جىلى ەكى ەسە دەرلىك ارتقان. بۇل − ءاربىر ءۇشىنشى بيزنەسمەن اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلادى دەگەن ءسوز. بۇعان قوسا, بيزنەس وكىلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار مەن باسشىلارىنا دەگەن ارىز-شاعىمى 4 ەسە ارتقان. ايتالىق, 2015 جىلى 17,5 مىڭعا جۋىق شاعىم بولسا, 2019 جىلى بۇل كورسەتكىش 73 مىڭنان اسقان. «مەملەكەتتىك ورگاندار جىل سايىن كاسىپكەرلەرگە تالاپ قويادى. بىراق ونىڭ قانداي تالاپ ەكەنى ناقتىلانبايدى. بيزنەسكە 13 مىڭنان اسا تالاپ قويىلسا, كاسىپكەرلەر بۇل تۋرالى تولىق حاباردار بولماعان دا. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەملەكەت − بيزنەسكە, بيزنەس مەملەكەتكە سەنبەيدى. سوندىقتان جولداۋدا ايتىلعانداي, بيزنەستى «تازا پاراقتان» رەتتەۋدى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزى زور», دەيدى كەڭەسشى.
پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى اياسىندا «اتامەكەن» ۇكپ ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ, سونىڭ ىشىندە دۇنيەجۇزىلىك بانك پەن USAID وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جاڭا رەتتەۋ ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن العىشارتتارىن ازىرلەپتى. ە.وستەمىروۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۇسىنىستار جالپى تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان قولداۋ تاۋىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2020 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى جارلىعىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كاسىپكەرلىك سالاسىندا جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياساتتى ەنگىزۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعىندا بەكىتىلگەن.
«تازا پاراقتان» رەتتەۋ دەگەنىمىز نە؟ بۇل – رەتتەۋ ساياساتىنداعى نەگىزگى تاسىلدەردى وزگەرتۋ جانە كەشەندى ءارى ءتيىمدى رەتتەۋدى قۇرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ بارلىق ءتاسىلىن تۇبەگەيلى قاراۋ. «بۇل جۇمىس بارىسىندا بيزنەستى مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ بازالىق قاعيداتتارىن, بيزنەسكە قويىلاتىن تالاپتاردى قالىپتاستىرۋدىڭ بازالىق شارتتارىن انىقتاۋ, مىندەتتى تالاپتار ءتىزىلىمىن, «1-in 2-out» قاعيداتىن, ەكسپەريمەنتالدى قۇقىقتىق رەجىم ەنگىزۋ جوسپارلانعان. ال 2024 جىلدان باستاپ «رەتتەۋشىلىك گيلوتينا» ىسكە قوسىلادى. ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالار ەسكى, شامادان تىس قايتالاناتىن رەتتەۋشىلىك تالاپتاردى ازايتۋعا, بيزنەستى جۇرگىزۋ شارتتارىن جاقسارتۋعا جانە بيزنەستى «اقىلدى رەتتەۋدىڭ» جاڭا جۇيەسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ە.وستەمىروۆ.