مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسىندا: «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ مەرەيلى 30 جىلدىعى قارساڭىندا ءبىرتۋار تۇلعالارىمىزدى جاستارعا جانە بۇكىل الەمگە پاش ەتۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى. ءيا, بۇگىنگى تاڭدا ەسىمى سيرەك اتالىپ, كۇي ونەرىندە وزىندىك ءىزى قالعان داۋلەسكەر كۇيشى بالامايساڭ داۋىل ۇلىنىڭ ەسىمىن وسى تۇستا ەرەكشە اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت.
كۇيشى بالامايساڭ داۋىل ۇلى XVIII عاسىردىڭ سوڭى مەن XIX عاسىردىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ءومىر سۇرگەن. ونەر زەرتتەۋشىسى, كومپوزيتور احمەت جۇبانوۆ ءوزىنىڭ «عاسىرلار پەرنەسى», «قۇرمانعازى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىندە كۇيشىنىڭ عۇمىرنامالىق جولىنا باسا توقتالادى.
بالامايساڭنىڭ دۇنيە ەسىگىن اشقان ساتىندە قويىلعان ەسىمى بايسان بولعان. كۇيشىلىگىمەن ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن ارالاپ, «بالا بايسان» اتانادى. كەيىن ەل اۋزىندا دىبىستىق وزگەرىستەرگە ۇشىراپ, «بالامايساڭ» اتىن يەلەنەدى.
بالامايساڭ داۋىل ۇلىنىڭ عۇمىرىنىڭ كوپ بولىگى اتىراۋ وبلىسى, يندەر اۋدانى, تولىباي قۇمى, جۇلدىزشاعىل, قوسشاعىل, شوبالاق دەگەن ءىرىلى-ۇساقتى قونىستاردا وتكەن دەگەن دەرەكتەر بار. كۇيشىنىڭ ءومىر سۇرگەن جىلدارى قۇيما قۇلاق اقساقالداردىڭ ايتۋىنشا, كۇي اتاسى قۇرمانعازىمەن زامانداس, ال جاس جاعىنان مۇشەلدەي كىشىلىگى بار دەيدى. اعايىن-تۋىستارىنىڭ جورامالداۋىنا قاراساق, شامامەن 1835-1905 جىلدار ارالىعىندا ءومىر سۇرگەن. ال جۋرناليست, اۋداندىق «دەندەر» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جاناي ءامانتۋرليننىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە 25 مامىر, 2013 جىلى جاريالانعان «بالامايساڭ» اتتى ماقالاسىندا: «ەل اۋزىنداعى تاعى ءبىر اڭگىمەدە «بالامايساڭدى جاڭگىر حان شاقىرىپ الىپ, كۇي تارتقىزعان. كۇيىنە رازى بولعان حان «بالا مايساڭداتادى ەكەنسىڭ» دەپتى. بايساڭ اتى سودان بەرى بالامايساڭ اتالىپ كەتىپتى» دەگەن دە بار. بۇل سوزگە دە ءمان بەرىپ قاراساق, ابىلقايىر حاننىڭ شوبەرەسى, نۇرالى حاننىڭ نەمەرەسى, بوكەي حاننىڭ ۇلى جاڭگىر حان – 1801-1845 جىلدارداعى بوكەي ورداسىنىڭ سوڭعى حانى. ەگەر بالامايساڭدى 1835 جىلى تۋعان دەسەك, جاڭگىردىڭ قابىلداۋىنداعى بالا نەشەدە بولعانى؟», دەگەن وي سالارلىق دەرەكتى كەلتىرەدى. بالامايساڭنىڭ ءومىر سۇرگەن جىلدارىن ناقتىلاۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋ كەرەكتىگىن اڭعارامىز.
بالامايساڭنىڭ بۇگىنگى تاڭدا جيىرەك ورىندالىپ جۇرگەن «بالامايساڭ» كۇيىن كوپشىلىك قاۋىم بىلەدى. بۇل كۇيدى جاڭعىرتىپ, ەلگە جەتكىزگەن كۇيشى قالي جانتىلەۋوۆ ەدى. كۇي اناسى دينا نۇرپەيىسوۆا, وقاپ قابيعوجين, ناۋشا, ماحامبەت بوكەيحانوۆتار دا بۇل تۋىندىنى ورىنداعان. قالي جانتىلەۋوۆتىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, جوعارىدا اتالعان كۇيدى بالامايساڭ قارتايعان شاعىندا «دۇنيەعاپىل» دەپ تارتقان ەكەن. عالىم يساتاي كەنجاليەۆ بالامايساڭنىڭ «قىز اقجەلەڭ», «شالقىما», «توي باستار» اتتى كۇيلەرى, قازاقتىڭ بارد اقىنى تابىلدى دوسىموۆ «ناۋان», «سالاۋات» كۇيلەرى بولعانىن زەرتتەۋ ماقالالارىندا اتاعان.
بالامايساڭ داۋىل ۇلىنىڭ ەسىمىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا ءالى دە يگىلىكتى ىستەر لەگى جالعاسسا دەگەن تىلەك بار. ويتكەنى ۇلى تۇلعالارىمىزدى ۇلىقتاۋ – بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ پارىزى.
ادىلبەك ومىرزاقوۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
اتىراۋ