سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ سارسەنبى كۇنگى پلەنارلىق وتىرىسىندا دەپۋتاتتار ءتورت زاڭدىق قۇجاتتى تالقىعا سالدى. كۇن تارتىبىنە قويىلعان ماسەلەلەر سانى از كورىنگەنىمەن, سەناتورلاردىڭ زاڭ جوباسىن تانىستىرۋشىلارعا دەگەن سۇراقتارى كوپ بولدى.
الدىمەن دەپۋتاتتار نازارىنا “سايكەستىگى مىندەتتى باعالانۋعا (راستالۋعا) جاتاتىن ءونىمنىڭ كەدەن وداعىنىڭ كەدەندىك اۋماعىنداعى اينالىسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى ۇسىنىلدى. ونى جاڭادان تاعايىندالعان يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ تانىستىردى. كەلىسىم ءونىمنىڭ سايكەستىگىن مىندەتتى باعالاۋ (راستاۋ) جونىندەگى جۇمىستار ناتيجەلەرىن, سىناق حاتتامالارى مەن سايكەستىك سەرتيفيكاتتارىن ءوزارا تانۋدى كوزدەيدى. ياعني, سىناق زەرتحانالارىندا راستالعان تاۋارلار 3 ەل تاراپىنان دا تانىلىپ, كەدەن وداعى اۋماعىندا تاۋارلاردىڭ ەركىن قوزعالۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
تالقىلاۋ بارىسىندا وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر مۇددەسىن قورعاۋ, قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ كوبىرەك بولۋى, ءونىم قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى تالاپتاردىڭ ساقتالماعانى ءۇشىن قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىك جايىنداعى دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىنا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋشىلەر جاۋاپ بەردى. زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى كەزدە حالىق اراسىندا اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەك. ادامدار بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ تيىمدىلىگى مەن باسىمدىقتارى جايىندا حاباردار بولۋى, ال كاسىپكەرلەر كەدەن وداعىنىڭ جاعدايلارى مەن سالىق سالۋ جۇيەسى, كەدەندىك رەسىمدەۋلەر جانە تاعى باسقا دا ماسەلەلەردى ايقىن ءبىلۋى ءتيىس. “مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ءبىز تەك العا ىلگەرىلەيمىز, كەدەن وداعى جاسالۋى كەرەك, وعان ەشقانداي كۇمان جوق”, – دەدى وسىعان بايلانىستى توراعا. ول سونداي-اق “ينتەگراتسيا – الەمدىك قۇبىلىس, ونىڭ بارىسىندا تەك جەڭىمپازدار نەمەسە ۇتىلعاندار بولمايدى, مۇنداي ۇدەرىستەردە ارقاشان مۇددەلەر تەپە-تەڭدىگى ىزدەستىرىلىپ وتىرادى”, – دەدى. ق.توقاەۆتىڭ سوزىنەن كەيىن دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىن قابىلداۋدى ۇيعاردى.
“جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى” زاڭ جوباسى دا قىزۋ تالقىعا ءتۇستى. زاڭ جوباسىن پالاتا كوميتەتىندە قاراۋ بارىسىندا مۇناي مەن گاز ءوندىرۋ سالاسىنداعى زاڭنامالاردى ەلەۋلى ءتۇردە جەتىلدىرۋدى كوزدەيتىن 60-قا جۋىق وزگەرىستەر ساراپقا سالىنعان ەكەن. 1995 جىلعى “مۇناي تۋرالى” جانە 1996 جىلعى “جەر قويناۋى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى” زاڭداردى بىرىكتىرگەن جاڭا زاڭ جوباسى جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردى قۇقىقتىق رەتتەۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق, بىرلەسكەن بارلاۋ مەن وندىرۋگە ارنالعان كەلىسىم-شارت تەك ستراتەگيالىق ماڭىزدى كۇردەلى گەولوگيالىق كەن ورىندارىنا قاتىستى جاسالۋى مۇمكىن. تالقىدان ءوتكەن زاڭدىق قۇجات بىرقاتار وزگەرىستەرىمەن ماجىلىسكە جىبەرىلەتىن بولدى.
سول سياقتى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءورت قاۋىپسىزدىگى ءماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” جانە “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ترانسفەرتتىك باعا بەلگىلەۋ جانە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى” زاڭ جوبالارىنا وزگەرىستەر مەن تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەننەن كەيىن ماجىلىسكە جىبەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.