• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 12 ناۋرىز, 2021

بالالارعا تاعى ءبىر بازارلىق

420 رەت
كورسەتىلدى

ايگىلى شۆەد جازۋشىسى استريد ليندگرەننىڭ قازاق تىلىندەگى «ۇزىنش ۇلىق پيپپي» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. ميرا سەمبايقىزىنىڭ تارجىماسىمەن «فوليانت» باسپاسىنان باسىلىپ شىققان بالالار شىعارماسى قازاق تىلىنە العاش رەت اۋدا­رىلىپ وتىر.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ما­قا­لاسىندا بالالار ادەبيەتىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ: ء«تىل يگەرۋ ءۇشىن بالالار ادەبيەتىنىڭ اتقاراتىن ءرولى زور. سون­دىق­تان قازاق قالامگەرلەرىنىڭ ۇزدىك شىعار­­مالارىنا قوسا, بالالارعا ارنالعان شەتەل جازۋ­شىلارىنىڭ دا تاڭداۋلى تۋىندىلارىن اۋدا­رىپ, كوپتەپ باسىپ شىعارۋدى جانە تاراتۋدى قولعا العان ءجون» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. سوعان وراي 2021 جىل – بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ كىتاپ وقۋىن قول­داۋ جىلى بولىپ جاريالانعان ەدى. وسى ماقساتتا «فوليانت» باسپاسى قازىرگى ۇر­پاق­تىڭ پسحولوگياسىنا ءتان, ءتالىم-تار­بيە­لىك ماڭىزى بار ساپالى تۋىندىلاردى باسىپ شىعارۋدى, الەمدىك ادەبيەتتە ور­نى بار شىعارمالاردى اۋدارۋدى قولعا الىپ­ وتىر.

ءىس-شاراعا شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەر, جازۋشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كەرى ساۋلە دوسجان, قالامگەر بايان­عالي ءالىم­جانوۆ, بالالار اقىنى سەرىكبول حا­سان جانە ت.ب. زيالى قاۋىم وكىلدەرى قا­تىس­تى.

ەكى ەل اراسىنداعى شىعار­ما­شىلىق باي­لانىستىڭ بولاشا­عىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتە­تىنىن ايت­قان شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ماتس فويەر اتال­عان جوبانىڭ «Kulturrådet» بويىن­شا شۆەد كەڭەسىنىڭ گرانتىمەن ىسكە اسى­­­رىلعانىن جەتكىزدى. «اتاقتى ادەبي كەيىپ­­كەردىڭ قا­زاق تىلىندە سوي­لەگەنىنە قۋا­نىش­­تىمىن. شۆە­­تسيا بالالارىنىڭ ءبارى ۇزىن­ش ۇلىق ءپيپپيدى جاقسى بىلەدى. ءتىپتى, بۇل كىتاپتى وقۋ ۇلكەندەرگە دە پايدالى. ول ءاربىر ادامعا, قوعامعا, اينالاسىنا نە­عۇرلىم جەڭىل, ەركىن قاراۋعا ۇي­رەتەدى», دەدى ەلشى.

كىتاپ اۋدارماشىسى ميرا سەم­­بايقىزى ءتارجىما جۇمىس­تارىنا ءۇش اي ۋاقىت كەتكەنىن ايتا كەلە: «اۋدارىپ بولعاننان كەيىن دە رەداكتسيادان وتكىزىپ, ابدەن تەكسەردىك. بالالار وقىعاندا تۇسى­نىكسىز ۇعىمدار, قيىن سويلەم­دەر كەزدەسىپ قالماسىن دەپ سوي­لەم­دەردى بارىنشا جەڭىل تىلمەن بەرۋ­گە تىرىس­تىم»,  دەدى.

استريد ليندگرەن, يۋنەسكو ۇيىمى­نىڭ مالىمەتى بويىنشا, الەمنىڭ ەڭ كوپ اۋدارىلاتىن جيىرما اۆتورى اراسىندا 18-ورىندا – فەدور دوستوەۆسكي, ەرتەگى پاتشاسى اندەرسەنمەن قاتار تۇر.

76 جىل بۇرىن جارىق كور­گەن «ۇزىنش ۇلىق پيپپي» سوعىس­تان كەيىنگى شۆەدتىك بالالار ءۇشىن بوس­تاندىق, ومىرگە دەگەن سۇيىس­پەنشىلىك سيمۆولىنا اينالدى. اۆتور بالالارعا قارسى زور­لىق-زومبى­لىقتى توقتاتۋ مەن ولار­عا دەگەن قۇرمەت سەزىمىن قا­­لىپ­تاس­تىرۋ قاجەت­تىلىگىن قو­عام­­عا جەت­كىزۋ ءۇشىن بار­ل­ىق مۇم­كىندىكتى پاي­دا­لاندى. بار­لىق كىتاپتارىنان «ەركىن تار­بيە­لەۋ اتا-اناعا دە­گەن قۇرمەتتىڭ جوقتىعىن بىل­­دىرمەيدى, بۇل اتا-انانىڭ با­لاعا دەگەن قۇرمەتىن بىل­دىرەدى», «بالاڭىزعا شىن كوڭىلمەن ءمان بەرىڭىز», «بالاڭىزدى قولدا­ڭىز», «بالاڭىزدى تىڭداۋدى ۇيرە­نىڭىز», «بالا­ڭىزبەن ويناڭىز», «بالا­ڭىزبەن سوي­لەسىڭىز» جانە ەڭ باستىسى «بالاڭىزعا قول كوتەر­مەڭىز» دەگەن يدەيا بايقالادى.

ال باس كەيىپكەر پيپپي – بالا­لاردىڭ كۇش پەن يگىلىك, بايلىق پەن جومارتتىق, بوستاندىق پەن تاۋەلسىزدىك ارماندارىنىڭ سيمۆولى. ال ۇلكەندەر كەرىسىنشە, ءپيپ­پيدى تۇسىنبەيدى. ءدارىحاناشى, مەكتەپ مۇعالىمى, تسيرك ديرەكتورى, ءتىپتى توممي مەن اننيكانىڭ اناسى دا ءپيپپيدى وز­گەرتۋگە, قايتا تاربيەلەۋگە تىرىسادى. الايدا ەشكىم پيپپيگە قالاماعانىن جاساتا دا,  مىندەتتەي دە الماي­دى. پيپ­­پي تۋ­رالى كىتاپتار – جاق­سىلىققا قۇش­تار­لىقتىڭ سيمۆولى سىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار