• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ايماقتار 11 اقپان, 2021

جاناشىرلىق تا, جاۋاپكەرشىلىك تە قاجەت

323 رەت
كورسەتىلدى

توتەننەن كەلگەن تاجال دەرت ادامداردى ءبىر-بىرىنە بارىنشا جاقىنداستىرىپ, باۋىرلاستىرىپ, قام كوڭىلگە قامقورشى بولۋعا سەبەپ بولىپ وتىرعانىن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. حالىق قاي كەزدە دە ءدال وسىنداي ەل باسىنا كۇن تۋعان شاقتا تۇتاسا بىرىگىپ, ەڭسەنى ەزگەن اۋىرتپالىققا يىقتارىن توسەپ, بىرلەسە كوتەرىپ الاتىن. قازىر دە وسى بىرلىكپەن ادىپتەلگەن جان جادىراتار جىلىلىقتى قولى قىسقا الەۋمەت ايقىن سەزىنىپ وتىر.

وسىنداي ىزگى نيەتتى جاس تولقىننىڭ بويىنان بايقاعان كەزدە ءۇمىت وتى لاۋلاي جاناتىنى بار. ولاردىڭ جان جىلۋى «جامان تۇماۋدىڭ» جان اۋىرتار قاتى­گەز كورىنىسىن جىبىتە تۇسكەندەي. جال­پاق الەمدى جان القىمنان العان دەرت سال­ماعىن قوعامداسا كوتەرىپ, كومەك قاجەت ەت­كەندەرگە قول ۇشىن بەرۋدى ادامگەرشى­لىك­تىڭ اسىل كورىنىسى دەسەك تە ابدەن بولادى.

وبلىس – ايعا جۋىق «قىزىل ايماق» ساناتىندا. داۋاسىز دەرت كۇننەن-كۇنگە ءورشىپ, ۇدەپ بارادى. العاشقى بەتتە ءۇرپيىپ قاراعان, ۇركىپ بويىن جيناعان حالىق بۇل كۇندە بوسبەلبەۋ كۇيگە تۇسكەنىن دە جاسىرۋعا بولماس. ىندەتتىڭ جان جابىر­قاتار وقيعالارى باسىلماسا دا, بوي ۇيرەنگەندەي. بالكىم سودان با ەكەن, سوڭعى ۋاقىتتا ساقتاندىرۋ ءتارتىبىن بۇزاتىندار جيىلەپ كەتتى. وتكەن اپتادا وبلىستا كارانتين رەجىمىن بۇزا وتىرىپ, كوپشىلىك شارالار وتكىزىلگەنى انىقتالدى. وبلىستىق ساني­تارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقى­لاۋ دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە, تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ قابانباي باتىر اۋىلىندا مونيتورينگتىك توپ كارانتين رەجى­مىن بۇزعانداردى اشكەرە ەتتى. اۋىلداعى اعايىن «جامان تۇماۋ» جاعادان الىپ جات­قاندا 80 ادامنىڭ قاتىسۋىمەن 70 جىل­دىق مەرەيتوي ۇيىمداستىرىپتى. موني­تورينگتىك توپ كوكشەتاۋ قالاسىن­داعى «التىن شاڭىراق» قوناقۇي كەشەنىندە ۇيلەنۋ تويى وتكىزىلگەنىن انىقتادى. بۇل كەشەن كارانتيندىك تالاپتاردى ەلەمەي, جاپپاي ءىس-شارالار وتكىزىپ تۇرادى ەكەن. ءتورت مارتە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتى­لىپتى. سونداي-اق وبلىس ورتالى­عىنداعى «حان سارايى» مەيرامحاناسىندا «تيولاين» سەرىكتەستىگى 200 ادامنىڭ قاتى­سۋىمەن كورپوراتيۆتىك ءىس-شارا ۇيىم­داستىرعان. ءتارتىپ بۇزعاندارعا اكىمشىلىك شارا قولدانىلادى.

جاعداي وسىلاي قالىپتاسىپ تۇرعاندا «قىزىل ايماق» ساناتىنان شىعۋ ازىرگە مۇمكىن ەمەستەي. ەشبىر جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنبەي, تاباننان تاۋسىلىپ توي سوڭىندا جۇرگەندەر وزدەرىن عانا ەمەس, جالپاق جۇرتتىڭ باسىن قاتەرگە تىگىپ وتىرعانىن اڭعارا دا قويمايتىن شىعار.

ال سانالى جاستار, ەلىمنىڭ كەلەشەگى, جۇرتىمنىڭ اماندىعى دەيتۇعىن كەيىن­گى تولقىن بار اۋىرتپالىقتى تولا­يىم كوتەرۋگە اتسالىسۋدا. ماسەلەن, شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, «امانات» ۆولونتەرلەر ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى, قالالىق ىسكەر ايەلدەر اسسوتسياتسياسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى ايجان قۇسايىنوۆا باستاعان جاستار قاۋلاعان قارا ورتكە قاناتىمەن سۋ سەپكەن قارلىعاشتاي شىرىلداپ ءجۇر. ايجاننىڭ جان-دۇنيەسىن جاقسى بىلەتىن قۇربىلارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ول – كىشكەنتايىنان قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرا المايتىن ەلگەزەك, قايىرىمدى ادام. وزىمەن تىلدەسكەندە جۇرەك قالاۋى تۋرالى اعىنان جارىلدى.

– مەنەن تانىستارىم كىم ءۇشىن, نە ءۇشىن جانتالاسىپ ءجۇرسىڭ دەپ تە سۇرايدى. اسىلىندا مۇنداي ساۋال قويۋ دا قيسىنسىز. جاناشىرلىقتى اركىم دە جاساۋى ءتيىس. ءبىز ەشقاشان قايىرىمدى بولۋدان قاشپاۋىمىز كەرەك. ەگەر جان-جاعىمىزدا قايىرىمدى ادامدار قاپتاپ جۇرسە, ولار جاتقا جىلۋىن سىيلاسا, جىلاعان بالانى ۋاتىپ, ومىردەن تۇڭىلگەن جاننىڭ ءۇمىت وتىن لاۋلاتسا, عانيبەت ەمەس پە؟! – دەيدى ا.قۇسايىنوۆا.

ايجاننىڭ تۇسىنىگىنشە, كومەكتەسۋ دەگەنىڭىز تەك قانا ماتەريالدىق تۇرعىدان دەمەۋ ەمەس ەكەن, كەي-كەيدە ءبىر اۋىز جىلى ءسوزدىڭ ءوزى دەرت مەڭدەگەن ادامنىڭ الپىس ەكى تامىرىنداعى قاندى ويناتىپ, سەنىم شىراعىن قولامتانىڭ شوعىنداي مازداتىپ جىبەرۋى ابدەن مۇمكىن.

«امانات» ۆولونتەرلەر ورتالىعىندا 60-تان اسا بەلسەندى جاس بار. ولاردىڭ ار­قاي­­سىسى ءوزارا اقىلداسا كەلە, جۇمىس اۋقى­­مىن بەلگىلەپ, ىستەيتىن شارۋاسىن قاجەت­­­تىلىگىنە وراي ىڭعايلاپ وتىرادى. ارمان-مۇراتتارى ءبىر ارنادا توعىسقان بەل­سەن­دى جاستاردىڭ باستى ماقساتى – جاس تول­­قىندى ءوز ەلىنە پايداسى تيەتىن ادام ەتۋ.

– نەگىزىندە «امانات» دەپ اتاۋدىڭ وزىندە ۇلكەن ءمان بار. ارىداعى ارۋاقتى اتا-بابامىز بىزگە ءوز بويلارىنداعى تاماشا قاسيەتتەردى اماناتتاپ كەتتى. سونىڭ ءبىرى, ءارى بىرەگەيى – تاس-ءتۇيىن بولىپ بىرىگۋ ءۇشىن ءبىر-ءبىرىن باۋىرىنا تارتىپ, جاناشىر بولۋ. بۇگىنگى جاستار سول ارىداعى اتا-بابانىڭ قانىمەن دارىعان قاسيەتتى قاستەرلەپ ۇستاۋى كەرەك. ويتكەنى ول – اتا اماناتى, – دەيدى ايجان.

جاستاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, دەمەۋ­شى بولۋعا ۇمتىلاتىندار دا از ەمەس. الدە­بىر قاجەتتىلىك تۋىنداپ قالعاندا قۇلاق­تانسا بولدى, جان ۇشىرىپ جەتىپ كەلەدى. ەرىكتى جاستار «جاقسىلىق جاسا» جوباسى بويىنشا وبلىستاعى جۇزدەگەن وتباسىعا ارقيلى كيىم-كەشەك, ازىق-ت ۇلىك جەتكىزىپتى. الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعاندارعا ءدارى-دارمەك اپارعان. تۇرمىسى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارىن مەكتەپكە دا­يىنداۋعا قولۇشىن بەرگەن. قىسقا دا­يىن­­دالۋعا مۇمكىندىگى جوق وتباسىلارى­نا وتىن, كومىر جەتكىزگەن. بۇل ايتىپ وتىر­عانىمىز – ەرىكتىلەر ورتالىعىنىڭ اتقار­عان ۇلان-عايىر شارۋاسىنىڭ ءبىر پاراسى عانا. ەستىگەن جان ءسۇيسىنىپ, قام كوڭىلدىڭ رەنىشىن جادىراتار جاقسى شارۋالار ءالى دە جالعاسىن تابۋدا. الداعى ۋاقىت­تا ورتالىق جاستارى الەۋمەتتىك جوبا­لارعا بارىنشا باسىمدىق بەرمەكشى.

وسى ءبىر ىزگى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان ايجان – ەرىكتىلەر ورتالى­عى­نىڭ جەتەكشىسى عانا ەمەس, ۋنيۆەرسيتەت­تە تاريح ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى. ورتالىق مۇ­شەلەرىنە حالقىمىزدىڭ كونە تاري­حىن­داعى ايرىقشا ءماندى مىسالداردى, قايىرىمدىلىق پەن جاناشىرلىق سيپاتىنداعى ىزگى قاسيەتتەردىڭ قانداي دا ءبىر قيىندىق ساتتەردە الىپ شىق­قانى جايىندا ايتىپ وتىرادى. ونىڭ ءوزى دە ورتالىق جاستارىن رۋحاني كەمەلدەندىرىپ, جان-دۇنيەلەرىن بايىتىپ, جاناشىرلىعى مول, قايىرىمدىلىق قاسيەتىن قانىنا سىڭىرگەن ارىستاي ازامات ەتىپ تاربيەلەۋگە ۇلكەن ىقپالى تيەتىنى ءسوزسىز.

ەرىكتى جاستار وتكەن جىلى وبلىس اكىمى ەر­مەك مارجىقپاەۆتىڭ قولىنان مارا­پات ال­­دى. بۇل – ولاردىڭ مەيىرىمدى ىستەرىنە بە­رىل­­گەن ۇلكەن باعا. ءبىر عاجابى, ورتالىق مۇ­شە­­­لەرىنىڭ كوبى – تاۋەلسىزدىك قۇرداس­تارى. تاۋەل­­سىز ەلدىڭ تەكتى جاستارىنىڭ ءدال وسىنداي ق­ا­­يى­­رىمىن كوپكە تيگىزىپ, كوركەيىپ ءوسىپ كە­­لە جات­قانىن كورۋدىڭ, ەستۋدىڭ ءوزى – قۋانىش.

 

كوكشەتاۋ

 

سوڭعى جاڭالىقتار