ىرىزدىق مول بولسىن دەسەك...

بۇگىنگى تاڭدا وبلىستىڭ 128 كاسىپورنى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ساۋدا سورە­لە­رى­نە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەت­كىزۋمەن اينالىسادى. ونىڭ 68-ءى – مال شار­ۋا­شىلىعىنا تيەسىلى ەت جانە ءسۇت ونىم­دە­رى. كوپشىلىك سۇرانىسىنا يە قۇس ەتى مەن جۇمىرتقا دا بار. ايماقتاعى 54 كاسىپ­ورىن ۇن, كارتوپ, كوكونىس, وسىمدىك مايىن جەت­كىزەدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ الاپات كۇش-جىگەرى ارقىلى اق داستارقانعا ادال ءدام بولىپ ورالعان ىرىزدىق نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ 5 بازارى مەن 29 ساۋ­دا ۇيىندە, 10 ساۋدا ورتالىعىندا ۇزبەي ساتىلۋدا. وعان قوسا, «اقمول» دۇكەندەر جەلىسى وبلىستاعى «Capital Projects LTD», «استانا اگرو پرودۋكت», «يجەۆسكي», «گورمولزاۆود», «اگروفيرما رودينا», «Milk Project» سەرىكتەستىكتەرىنىڭ وندىرگەن ونىمدەرىن تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنىپ وتىر.

وتكەن جىلى استانانىڭ ساۋدا سورە­لە­رىنە 114,1 مىڭ توننا ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرى جەتكىزىلدى. بۇرناعى جىلمەن سا­­­­لىس­­تىرعاندا 5 پايىز ءوسىم بار. بۇل اۋقىم استانا تۇرعىندارى قاجەتتىلىگىنىڭ 34 پا­يىزىن وتەيدى. سونداي-اق 29 مىڭ توننا ەت جانە ەت ونىمدەرى جەتكىزىلىپ, سۇرانىستىڭ 34 پايىزىن قامتاماسىز ەتتى. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ازىق-ت ۇلىك با­عاسى ىرگەدە ورنالاسقان كوكشەتاۋداعى ازىق-ت ۇلىكتىڭ باعاسىنا اسەر ەتەدى. بازار­داعى باعانى تۇتىنۋشىنىڭ سۇرانىسى رەتتەيتىنى بەلگىلى. سۇرانىس بولعان سوڭ باعا دا ءوسىپ وتىرادى. ەكىنشى جاعىنان باعانى ارزانداتۋعا دا مۇمكىندىك ابدەن بار. ماسەلەن, بىلتىر ءوڭىردى عارىشتان باقىلاعان كەزدە 2 ملن گەكتارعا جۋىق جەردىڭ بوس جاتقانى انىقتالعان. ونىڭ دەنى – جايىلىمدىق جەرلەر. مىنە, وسى بوس جاتقان جەردى ءتورت ت ۇلىك مالعا تولتىرساق, اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ اراسىندا ءونىم وتكىزۋدە باسەكەلەستىك پايدا بولىپ, ەت پەن ءسۇت باعاسى بۇگىنگى دەڭگەيدەن ءبىرشاما تومەندەۋى ابدەن ىقتيمال. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى قاسىم يتقۇسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وسىنشاما جەرىمىز بوس جاتقاندا شەتتەن 93 مىڭ توننا ەت جەتكىزىلەدى ەكەن. شەتەلدەن جەتكىزىلگەن قۇرعاق ءسۇت تە ساۋدا سورەلەرىندە سامساپ تۇر. دەمەك, ىشكى مۇمكىندىگىمىزدى ءالى دە ىلكىمدى يگەرە الماي جاتىرمىز. تۇتىنۋشىسى كوپ استانادا جىلقى ەتىنىڭ باعاسى 2200-2500 تەڭگە شاماسىندا. كوكشەتاۋدىڭ ورتالىق بازارىندا قىرتىسى قالىڭ, قازىسى ەكى ەلىدەن تومەن ەمەس جىلقى ەتى 2400 تەڭگەدەن ساتىلۋدا. جالپى جىلقى ەتى ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, بۇدان ارزان دا بولۋى ابدەن مۇمكىن. ەگەر باسى كوبەيسە, ساپاسى جاقسارسا. ويتكەنى, وزگە ت ۇلىكتەي ەمەس, جىلقىنىڭ وزىندىك قۇنى ارزان. مالساق قاۋىم جىلقى مالى ءۇشىن جەم-ءشوپتى اسا كوپ دايىنداي بەرمەيدى. ت ۇلىكتىڭ تورەسى نەبىر قاتال قىستا دا تەبىندەپ شىعادى. سوندىقتان قارا مالعا قاراعاندا بەينەتى ازداۋ, ءوز كۇنىن ءوزى كورەتىن جىلقى ەتىن ارزانداتۋعا ابدەن بولار ەدى. وعان قاجەتتىسى شۇرايلى جايىلىم عانا. ال قانشا جايىلىمنىڭ بوس جاتقانىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك.

قارا مالدىڭ ەتىن دە ءبىرشاما ارزانداتۋ مۇمكىندىگى بار. بۇل ءۇشىن الدەنەشە جىلدان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ماسەلەسىن وڭ جولعا قويۋىمىز قاجەت. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونىمدىلىگى جوعارى گەرەفورد تۇقىمداس مال 14 ايدىڭ ىشىندە تىرىدەي سالماعى 400 كيلوعا جەتەدى ەكەن. دەمەك, جەم-شوپتەن دە ۇنەمدەۋگە بولادى. ال تۇقىمى ازىپ كەتكەن جەرگىلىكتى مالدى پىشاق كوتەرۋ ءۇشىن كەمىندە ەكى جىلدان اسىرىپ باعۋ كەرەك. ەكى رەت قىستاتقاندا قانشاما جەم-ءشوپ جۇمسالادى, وعان مالساق قاۋىمنىڭ ءوز ەڭبەگىن قوسساڭىز, بەينەتتىڭ اقتالا بەرمەۋى دە مۇمكىن.

قازىر استانا تۇرعىندارىن قۇس ەتى جانە جۇمىرتقامەن قامتۋدا ايتارلىقتاي ما­سەلە تۋىنداپ وتىرعان جوق. بۇل ورايدا وبلىستىڭ الەۋەتى تولىق جەتىپ جاتىر. وعان ءىرى قۇس زاۋىتتارىنىڭ سەپتىگى ءتيىپ تۇر. وتكەن جىلى ساۋدا سورەلەرىندە 281,9 ملن جۇمىرتقا ساتىلعان. بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا, 0,9 پايىز ءوسىم بار. قالا تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىگىن 94 پايىزعا اقتاپ وتىر. سوڭعى جىلدارى وبلىستا كارتوپ وسىرۋگە دەن قويىلا باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە بىلتىر 104,1 مىڭ توننا كارتوپ ساتىلدى. استانالىقتاردى كارتوپپەن قامتاماسىز ەتۋ ورايىندا 0,9 پا­­يىز ءوسىم بار ەكەندىگى جانە بۇل كورسەتكىش قاجەتتىلىكتىڭ 92 پايىزىن وتەپ وتىرعانىن ەسكەرسەك, اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا لايىقتى تابىس. ەسەسىنە كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتۋدە ولقىلىق بار. ءبىر جىل ىشىندە 30,5 مىڭ توننا كوكونىس جەتكىزىلىپ, بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا 0,6 پايىزعا كوبەيگەنىمەن, قاجەتتىلىكتىڭ نەبارى 30 پايىزى عانا وتەلگەن. دەمەك, استانا ىرگەسىندەگى اۋدانداردا كوكونىس ءوسىرۋدى مىقتاپ قولعا الۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. بۇل ورايدا سۋارمالى جەرلەر مەن ءونىمى قىسى-جازى ۇزىلمەيتىن جىلىجايلاردى ۇلعايتقان ءجون.

وتكەن جىلى ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن دا­مى­تۋعا باعىتتالعان جالپى كولەمى 29,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 40 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 4 بورداقىلاۋ الاڭى بار. نەگىزى, بۇل وتە دۇ­رىس شەشىم. بورداقىلاۋ الاڭدارىنىڭ پاي­داسى زور. ماسەلەن, شاعىن شارۋا قو­جا­لىقتارىنىڭ باعىمىنداعى قارا مالدى ءتيىمدى بورداقىلاۋعا قاۋقارى جەتە بەرمەيدى. ويتكەنى ولاردا جەم-ءشوپ قورى شەكتەۋلى. كوپشىلىگىنىڭ مال ازىعىنا ارنايى سۋبسيديا بولىنبەگەندىكتەن, قولىندا بارى ءشوپ پەن سابان عانا. قاراجاتى جەتىپ جاتسا, قۇنى اسپانداپ كەتكەن جەم ساتىپ الادى. ال بورداقىلاۋ الاڭدارىندا قار­جىلىق قۋات بولعان سوڭ عىلىمي نەگىز­دەلگەن مال ازىعى بار. ولار مال ءتولىن 18 ايدىڭ ىشىندە تىرىدەي سالماعىن 400 كيلوعا دەيىن جەتكىزە الادى. مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قارا مالدىڭ تىرىدەي سالماعىن وسى دەڭگەيگە جەتكىزەتىن ۋاقىت 18 ايدان اسىپ كەتسە, وندا مال ازىعى بوسقا شىعىن.

بىلتىر وبلىستا ءسۇت وندىرەتىن 7, مال ونىم­دەرىن وڭدەيتىن 6 كاسىپورىن ىسكە قوسىل­دى. سونداي-اق استىق جانە كارتوپ ساقتاۋ قويمالارى سالىندى. باسقا دا ءبىرتالاي جەتىستىك بار. الداعى ۋاقىتتا ىشكى مۇمكىندىكتى ءتيىمدى پايدالاناتىن بولساق, ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىندەگى ىرىزدىق بۇدان دا مولايا تۇسەر ەدى.

اقمولا وبلىسى