«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «ەرتەڭىڭ ءۇشىن ايانبا» باعدارلاماسى اياسىندا «ءبىر ناسىپكە – ءجۇز كاسىپ» ايدارىمەن گازەتىمىزدە جۇيەلى جارىق كورىپ كەلە جاتقان پايدالى كەڭەس سيپاتىنداعى ماقالالار تسيكلىن ودان ءارى جالعاستىرامىز. بۇل جولى افريكادان شىعىپ, قازىر جەر جۇزىنە كەڭىنەن تاراپ كەتكەن شاعىن كاسىپكەرلىك ءۇشىن ءتيىمدى بيزنەس ءتۇرى بولىپ ەسەپتەلەتىن مىسىر تاۋىعىن ءوسىرۋدىڭ قىر-سىرلارى تۋرالى اڭگىمە قوزعاماقپىز.
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «ەرتەڭىڭ ءۇشىن ايانبا» باعدارلاماسى اياسىندا «ءبىر ناسىپكە – ءجۇز كاسىپ» ايدارىمەن گازەتىمىزدە جۇيەلى جارىق كورىپ كەلە جاتقان پايدالى كەڭەس سيپاتىنداعى ماقالالار تسيكلىن ودان ءارى جالعاستىرامىز. بۇل جولى افريكادان شىعىپ, قازىر جەر جۇزىنە كەڭىنەن تاراپ كەتكەن شاعىن كاسىپكەرلىك ءۇشىن ءتيىمدى بيزنەس ءتۇرى بولىپ ەسەپتەلەتىن مىسىر تاۋىعىن ءوسىرۋدىڭ قىر-سىرلارى تۋرالى اڭگىمە قوزعاماقپىز.
مىسىر تاۋىعى – تاۋىق تۇقىمداستارىنا جاتاتىن ءۇي قۇسى. ونىڭ ەتىنىڭ قۇرامىندا تاۋىق پەن ۇندىك ەتىنە قاراعاندا ادام اعزاسىنا قاجەتتى امين قىشقىلى وتە مول ءارى ساپاسى دا جوعارى بولىپ تابىلادى. ەرەسەك مىسىر تاۋىعىنىڭ تازا سالماعى ورتا ەسەپپەن العاندا – 1,5 – 1,8 كيلوگرامم ارالىعىندا. بالاپاندارى وسە كەلە وزدەرىنىڭ باستاپقى سالماعىن 35-40 ەسە ارتتىرا الادى.
مىسىر تاۋىقتارى ءبىر ماۋسىمدا 70-تەن 120-عا دەيىن جۇمىرتقا تابادى. ولاردىڭ قۇرامىنداعى ا دارۋمەنى مەن كاروتينويدتەر تاۋىق جۇمىرتقالارىنا قاراعاندا 1,5-3 ەسە كوپ. مۇنىمەن قوسا, جۇمىرتقاسىنىڭ قابىعى تاۋىقتىكىنە قاراعاندا 1,5 ەسە قالىڭ جانە 3 ەسە بەرىك بولىپ كەلەدى. وسى قاسيەتىنىڭ ناتيجەسىندە مىسىر تاۋىعىنىڭ جۇمىرتقاسىن ۇزاق ۋاقىت ساقتاۋعا جانە كەز كەلگەن كولىكپەن ايتارلىقتاي الىس قاشىقتىقتارعا ەمىن-ەركىن تاسىمالداۋعا بولادى.
مىسىر تاۋىعىنىڭ تۇرلەرى. عالىم-سەلەكتسيونەرلەر مەن قۇس ءوسىرۋشى مامانداردىڭ ۇزاق جىلعى جۇمىس ناتيجەلەرىنىڭ ارقاسىندا مىسىر تاۋىعىنىڭ ەكى تۇقىمدىق توبى; اق ءسىبىر جانە زاگور اقتوسى اتتى تۇقىم توپتارى قالىپتاسقان. بۇلاردىڭ كەز كەلگەنىن ءۇي شارۋاشىلىعى جاعدايىندا وسىرۋگە بولادى. بىراق, ءبىر ەسكەرتە كەتەتىن جايت, قانداي جاعدايدا بولماسىن, مىسىر تاۋىعىن وسىرگەندە ونىڭ جەكە ءبىر تۇرىمەن نەمەسە تۇقىمدىق توبىمەن شەكتەلۋ قاجەت ەكەن.
مىسىر تاۋىعىن اسىراۋ. مىسىر تاۋىعىن قاراپايىم سەرۋەندەگىشى-ءسولياريى بار قۇس قورادا ۇستاۋعا بولادى. ءبىر ەسكەرە كەتەر ماسەلە, بۇل قۇستار ادەتتە جىلى جاقتا وسەتىندىكتەن, سۋىققا شىدامسىز كەلەدى. سوندىقتان قىستا قۇس قورانى ۇنەمى جىلىتىپ وتىرۋ ماڭىزدى. قۇس قورا جارىق, قۇرعاق جانە ءجيى جەلدەتىلەتىن بولۋى قاجەت. ەدەنگە 9-10 سم. قالىڭدىقتا قۇم توسەلۋى ءتيىس. جازدا مىسىر تاۋىعىن باقشاعا شىعارعان دۇرىس. ولار مۇنداي جاعدايدا باسقا جەمدەردى قاجەت ەتپەيدى. كۇنى بويى ءارتۇرلى جاندىكتەردى اۋلاۋمەن ءوز تاماعىن ءوزى تابادى.
مىسىر تاۋىعىن ازىقتاندىرۋ. مىسىر تاۋىعى جەم تالعامايدى, بىراق ولاردىڭ ازىقتانۋ ەرەكشەلىكتەرىن جانە سۇرانىستارىن ەسكەرۋ كەرەك. ەرەسەك مىسىر تاۋىعى ءۇشىن نەگىزگى ازىق مولشەرى 130-150 گ. قۇراماجەمنەن نەمەسە ارالاس بيدايدان (تارى, ۇگىتىلگەن جۇگەرى, جەم) تۇرادى. بۇدان بولەك, تۋرالعان ءشوپ پەن كوكونىس ساباقتارى تۇرىندەگى جاسىل ازىق تۇرىمەن ازىقتاندىرىپ العان ءجون. بەرىلەتىن استىق جەمىن پىسكەن كارتوپ, بوتقا جانە تاعى باسقا دا تاماق قالدىقتارىمەن الماستىرۋعا بولادى.
ەرەسەك مىسىر تاۋىقتارىنا تاڭەرتەڭگى ساعات 7-8, تۇسكى ساعات 12-14 جانە كەشكى ساعات 18-19-داردا كۇنىنە ءۇش رەت جەم بەرەدى. سۋدى استاۋعا قۇيىپ, ونى كۇنىنە ءۇش رەت اۋىستىرىپ وتىرعان ءجون. قىستا كۇن جادىراپ شىعىپ تۇرعان جىلىمىق جارىق كەزدە ولاردى اۋلاعا سەرۋەندەۋگە شىعارىپ وتىرعان ورىندى. ال كۇن سۋىق بولسا, قۇس قورانى جەلدەتۋ بارىسىندا مىسىر تاۋىقتارىن كۇنىنە ءبىر ۋاقىت دالىزگە شىعارىپ العان ءجون.
مىسىر تاۋىعىن كوبەيتۋ. مىسىر تاۋىعى بالاپاندارىن شىعارۋ ءۇشىن ينكۋباتوردا كادىمگى تاۋىق بالاپاندارىن الۋ سەكىلدى قاراپايىم ادىستەر قولدانىلادى. مۇنىمەن قوسا, ينكۋباتسيانىڭ 26-كۇنىندە جۇمىرتقالاردى شىعارۋ كامەرالارىنا شىعارادى. شىعارۋ كامەرالارىنداعى ىلعالدىلىق تاۋىق جۇمىرتقالارىنىڭ ينكۋباتسياسىنان 5-10 پايىز ارتىق بولادى. بالاپاندار كەۋىپ, جۇندەرى ۇلپىلدەي باستاعاندا ولاردى ينكۋباتوردان شىعارىپ, ەدەنىنە اعاش ۇگىندىلەرى, گازەتتەر نەمەسە قۇرعاق قۇم توسەلگەن جىلى, الدىن الا ازىرلەنىپ قويىلعان قوراعا جايعاستىرادى. وندا كىشكەنە جەمسالعىش پەن ۆاكۋمدى استاۋ ورنالاستىرىلادى.
ەگەر مىسىر تاۋىعىنىڭ جۇمىرتقاسىن كۇركە تاۋىق (نەمەسە كىشكەنە ۇندىك) استىندا باستىراتىن بولسا, شارۋا جەڭىلدەيدى. كۇركە تاۋىق باسىپ شىققان مىسىر تاۋىعىنىڭ بالاپانى وعان ۇيرەنىپ الادى دا, ونىڭ سوڭىنان قالماي ەرىپ جۇرە بەرەدى.
الايدا, ەسكەرە كەتەتىن ءبىر جايت, دۇنيەگە كەلگەن سوڭ ءبىر اپتاداي ۋاقىت وتىسىمەن مىسىر تاۋىعىنىڭ بالاپانى ۇشۋعا ارەكەت جاساي باستايدى. «ۇشىپ كەتۋدەن» الدىن الا ساقتانۋ ءۇشىن تۋعانىنا تاۋلىك تولعان ساتىندە ولاردىڭ ءبىر قاناتىن بىلەزىگىنەن كەسىپ تاستاۋ كەرەك. ول ءۇشىن ەلەكتروپىشاقتى پايدالانعان دۇرىس. ويتكەنى, ول قاننىڭ كوپ اعۋىن, جارانىڭ لاستانۋىن بولدىرمايدى. قانات كەسۋدى قايشىمەن دە جاساۋعا بولادى. ەكى جاعدايدا دا, كەسىلگەن ورىندى يود تۇنباسىمەن كۇيدىرۋ كەرەك. ەگەر مىسىر تاۋىقتارى بالاپاندارىنىڭ ءبىر قاناتىنىڭ بىلەزىك امپۋتاتسياسىن ۋاقتىلى جاساماعان جاعدايدا كەيىننەن ەرەسەك مىسىر تاۋىقتارىنىڭ ءبىر قاناتىنىڭ جەلپۋىشىن 10-12 سانتيمەترگە دەيىن قىسقارتادى. بىراق مۇنداي جاعدايدا بۇل شارۋانى جىلىنا 2-3 رەت اتقارىپ تۇرۋعا تۋرا كەلەدى.
مىسىر تاۋىعى بالاپاندارىن كادىمگى تاۋىق بالاپاندارى سەكىلدى جەمدەيدى: العاشقى كۇندەرى قايناتىلعان جۇمىرتقانىڭ ءوزىن, سونان كەيىنگى ۋاقىتتاردا جۇمىرتقانى ءسۇت قوسىلعان بيداي بوتقاسىنا ارالاستىرىپ بەرەدى. سۋدى استاۋشاعا قۇيادى. ءاربىر 2 ساعات سايىن از-ازدان جەم بەرىپ وتىرادى.
ءونىمدى ساتۋ. مىسىر تاۋىعىنىڭ ەتى مەن جۇمىرتقاسىن بازارلارعا, دۇكەندەرگە وتكىزۋگە, سونداي-اق, مەيرامحانالار, كافەلەرمەن كەلىسىم جاساۋعا بولادى.
مىسىر تاۋىعىن ءوسىرۋ شىعىندارى:
1 مىسىر تاۋىعى ءۇشىن جىلىنا شارتتى تۇردە 32 كگ. جەم قاجەت. زاۋىتتان شىققان قۇس جەمىنىڭ 1 كيلوسى 35 تەڭگە تۇرادى دەپ ەسەپتەگەندە 20 مىسىر تاۋىعىن ءوسىرۋ ءۇشىن (1 توپتا 18 ۇرعاشى مەن 2 قوراز بولادى دەپ ەسەپتەگەندە) سىزگە شامامەن 6,5 تسەنتنەردەي جەم قاجەت بولادى. وعان 23 مىڭ تەڭگەدەي قارجى كەتەدى.
ەگەر بالاپاندى ينكۋباتور ارقىلى شىعارامىن دەسەڭىز, 100 جۇمىرتقا ءۇشىن 15 مىڭ تەڭگەدەي قارجى جۇمسايسىز.
ينكۋباتوردىڭ ءوزىن ساتىپ الۋعا 20 مىڭ تەڭگە قاجەت.
ايلىق مىسىر تاۋىعىنىڭ 20 بالاپانىن ساتىپ الۋعا اربىرىنە 500 تەڭگەدەن, جيىنى 10 مىڭ تەڭگە قاجەت. سوندا ءسىزدىڭ بارلىق شىعىندارىڭىز 68 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى.
مىسىر تاۋىعىن ءوسىرۋ كىرىستەرى:
ءبىر مىسىر تاۋىعى جىلىنا 70-120 جۇمىرتقا بەرەدى. 1 جۇمىرتقا – 25 تەڭگەدەن. سوندا ءسىز 1 تاۋىقتىڭ جۇمىرتقاسىنان عانا جىلىنا 1 750 – 3 000 تەڭگە كىرىس الاسىز. دەمەك, 18 تاۋىقتان 54 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كىرىس قاراتا الاسىز.
ءبىر مىسىر تاۋىعىنىڭ ەتىن ساتقان جاعدايدا ودان 2 مىڭ تەڭگەدەي اقشا تۇسىرەسىز. ال 100 مىسىر تاۋىعىن ءوسىرىپ ساتساڭىز, ودان 200 مىڭ تەڭگە پايدا الاتىنىڭىز ايقىن.
ازىرلەگەن
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پايدالى كەڭەستەردى مىنا سايتتاردان الۋعا بولادى:
http://fermer.ru/node/48716
http://prohoz.ru/cesarki-razvedenie-i-uxod-za-nimi/
http://www.ptichku.ru/prise.html
http://honeygarden.ru/animals_and_birds/hens_chickens/helmeted_guineafowl.php
http://delaem.com.ua/razved-cesarok/
http://ga-prom.ru/prvompt/280-cesarki.html