تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا اتاپ ايتقاندا, ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 13 جەلتوقسانىندا «قازترانسويل» اق جانە «قازاقستان-قىتاي مۇناي قۇبىرى» جشس قاراعاندى وبلىسىنداعى شەت اۋدانىنىڭ اقادىر كەنتىندەگى №8 جانە الماتى وبلىسىنداعى №10 مۇناي ايداۋ ستانسالارىن پايدالانۋعا قابىلدادى. بۇل ەكى ستانسا «اتاسۋ – الاشاڭقاي» ەكسپورتتىق مۇناي قۇبىرى بويىندا ورنالاسقان جانە جىلىنا 20 ميلليون توننا ءونىمدى تاسىمالداۋعا ارنالعان.
تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا اتاپ ايتقاندا, ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 13 جەلتوقسانىندا «قازترانسويل» اق جانە «قازاقستان-قىتاي مۇناي قۇبىرى» جشس قاراعاندى وبلىسىنداعى شەت اۋدانىنىڭ اقادىر كەنتىندەگى №8 جانە الماتى وبلىسىنداعى №10 مۇناي ايداۋ ستانسالارىن پايدالانۋعا قابىلدادى. بۇل ەكى ستانسا «اتاسۋ – الاشاڭقاي» ەكسپورتتىق مۇناي قۇبىرى بويىندا ورنالاسقان جانە جىلىنا 20 ميلليون توننا ءونىمدى تاسىمالداۋعا ارنالعان.
اتالعان قۇبىر جەلىسى قازاقستان – قىتاي ماگيسترالدى مۇناي قۇبىرلارى جالپى جۇيەسىنىڭ ءبولىگى بولىپ تابىلادى, ونىڭ قۇرىلىسى ەكى كەزەڭدە سالىنۋدا. ءبىرىنشى كەزەڭ شەڭبەرىندە 2003 جىلى «كەڭقياق – اتىراۋ» مۇناي قۇبىرى جانە 2006 جىلى «اتاسۋ –الاشاڭقاي» مۇناي قۇبىرى سالىنعان بولاتىن. ال ەكىنشى كەزەڭدى جۇزەگە اسىرۋ وزىنە جۇيەنىڭ قولدانىستاعى وتكىزۋ قابىلەتىن ەكى ەسەگە ارتتىرۋدى كىرگىزەدى ءجانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى مۇناي جانە گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جان-جاقتى دامىتۋ تۋرالى 2004 جىلعى 17 مامىرداعى ارالىق كەلىسىمىنە سايكەس جۇرگىزىلۋدە.
سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىندە «قازترانسويل» اق جوبالاردى باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى دۋلات سەمبين اتاپ وتكەندەي, «اتاسۋ – الاشاڭقاي» مۇناي قۇبىرى تارتىلعان كەزدەن باستاپ, ياعني 2006 جىلدان 2012 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ونىڭ بويىمەن 52,1 ميلليون توننا مۇناي تاسىمالداندى. ال بيىلعى 11 ايدا مۇناي قوتارۋ كولەمى 10,9 ميلليون توننانى قۇرادى.
«قازاقستان-قىتاي مۇناي قۇبىرى» جشس باس ديرەكتورى گو ي مىرزا ءوز سوزىندە اتاپ كورسەتكەندەي, وسىناۋ ءىرى جوبا ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ەكونوميكالىق بايلانىستى عانا ەمەس, سونىمەن ءبىرگە تاتۋ كورشىلىك, ءوزارا دوستىق قارىم-قاتىناستى قالىپتاستىرىپ, نىعايتىپ وتىر. قوس نىساندى تاپسىرىسقا سايكەس سالىپ, مەجەلى مەرزىمىندە پايدالانۋعا ۇسىنعان «كازسترويسەرۆيس» اق ونەركاسىپتىك قۇرىلىس جونىندەگى جەتەكشىسى شايسمايل گاسانوۆ قۇرىلىسشىلاردىڭ ءوز مىندەتتەرىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ورىنداۋعا كۇش جۇمىلدىرىپ, جوعارى دەڭگەيدەن قورىنگەندەرىن اتادى.
– اۋدانىمىزدىڭ اۋماعىندا ىرگەلى ءوندىرىس وشاعىنىڭ ورىن تەۋىپ, قۋاتىن ارتتىرۋى جۇرتشىلىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جاقسارا تۇسۋىنە ۇلكەن ىقپالىن تيگىزىپ وتىر. بۇل رەتتە جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا قولايلى جاعدايدىڭ جاسالۋى قۋانتادى. جاسىراتىنى جوق, بۇرىن جەكە اۋدان بولعان وڭىردە جۇمىسسىزدىق كۇردەلى ماسەلە كۇيىندە قالىپ كەلگەن ەدى. اقادىر كەنتى ءوزىنىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلۋىمەن قاتار, وسى ستانسانىڭ پايدا بولۋى تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسىنا جاڭا لەپ اكەلگەندەي بولدى, – دەدى شەت اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءباكەن تىلەۋقۇلوۆ. – جۇمىسشىلار قۇرامىنىڭ ءبىر بولىگىن اۋدان جاستارى قۇراپ وتىر. ولاردى وقىتىپ, دايىندىقتان وتكىزۋگە دە كۇش سالدىق. سونداي-اق, مۇنداي ءوندىرىستىڭ بولۋى اۋدان بيۋدجەتىن تولىقتىرۋعا دا كوپ ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز.
ءبىز ءوزىمىز دە تانىسىپ, بىلگەنىمىزدەي شىنىندا دا ستانسا ەڭبەككەرلەرى نەگىزىنەن جاس بۋىن وكىلدەرىنەن تۇرادى ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى – زەيدىن ەرمەك قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تەحنولوگيالىق كوللەدجىن ءبىتىرگەن سوڭ مۇندا بىردەن جۇمىسقا قابىلدانىپتى. ال اتىراۋ مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى ساندىعالي ساساەۆ تا ەڭبەك جولىن اقادىرلىق زامانداستارىمەن بىرگە باستاپتى. اتالعان وقۋ ورىندارىن تامامداعان ولار «قازترانسويلدا» قوسىمشا مامانداندىرىلعان دايىندىقتان دا ءوتىپتى.
– اقادىر كەنتىندەگى جولداستارىمنىڭ ءبىرازى قازىر وسىندا ەڭبەك ەتۋدە. بۇعان دەيىن كوبى قاراعاندى, جەزقازعان قالالارىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن بولاتىن. ەندى تۋىپ-وسكەن ورتالارىندا ەڭبەك جولىن جالعاستىرىپ ءجۇر. ءوز ماماندىعىما بايلانىستى جوعارى وقۋ ورنىندا سىرتتاي ءبىلىمىمدى تەرەڭدەتۋ دە ويىمدا بار. بۇعان كومپانيا تاراپىنان قولداۋ تاپتىم, – دەيدى زەيدىن.
ەلدى مەكەندەردەن وقشاۋ, جاپان دالادا ورىن تەپكەن جاڭا ءوندىرىس شاعىن قالاشىقتاي ىقشام ءۇي-عيماراتتارىمەن كوز تارتادى. اينالاسى تاپ-تازا ءارى جيناقى. الەۋمەتتىك-تۇرمىس جاعدايى دا جاقسى ەكەنى بىردەن سەزىلەدى. قالاشىقتى ارالاپ كورگەنىمىزدە ىسكە قوسىلعان مۇناي ايداۋ ستانساسى نىساندارىنىڭ ءبارى, سونىڭ ىشىندە ديسپەتچەرلىك باقىلاۋ مەن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان زاماناۋي جۇيەلەرى, ەلەكتر قۋاتىن كوممەرتسيالىق جاعىنان ەسەپتەۋ جەلىلەرى, ءورت پەن گاز تۇتانۋ قاۋپى تونگەن كەزدە دابىل قاعۋ جانە جەدەل ءسوندىرۋ بۋىنى سوڭعى ۇلگىدەگى قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان. مۇناي قابىلداۋ مەن ايداۋ ۇدەرىستەرى دە وسىنداي قۇرال-اسپاپتارمەن اتقارىلادى.
جالپى «قازترانسويل» اق مۇناي تاسىمالداۋشىلار قاجەتتىلىكتەرىنە ساي كەلەتىن ماگيسترالدى قۇبىرلار جۇيەسىن جان-جاقتى دامىتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزۋ ۇستىندە. ال اقادىردا ىسكە قوسىلعان وسى ستانسا سونىڭ ناقتى ءبىر دالەلى. كومپانيا بارلىق تۇتىنۋشىلارعا سۇيىق وتىندى ۇزدىكسىز جانە مەرزىمدى تاسىمالداۋشى سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە بەدەلىن جىلدان-جىلعا بيىكتەتىپ وتىرعانىمەن بەلگىلى. ونى وسى سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ, ترانزيتتىك تاسىمالدى ۇلعايتۋدىڭ جاڭا ارنالارىن قالىپتاستىرۋشى تۇتقا, ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋدىڭ ۇيىتقىسى دەسە دە بولادى. ترانزيتتىك تاسىمال دەمەكشى, رەسەيدىڭ ءسىبىر مۇنايى دا قىتايعا اقادىر ارقىلى وتپەك.
وسى ورايدا جوعارىدا اتاپ ايتقانىمىزداي, «كەڭقياق – اتىراۋ», «اتاسۋ – الاشاڭقاي» جانە «كەڭقياق – قۇمكول» مۇناي قۇبىرلارى تارتىلعان بولاتىن. كەزەكتە «كەڭقياق – اتىراۋ» تارماعىندا جانە «كەڭقياق – قۇمكول» بولىگىندە قوسىمشا سورعى ستانساسىن سالۋ جوبالانىپ وتىر. بىراق جۇمىس مۇنىمەن بىتپەيدى. «قۇمكول – قاراقويىن» جانە «قاراقويىن – اتاسۋ» مۇناي قۇبىرلارىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتتىگىن ارتتىرۋ دا جالعاستىرىلادى.
ەلىمىز ەكونوميكاسى الەۋەتىنىڭ كۇشەيۋىنە, ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا وزىندىك ۇلەسى ۇلكەن كومپانيا جىلدان-جىلعا اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. ولاردىڭ ىشىندە جىل سايىن جۇك اينالىمى كورسەتكىشتەرى مەن تازا كىرىستى ۇلعايتۋ, ماگيسترالدىق مۇناي قۇبىرى ۇلتتىق وپەراتور مارتەبەسىنە قول جەتكىزۋى, حالىقتىق IPO باعدارلاماسىنا ءساتتى قاتىسۋ مەن جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋى «قازترانسويلدىڭ» شىن ءمانىندەگى كومپانيا ەكەندىگىندە ءشۇبا جوق.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى وبلىسى,
شەت اۋدانى.