اقوردانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ VII شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن ءسوزىن جاريالادى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قۇرمەتتى وتىرىسقا قاتىسۋشىلار!
قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 59-بابىنا سايكەس جەتىنشى شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ بىرىنشى سەسسياسىن اشىق دەپ جاريالايمىن.
قۇرمەتتى دەپۋتاتتار!
بارشاڭىزدى سايلاۋدىڭ اياقتالۋىمەن قۇتتىقتايمىن جانە جاڭا قۇرامداعى ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا تابىس تىلەيمىن!
وتكەن شاقىرىلىمنىڭ دەپۋتاتتارىنا ويداعىداي قىزمەت اتقارعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.
بەس جىلعا جۋىق ۋاقىتتا پارلامەنت قابىرعاسىندا 410 زاڭ قابىلداندى.
دەپۋتاتتار وزدەرىنىڭ زاڭعا باستاماشىلىق ەتۋ قۇقىعىن پايدالانىپ, 60-قا جۋىق زاڭ جوباسىن دايىندادى.
بۇل – وسىعان دەيىنگى بەس شاقىرىلىم دەپۋتاتتارىنىڭ باستامالارىن قوسا العاننان دا كوپ.
جاڭا دەپۋتاتتار الدىڭعى ارىپتەستەرىنىڭ وسى قارقىنىن ساقتاي وتىرىپ, اناعۇرلىم جەمىستى جۇمىس ىستەۋى قاجەت.
سەبەبى, ءبارىمىزدى زور مىندەتتەر مەن اۋقىمدى ىستەر كۇتىپ تۇر.
قۇرامى جاڭعىرعان جاڭا ءماجىلىستىڭ قىزمەتكە كىرىسۋى ەلىمىز ۇشىن سيمۆولدىق ءمانى بار ەكى وقيعامەن تۇسپا-تۇس كەلەدى.
بىز قاستەرلى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ30 جىلدىق مەرەيلى مەجەسىنە قادام باستىق.
سونداي-اق, قازىرگى زامانعى قازاقستان پارلامەنتاريزمى شيرەك عاسىرلىق بەلەسكە جەتتى.
وسى تاريحي كەزەڭدە سەنىم مانداتىنا يە بولعان دەپۋتاتتار ەل ءۇمىتىن اقتاپ, وتانىمىزعا ادال قىزمەت ەتەدى دەپ كامىل سەنەمىن.
قادىرلى قاۋىم!
وتكەن سايلاۋ ەلىمىز ءۇشىن دامۋدىڭ جاڭا پاراعىن اشتى.
وسى ماڭىزدى وقيعا مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ تۇعىرى بەرىك ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
قازاقستان قوعامىنىڭ جوعارى ساياسي مادەنيەتىن جانە ازاماتتىق كەمەلدىگىن تانىتتى.
بارلىق وڭىردەگى داۋىس بەرۋ ناتيجەسى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باعدارىن حالقىمىز جاپپاي قولدايتىنىن بايقاتتى.
بىز بولاشاققا سەنىممەن بەت ءالۋ ۇشىن قاجەتتى العىشارتتاردى بىرگە جاسادىق.
ساياسي ۇستانىمدارىمىز ءارتۇرلى بولسا دا, مىندەتىمىز – ءبىر.
ءبارىمىزدىڭ ورتاق ماقساتىمىز – قازاقستاندى قۋاتتى ەلگە اينالدىرۋ.
ءماجىلىس پەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ كوپپارتيالى جاڭا قۇرامى قوعامداعى ساياسي باسەكەنىڭ ارتا تۇسكەنىن كورسەتتى.
ەلباسى جەتەكشىلىك ەتەتىن «Nur Otan» ءپارتياسى وزىنىڭ كوشباسشىلىعىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى.
حالىقتىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىنىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن باسقا دا پارتيالار سەنىم مانداتىنا يە بولدى.
ەل-جۇرتىمىز ەگەمەندىگىمىزدىڭ تورتىنشى ونجىلدىعىنا قادام باسار تۇستا بۇرىن بولماعان جاڭا سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر.
ءبىز عانا ەمەس, كۇللى دۇنيە جۇزى مۇلدە جاڭا داۋىرگە بەت بۇردى.
وركەنيەتتىڭ دامۋ جولى مەن الەمدىك قۇرىلىمنىڭ ءتۇپ نەگىزى تۇبەگەيلى وزگەرىسكە ۇشىراۋدا.
الدىمىزدا سىناقتار مەن سىن-قاتەرلەر از بولمايدى.
دەگەنمەن, بارلىعىمىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىمىز – پاندەميانىڭ سالدارىن ەڭسەرۋ.
ححى عاسىردىڭ جيىرما ءبىرىنشى جىلى بارشا ادامزات ۇشىن بەتبۇرىس كەزەڭىنە اينالماق.
بۇل جىل الداعى ونجىلدىقتىڭ باستى باعدارىن ايقىندايدى.
مۇنداي كۇردەلى جاعدايدا ۋاقىتتان ۇتىلۋعا جانە ءبىر ساتكە دە بوساڭسۋعا بولمايدى.
جىلدىڭ باسىندا سايلاۋ وتكىزۋ ارقىلى قيىندىقتارمەن كۇرەسىپ قانا قويماي, جاڭعىرۋعا جول اشىپ, جاڭا سەرپىنگە يە بولدىق.
وسى قارقىندى ساقتاپ, باعدارىمىزدان جاڭىلماۋ وتە ماڭىزدى.
سوندىقتان تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىندا كەشەندى رەفورمالار جۇرگىزىلەتىن بولادى.
بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى تيىمدى مەملەكەت پەن ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك.
باستى باسىمدىق – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتىپ,ء ال-اۋقاتىن ارتتىرۋ.
جۇرت جاساندى جەتىستىكتەردى ەمەس, كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستايتىن ناقتى ناتيجەنى كۇتەدى.
حالىق ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردىڭ جەمىستى بولعانىن قالايدى.
ءبىز وسى ماقساتتاعى اۋقىمدى جۇمىستارعا بارلىق بەلسەندى ازاماتتاردى تارتامىز.
ولاردىڭ ارقايسىسى ەل تاعدىرىنا اسەر ەتەتىن شەشىمدەردى قابىلداۋعا وزدەرى تىكەلەي قاتىساتىنىن بىلگەنى ءجون.
ورتاق ىسكە ۇلەس قوسىپ جاتقانىن سەزىنۋى ماڭىزدى.
مەن ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ءمانى وسىندا.
ءبىز ۇلتتىڭ جاسامپازدىق الەۋەتىن پايدالانعان جاعدايدا عانا العا باسىپ, تابىسقا جەتە الامىز.
رەفورمالاردى ساپالى زاڭدار ارقىلى جۇرگىزۋ – ۇزاق مەرزىمدى جەتىستىككە جەتۋدىڭ باستى شارتى.
مەن جاڭارعان دەپۋتاتتىق كورپۋس وزىنە جۇكتەلگەن بۇل مىندەتتەردى ابىرويمەن اتقارادى دەپ سەنەمىن.
قۇرمەتتى دەپۋتاتتار!
ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق باعدارىمىز – ايقىن.
ماقساتىمىز – وزىق دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋ.
دامىعان ەل دەگەنىمىز – ەڭ الدىمەن, دەنى ساۋ, ءبىلىمدى جانە باقۋاتتى جۇرت.
سوندىقتان, مەملەكەتتىڭ باستى مىندەتى – ازاماتتارىمىزدىڭ تولىققاندى دامۋىنا, ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا جانە جايلى تۇرمىسىنا جاعداي جاساۋ.
بىز 2025 جىلعا قاراي ءاربىر ازامات ءۇشىن ءتيىمدى ينستيتۋتسيونالدىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق ورتا قالىپتاستىرامىز.
ەلىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋى ساباقتاستىق, ادىلدىك جانە ورلەۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلەدى.
كوزدەگەن ماقساتقا جەتۋ ۇشىن بارلىق سالالاردا دايەكتى وزگەرىستەر جاسايمىز.
ول ءۇشىن مىناداي باسىمدىقتارعا ءمان بەرۋىمىز قاجەت.
ءبىرىنشى. ءبىز قۇقىقتىق مەملەكەتتى دامىتۋ جانە ازاماتتاردىڭ بيلىك ورگاندارىنا سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمساۋىمىز كەرەك.
بۇل – وتە وزەكتى مىندەت.
سوعان وراي, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلىن ەنگىزۋ ايرىقشا ماڭىزدى.
وسى باعىتتاعى رەفورمالار جۇيەنى بايىپپەن ورتالىقسىزداندىرۋدى, مەملەكەتتىك اپپاراتتى جاڭعىرتۋدى, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردى وڭتايلاندىرۋدى جانە بارلىق ۇدەرىستى تسيفرلاندىرۋدى قامتيدى.
سول ارقىلى مەملەكەتتىك اپپارات بارىنشا ىقشام, اشىق ءارى ءتيىمدى, ال, شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسى يكەمدى جانە ايقىن بولادى.
ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى لايىقتى قورعالماسا, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل – اكسيوما, اقيقات.
وسى ورايدا, سوت جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتا ءتۇسۋ ءۇشىن رەفورمانى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋىمىز كەرەك.
مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنعان شارالارعا جانە جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ تىكەلەي ءوزى كۇش سالىپ جاتقانىنا قاراماستان, سوت كورپۋسىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى ءالى دە تۇيتكىلدەر بار.
سوت جۇيەسى جابىق كورپوراتسيا بولماۋعا ءتيىس.
سوندىقتان, سوت كورپۋسىن ەداۋىر جاڭارتىپ, وعان ءتۇرلى قۇقىق سالالارىنىڭ ماماندارىن تارتۋ كەرەك.
ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەگەن كەزدە ولاردىڭ كاسىبي تاجىريبەسىمەن قاتار, جەكە قاسيەتتەرىن دە ەسكەرگەن ابزال.
بۇل جۇمىس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اشىق كورسەتىلۋگە ءتيىس.
سونداي-اق, سوت قىزمەتى تۋرالى اقپارات قوعام ءۇشىن نەعۇرلىم قولجەتىمدى بولعانى ءجون.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن دا بارىنشا وزگەرتۋ قاجەت.
بۇل ماسەلە جونىندە جولداۋىمدا ناقتى ايتتىم.
ءبىز ازاماتتارمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ سەرۆيستىك مودەلىن ەنگىزەمىز.
قوعامدىق قاۋىپسىزدىك جاڭا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەدى.
پارلامەنت زاڭ ۇستەمدىگى, ادال باسەكە جانە جەكە مەنشىكتى قورعاۋ قاعيداتتارىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن نىعايتا ءتۇسۋى كەرەك.
سوندا بۇل قاعيداتتار مۇلتىكسىز ورىندالاتىن بولادى.
بۇگىندە بىرقاتار زاڭنامالىق ۇسىنىستار بويىنشا جۇمىس ىستەلىپ جاتىر.
دەگەنمەن, ءالى دە كوپتەگەن تىڭ باستاما كوتەرىپ, زاڭدار قابىلداۋ قاجەت.
ۆتوروە. كليۋچەۆىم ينسترۋمەنتوم سوزدانيا سيلنوگو ي ينكليۋزيۆنوگو وبششەستۆا ياۆلياەتسيا ەففەكتيۆنايا سوتسيالنايا پوليتيكا.
نەسموتريا نا زناچيتەلنىي پروگرەسس پو منوگيم پوكازاتەليام يندەكسا چەلوۆەچەسكوگو رازۆيتيا, كازاحستان ۆسە جە وتستاەت وت ۆەدۋششيح ستران پو ەتومۋ پوكازاتەليۋ.
ۆىسوكوە كاچەستۆو چەلوۆەچەسكوگو كاپيتالا – وسنوۆا دولگوسروچنوي كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ۆسەح گوسۋدارستۆ, ۆكليۋچايا كازاحستان.
مير دۆيجەتسيا ۆ ستورونۋ «ەكونوميكي زناني», ەتو رەالنوست.
سەگودنيا پوكولەنيە نەزاۆيسيموستي پو چيسلەننوستي ۋجە سوستاۆلياەت پولوۆينۋ ۆسەح گراجدان ناشەي سترانى.
نىنەشنيە دەتي ي مولودەج بۋدۋت وپرەدەليات رىنوك ترۋدا كازاحستانا ك 2050 گودۋ. يمەننو وت يح كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي زاۆيسيت بلاگوپولۋچيە سترانى ۆ بۋدۋششەم.
ۆاجنو پونيمات, چتو ستاتۋس «مولودوي ناتسي» داەت نام دولگوسروچنىە پرەيمۋششەستۆا.
نو نۋجنو پراۆيلنو ۆوسپولزوۆاتسيا ەتيمي پرەيمۋششەستۆامي, پروۆوديت پوسلەدوۆاتەلنۋيۋ رابوتۋ پو رازۆيتيۋ چەلوۆەچەسكوگو كاپيتالا. ينۆەستيتسي ۆ مولودىح ليۋدەي, بەزۋسلوۆنو, منوگوكراتنو وكۋپياتسيا ي پرينەسۋت بلاگو ۆسەمۋ ناشەمۋ گوسۋدارستۆۋ.
ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا مى پرودۆينۋليس ۆ رەفورميروۆاني سفەرى وبرازوۆانيا.
ۆمەستە س تەم پرەدستويت رەشيت رياد ناكوپيۆشيحسيا پروبلەم.
ناستوياتەلنايا زاداچا – سوكراتيت رازرىۆ ۆ كاچەستۆە وبرازوۆانيا مەجدۋ رازليچنىمي سوتسيالنىمي گرۋپپامي ي رەگيونامي.
نا داننوم ەتاپە رازۆيتيا ترەبۋەتسيا نوۆايا پوليتيكا پو پەرەوبۋچەنيۋ ي پوستوياننومۋ سوۆەرشەنستۆوۆانيۋ ناۆىكوۆ رابوتنيكوۆ.
ۆ ەتيح تسەلياح پرەدستويت رازرابوتات ي رەاليزوۆات سپەتسيالنىي ناتسيونالنىي پروەكت.
وسوبوە زناچەنيە يمەەت مودەرنيزاتسيا وتەچەستۆەننوگو زدراۆووحرانەنيا. ۆ ۋسلوۆياح پاندەمي اكتۋالنوست ەتوي پروبلەمى ستالا وچەۆيدنوي.
سيستەما زدراۆووحرانەنيا دولجنا وريەنتيروۆاتسيا نا پاتسيەنتوۆ, ستاۆيت ۆو گلاۆۋ ۋگلا يح ينتەرەسى, زدوروۆە ي جيزن.
پەرەحود ك تاكوي مودەلي ۆوزموجەن زا سچەت پەرسونيفيكاتسي, ۆنەدرەنيا تسيفروۆىح ينسترۋمەنتوۆ, راسشيرەنيا دوستۋپا ليۋدەي ك كۆاليفيتسيروۆاننوي ۆراچەبنوي پوموششي.
ۆ ەتوي سۆيازي وسوبۋيۋ رول يگراەت رازۆيتيە پرەۆەنتيۆنوي مەديتسينى, وسنوۆاننوي نا پروفيلاكتيكە ي راننەي دياگنوستيكە زابولەۆاني.
زدوروۆىي وبراز جيزني گراجدان – بازوۆوە ۋسلوۆيە فورميروۆانيا زدوروۆوي ناتسي.
پوەتومۋ سلەدۋەت ۋدەليت وسوبوە ۆنيمانيە ماسسوۆومۋ ي دەتسكومۋ سپورتۋ, و چەم يا ۋجە سكازال ۆ پوسلاني. حوچۋ پوۆتوريت – ەتو پريوريتەتنايا زاداچا, يمەيۋششايا ستراتەگيچەسكوە زناچەنيە.
پو موەمۋ پورۋچەنيۋ پراۆيتەلستۆو پەرەسموترەلو پودحودى ك فينانسيروۆانيۋ ماسسوۆوگو ي دەتسكوگو سپورتا, ون بۋدەت وبەسپەچەن زناچيتەلنو بولشيمي رەسۋرسامي دليا رازۆيتيا.
ەتا زاداچا دولجنا بىت نا كونترولە دەپۋتاتوۆ پارلامەنتا.
دەپۋتاتى پارلامەنتا ي ماسليحاتوۆ دولجنى دەرجات ي درۋگيە ۋپوميانۋتىە منوي ۆوپروسى نا پوستوياننوم كونترولە ۆ تسەنترە ي نا مەستاح.
نام تاكجە پرەدستويت پەرەزاگرۋزيت پوليتيكۋ پو سوتسيالنومۋ وبەسپەچەنيۋ.
پريوريتەتوم گوسۋدارستۆا دولجنا بىت پوددەرجكا نايبولەە ۋيازۆيمىح گراجدان.
پري ەتوم نۋجنو ۋسيليت ادرەسنوست گوسۋدارستۆەننوي پوموششي ي سووتۆەتستۆۋيۋششيە ترەبوۆانيا پري ەە پولۋچەني.
رازراباتىۆاەمىي سوتسيالنىي كودەكس داست كومپلەكسنىي وتۆەت نا اكتۋالنىە ۆوپروسى ەتوي ۆاجنوي سفەرى.
ەششە ودين كليۋچەۆوي ەلەمەنت سوتسيالنوي ينفراسترۋكتۋرى – وتەچەستۆەننايا پەنسيوننايا سيستەما.
ونا دولجنا بىت سپراۆەدليۆوي, ۋستويچيۆوي, وتۆەچات ينتەرەسام ليۋدەي.
مى زاپۋستيلي وچەن ۆاجنۋيۋ, موجنو سكازات, ۋنيكالنۋيۋ رەفورمۋ – ۆوزموجنوست چاستيچنوگو يزياتيا ي يسپولزوۆانيا پەنسيوننىح اكتيۆوۆ.
كرومە توگو, نەوبحوديمو پرەدوستاۆيت گراجدانام ۆوزموجنوست ۋپراۆليات سۆويمي ناكوپلەنيامي چەرەز رازليچنىە ينسترۋمەنتى.
پراۆيتەلستۆو ي ناتسيونالنىي بانك رازراباتىۆايۋت كونتسەپتسيۋ دالنەيشەگو رازۆيتيا پەنسيوننوي سيستەمى. وچەۆيدنو, چتو ەە پراكتيچەسكايا رەاليزاتسيا پوترەبۋەت كاچەستۆەننوگو زاكونوداتەلنوگو وبەسپەچەنيا.
ۆ تسەلوم, وجيدايۋ وت نوۆىح چلەنوۆ پارلامەنتا اكتيۆنوي رابوتى پو سوۆەرشەنستۆوۆانيۋ سوتسيالنوي پوليتيكي.
ترەتە. وبەسپەچيت بلاگوپولۋچيە گراجدان نەۆوزموجنو بەز پوستۋپاتەلنوگو روستا ناتسيونالنوي ەكونوميكي.
پراۆيتەلستۆو دولجنو پرودولجيت كونترتسيكليچنۋيۋ ماكروەكونوميچەسكۋيۋ پوليتيكۋ, ناپراۆلەننۋيۋ نا پوددەرجكۋ ەكونوميچەسكوي اكتيۆنوستي.
ۆ رامكاح سوۆەرشەنستۆوۆانيا فيسكالنوي پوليتيكي پرەدستويت پروۆەستي رەۆيزيۋ نالوگوۆوگو كودەكسا س توچكي زرەنيا ەگو ۋپروششەنيا, ستيمۋليروۆانيا دەلوۆوي اكتيۆنوستي ي كونكۋرەنتسي.
نەوبحوديمو سفوكۋسيروۆات ۆنيمانيە نا پوددەرجكە مالوگو ي سرەدنەگو بيزنەسا.
ەششە ودنا زاداچا – سوزدانيە بلاگوپرياتنىح ۋسلوۆي دليا ۆەدەنيا بيزنەسا.
ترەبۋەتسيا رازرابوتات مەحانيزمى پوددەرجكي پرەدپرينيماتەلستۆا, وسنوۆاننىە نا پرينتسيپيالنو نوۆوي رەگۋلياتورنوي پوليتيكە.
يا ۋجە دال پورۋچەنيە پەرەيتي نا رەگۋليروۆانيە س «چيستوگو ليستا», كوتوروە زناچيتەلنو سنيزيت يزدەرجكي پو وتكرىتيۋ ي ۆەدەنيۋ بيزنەسا. سووتۆەتستۆۋيۋششي ۋكاز منوي پودپيسان ۆ كونتسە 2020 گودا.
ۆ سووتۆەتستۆي س نيم پراۆيتەلستۆوم گوتوۆيتسيا ۆاجنىي زاكونوپروەكت, كوتورىي بۋدەت ۆنەسەن ۆ ماجيليس ۆ يۋنە 2021 گودا.
پروشۋ دەپۋتاتوۆ ۆسەستوروننە راسسموترەت داننىي زاكونوپروەكت س ۋچەتوم پوجەلاني پرەدپرينيماتەلەي ي وبششەستۆەننىح ينتەرەسوۆ.
دالەە. نام نۋجنو ۋمەنشيت رول گوسۋدارستۆا, كاك سوبستۆەننيكا ي رەگۋلياتورا. سلەدۋەت پرودولجيت ي زاۆەرشيت ناچاتۋيۋ رانەە پروگراممۋ پريۆاتيزاتسي, پەرەسموترەت ميسسيۋ, رول ي فۋنكتسي كۆازيگوسۋدارستۆەننوگو سەكتورا.
ۋچيتىۆايا ديناميچنۋيۋ ترانسفورماتسيۋ رىنكا ترۋدا, نەوبحوديمو ستيمۋليروۆات پەرەتوك رابوچەي سيلى يز نيزكوپرودۋكتيۆنىح ۆ بولەە پرويزۆوديتەلنىە سەكتورا ەكونوميكي.
دليا ەتوگو ترەبۋەتسيا زاۆەرشيت پەرۆيچنۋيۋ يندۋسترياليزاتسيۋ سترانى.
كاك يا گوۆوريل رانەە, پرومىشلەننوست ناشەي سترانى دولجنا بىت گيبكوي ي اداپتيۆنوي ك تەكۋششيم يزمەنەنيام.
پوەتومۋ وسوبۋيۋ اكتۋالنوست پريوبرەتاەت پرينياتيە زاكونا«و پرومىشلەننوي پوليتيكە».
ون نە دولجەن بىت راموچنىم. ۆ نەم سلەدۋەت پرەدۋسموترەت كونكرەتنىە مەرى, دەيستۆەننىە مەحانيزمى پوددەرجكي ي ستيمۋليروۆانيا وتەچەستۆەننوگو بيزنەسا.
منوگيە يز دەپۋتاتوۆ نىنەشنەگو سوزىۆا يمەيۋت زناچيتەلنىي پراكتيچەسكي وپىت. پولاگايۋ, چتو ون بۋدەت ۆ پولنوي مەرە زادەيستۆوۆان پري رازرابوتكە ەتوگو زاكونوپروەكتا.
ۆ تسەلوم, سيستەمنىە پرەوبرازوۆانيا بۋدۋت پرودولجەنى.
مى يح پودروبنو وبسۋديم نا بليجايشەم زاسەداني ۆىسشەگو سوۆەتا پو رەفورمام 29 يانۆاريا. بۋدۋت پرينياتى رەشەنيا پو كليۋچەۆىم ناپراۆلەنيام.
پلانيرۋەتسيا ودوبريت پرينتسيپيالنو نوۆۋيۋ سيستەمۋ گوسۋدارستۆەننوگو پلانيروۆانيا, اكتۋاليزيروۆاننىي ناتسيونالنىي پلان رازۆيتيا سترانى دو 2025 گودا, ا تاكجە نوۆۋيۋ كونتسەپتسيۋ گوسۋدارستۆەننوگو ۋپراۆلەنيا.
ۋچيتىۆايا ماسشتابنوست ي ۆاجنوست پرينيماەمىح دوكۋمەنتوۆ, پوترەبۋەتسيا رازرابوتكا سووتۆەتستۆۋيۋششەي زاكونوداتەلنوي بازى دليا يح رەاليزاتسي.
ۆ سووتۆەتستۆي س مويم پورۋچەنيەم پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت دو كونتسا پەرۆوگو پولۋگوديا وبەسپەچيت ترانسفورماتسيۋ گوسپروگرامم ۆ ناتسيونالنىە پروەكتى.
وسوبو حوتەل بى وتمەتيت, چتو ۆ رامكاح داننوي رابوتى نەوبحوديمو ۆسترويت ۆ پروگراممنىە دوكۋمەنتى ينيتسياتيۆى, ۆىسكازاننىە ۆ پرەدۆىبورنوي پلاتفورمە «Nur Otan».
پرەدلوجەننىە پارتيەي مەرى ي پودحودى دولجنى بىت پرينياتى ۆ رابوتۋ ي رەاليزوۆانى.
كونسترۋكتيۆنىە پرەدلوجەنيا يز پروگرامم درۋگيح پارتي, پروشەدشيح ۆ پارلامەنت, تاكجە بۋدۋت ۆنيماتەلنو يزۋچەنى پراۆيتەلستۆوم.
ءتورتىنشى. اۋماق پەن كەڭىستىك تۇرعىسىنان ەلىمىزدىڭ تەڭگەرىمدى دامۋى.
بۇل رەتتە بارلىق وڭىرلەردى ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ارقىلى بايلانىستىراتىن اسا ماڭىزدى سالالاردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارامىز.
اتاپ ايتقاندا – كولىكتىك, ەنەرگەتيكالىق جانە تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمدار.
بىز باسقارىلاتىن ۋربانيزاتسيانى ەسكەرىپ, دامۋ وشاقتارىن جۇيەلى ىلگەرىلەتۋگە كۇش سالامىز.
وڭىرلەردى, قالالاردى, اۋداندار مەن اۋىلداردى ءوزارا بايلانىستىراتىن ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا باسىمدىق بەرىلەدى.
جاڭا ستاندارتتارعا سايكەس 3500-دەن استام اۋىلدى جاڭعىرتامىز.
اينالاسىنداعى ەلدى-مەكەندەردىڭ تىرەگى سانالاتىن ءاربىر اۋىلعا باراتىن جولدار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار كۇرە جولدار 100 پايىز جوندەلەدى.
جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى ارى قاراي جەتىلدىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىك راسىمدەردى جەڭىلدەتىپ, وكىلدى جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ دەربەستىگىن ارتتىرۋ ماڭىزدى.
وسى ورايدا مەن ماسليحات دەپۋتاتتارىنا مىنا ماسەلەنى باسا ايتقىم كەلەدى.
سىزدەردىڭ بەلسەندى ۇستانىمدارىڭىز سايلاۋشىلاردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ساپالى ءارى سالماقتى شەشىمدەر قابىلداۋعا ىقپال ەتۋى كەرەك.
قولعا الىنعان وزگەرىستەردىڭ جەدەل جانە تابىستى جۇزەگە اسۋى جەرگىلىكتى جەردەگى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىنە تىكەلەي بايلانىستى.
بەسىنشى. قازاقستانداعى رەفورمالاردىڭ باستى باعىتىنىڭ ءبىرى – ساياسي جاڭعىرۋ.
وسى جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيداتى – بارلىق وزگەرىستەردى جالپىۇلتتىق ديالوگ پەن مامىلەگە سۇيەنىپ, ەۆوليۋتسيالىق جولمەن جاساۋ.
بىلتىرعى ساياسي رەفورمالاردىڭ ءبىرىنشى بولىگى پارتيالارعا جاڭا مۇمكىندىكتەر ۇسىنىپ, ەلىمىزدىڭ دەموكراتيالىق دامۋىنا سەرپىن بەردى.
وتكەن سايلاۋ ساياسي باسەكەنى ارتتىرۋعا وڭ ىقپال ەتتى.
ءماجىلىس پەن ماسليحاتتارعا بىلىكتى, ابىرويلى ادامدار كەلدى.
بۇعان پارتيالىق تىزىمدە ايەلدەر مەن جاستار ءۇشىن 30 پايىزدىق كۆوتا بەلگىلەۋ ارقىلى قول جەتكىزدىك.
ءماسليحات سايلاۋىنا پروپورتسيونالدى جۇيەنى ەنگىزۋ پارتيالاردىڭ وڭىرلەردەگى بەلسەندىلىگىن ارتتىردى.
سونداي-اق, ازاماتتاردى جەرگىلىكتى جەردەگى ساياسي ۇدەرىسكە بارىنشا تارتۋعا جاعداي جاسادى.
پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا ينستيتۋتى شاعىن ساياسي كۇشتەردىڭ ءرولىن ايتارلىقتاي كۇشەيتەدى.
وسىلايشا, ەلىمىزدەگى كوپپارتيالىقتى دامىتۋعا جانە پارلامەنتاريزمدى نىعايتۋعا ەداۋىر سەرپىن بەردىك.
تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام – اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ.
بيىل جەكەلەگەن اۋىلدىق وكرۋگتەردە سايلاۋ وتەدى.
ءبىز جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ جۇيەسىن ەڭ تومەننەن باستاپ نىعايتۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
بۇل – وتە ماڭىزدى ماسەلە.
سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا اۋىل اكىمدەرىن سايلاعاننان كەيىن اۋدان اكىمدەرىن سايلاۋعا كوشۋگە بولادى.
الايدا, مۇنىمەن دە شەكتەلىپ قالماۋىمىز كەرەك.
ساياسي جۇيەنى ورنىقتىرىپ, شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە ازاماتتاردىڭ ىقپال ەتۋىن كۇشەيتە ءتۇسۋ ءۇشىن تىڭ سەرپىن قاجەت.
بۇل باعىتتا رەفورمالاردىڭ ەكىنشى بولىگىن ازىرلەۋ بارىسىندا اۋقىمدى جۇمىستار جاسالدى.
وندا بارلىق پارتيالاردىڭ, سونىڭ ىشىندە كەشە پارلامەنتكە وتپەي قالعان ساياسي كۇشتەردىڭ دە ۇسىنىستارى ەسكەرىلدى جانە بولاشاقتا دا نازارىمىزدا بولادى.
ۇلتتىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ جانە باسقا دا بەدەلدى ساراپشىلار مەن بەلسەندى ازاماتتاردىڭ يدەيالارى, باستامالارى قامتىلىپ وتىر.
ءبىز وسى جولعى سايلاۋ ناۋقانى كارانتين شەكتەۋلەرىنە قاراماستان قانشالىقتى قىزۋ وتكەنىنە كۋا بولدىق.
كەيبىر پارتيالاردىڭ ءماجىلىس پەن ماسليحاتتارعا وتۋىنە سال عانا داۋىس جەتپەي قالدى.
ولاردىڭ ارقايسىسىندا بەلگىلى ءبىر سالانى جەتىك مەڭگەرگەن, ءبىلىمدى, بىلىكتى ازاماتتار دا بار.
سولار پارلامەنتتىڭ بيىك مىنبەرىنەن ايتىلۋعا ءتيىس كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەردى دەر كەزىندە ءارى ورىندى كوتەرىپ ءجۇر.
وسىنداي پارتيالاردىڭ وكىلدەرى پارلامەنتكە وتسە, ونداعى پىكىرتالاستى قىزدىرا تۇسەر ەدى, ورتاق جۇمىسقا ءتيىمدى بولار ەدى.
ولار زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا دا سۇبەلى ۇلەس قوسارى انىق.
سوندىقتان, ساياسي پارتيالاردىڭ ماجىلىسكە ءوتۋ شەگىن 7-دەن 5 پايىزعا تومەندەتۋىمىز كەرەك. وسىنداي شەشىمدى قابىلدايتىن ۋاقىت كەلدى, ويتكەنى اتالعان نورما زاڭ جۇزىندە تىركەلگەن پارتيالاردى الداعى سايلاۋلارعا قاتىسۋعا ىنتالاندىرادى.
سونداي-اق, ەلدەگى ساياسي باسەكەنىڭ دامۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.
بۇل باستاما مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇرگىزۋ ۇشىن حالىقتىڭ پىكىرىن نەعۇرلىم كوبىرەك قامتىپ, ەسكەرىپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بولاشاقتا پارتيا مۇشەلەرىنىڭ ءتىزىمىن جانە سوعان قاتىستى باسقا دا راسىمدەردى ونلاين فورماتتا جاساۋعا بولادى.
وسى ماقساتتا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانعان ابزال.
پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋمەن قاتار باقىلاۋ فۋنكتسياسى دا بار ەكەنىن بىلەسىزدەر.
ونىڭ تيىمدىلىگى حالىقارالىق تاجىريبەدە دالەلدەنگەن.
وسى اسا ماڭىزدى قۇزىرەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ قازىرگى زامانعى قازاقستان پارلامەنتاريزمىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن ەداۋىر ورنىقتىرادى.
بۇل مەنىڭ «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – جاۋاپتى ۇكىمەت» دەپ اتالاتىن ساياسي فورمۋلاممەن ۇندەسىپ جاتىر.
دەپۋتاتتار حالىقتىڭ مۇددەسىن ءىس جۇزىندە قورعاپ, اردايىم تاباندىلىق تانىتۋعا تيىس.
التىنشى. ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ, جاستار ساياساتىن جەتىلدىرۋ جانە قايىرىمدىلىق قىزمەتىن قولداۋ.
وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, جىل باسىندا مەن كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە قوعامدىق كەڭەستەر قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى ءتيىستى زاڭعا قول قويدىم.
سول ارقىلى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىلەتتىگىن ەداۋىر كۇشەيتتىك.
ەندى, ازاماتتىق بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋ جولىندا تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام جاسالادى.
بۇل – تالقىلانىپ جاتقان «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ.
ءبىز ونلاين-پەتيتسيا ينستيتۋتىن دا زاڭ جۇزىندە رەسىمدەۋىمىز كەرەك.
بۇل باستامالاردىڭ ماقساتى – مەملەكەت قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, شەشىم قابىلداۋعا ازاماتتىق قوعامدى تارتۋ.
مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ – نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى.
ۇكىمەت 2020 جىلى جاستاردى قولداۋ جونىندە كەشەندى جوسپار قابىلدادى.
«تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» اتتى ۇلتتىق جوبا, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى جانە ۆولونتەرلىك قىزمەت تۋرالى زاڭدار دايىندالىپ جاتىر.
دەپۋتاتتار «جاستاردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتتەرى» دەگەن ۇعىمدى زاڭ جۇزىندە رەسىمدەۋى كەرەك.
الەمدىك تاجىريبەگە سايكەس قازاقستاندا «جاستاردىڭ دامۋ يندەكسىن» ەنگىزگەن ءجون.
جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ جاستار ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى جۇمىسى سونىڭ نەگىزىندە باعالانادى.
قايىرىمدىلىق قىزمەتىن جۇيەلى قولداۋ ماسەلەسى دە باستى باسىمدىق بولىپ وتىر.
بۇل سالاداعى ىنتالاندىرۋ شارالارى قاراپايىم ءارى ناقتى بولۋى كەرەك.
سوعان سايكەس قايىرىمدىلىق شارالارىنا جانە ۆولونتەرلىك جوبالارعا اتسالىساتىن بيزنەس وكىلدەرى مەن جەكە تۇلعالارعا تۇرلى جەڭىلدىكتەر بەرىلۋگە ءتيىس.
جەتىنشى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىزدىڭ ءبىرى – ادام قۇقىقتارىن تولىق قورعاۋ.
بۇل رەتتە, ازاماتتاردىڭ تاڭداۋ ەركىندىگىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ وتە ماڭىزدى.
الەمدىك تاجىريبەدە ادامنىڭ قانداي دا ءبىر سايلاۋعا كەلىسپەيتىنىن نەمەسە ۇمىتكەرلەردىڭ بارىنە قارسى ەكەنىن زاڭدى تۇردە ءبىلدىرۋ قۇقىعى كەڭىنەن قالىپتاسقان.
شىن مانىندە, بالامالى پىكىر جانە بارىنە قارسى داۋىس بەرۋ ۇعىمى ءبىز ءۇشىن دە قالىپتى نارسە بولۋعا ءتيىس.
سوندىقتان, بارلىق دەڭگەيدەگى سايلاۋ بيۋللەتەندەرىنە «بارىنە قارسىمىن» دەگەن جازۋ ەنگىزگەن ءجون.
بۇل باستاما ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىعىن قورعاۋعا جاعداي جاسايدى.
تاڭداۋى جوقتىعىن رەسمي كورسەتۋدىڭ وزى تاڭداۋ ەمەس پە؟!
تاعى ءبىر ماسەلە – ادام قۇقىعىن قورعاۋ سالاسى دايەكتى تۇردە جەتىلدىرىلۋگە تيىس.
ونى ينستيتۋتسيونالدىق جانە ۇيىمداستىرۋ جاعىنان نىعايتا ءتۇسۋىمىز قاجەت.
مىسالى, بىزدە ومبۋدسمەن ينستيتۋتى بار.
بىراق, ول ازىرگە ءوزىنىڭ الەۋەتىن تولىق كورسەتە الماي وتىر.
سوندىقتان, جاقىن ارادا ومبۋدسمەن تۋرالى ارناۋلى زاڭ قابىلداۋىمىز كەرەك.
بۇل زاڭ اتالعان ينستيتۋتتىڭ قىزمەتىن بارلىق باعىتتار بويىنشا رەتتەيدى.
ءتيىستى ماماندار بولماسا جانە ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جاسالماسا, ومبۋدسمەن قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ قيىنعا سوعادى.
ادام قۇقىقتارىنا بايلانىستى نەگىزگى ماسەلەلەر وڭىرلەردە بايقالىپ وتىر.
جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ۇستىنەن ارىز-شاعىمدار كوپ تۇسەدى.
سوندىقتان ومبۋدسمەن ينستيتۋتىن, ەڭ الدىمەن, ايماقتاردا كۇشەيتۋ قاجەت.
ادام قۇقىعى جونىندەگى ۋاكىلدىڭ اپپاراتىن نىعايتۋىمىز كەرەك.
سونىمەن قاتار, ءبىز بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى اۋقىمدى ماسەلەلەردى شەشۋگە ءتيىسپىز.
بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, بالالار اراسىنداعى سۋيتسيد پەن بۋللينگتىڭ الدىن الۋ ۇشىن مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, ءتيىمدى تەتىكتەردى قاراستىرعان ءجون.
ەرەكشە كۇتىمگە مۇقتاج بالالاردىڭ ينكليۋزيۆتى دامۋى ماسەلەسىن نازاردان تىس قالدىرماۋىمىز كەرەك.
ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى ءتيىستى قىزمەتتەردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن نورماتيۆتىك بازا قالىپتاستىرۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى.
الەۋمەتتىك ماڭىزى جوعارى وسىنداي ماسەلەلەردى شەشۋ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ عانا مىندەتى ەمەس.
وعان بۇكىل ازاماتتىق قوعامنىڭ اتسالىسۋى قاجەت ەكەنىن ءبارىمىز تۇسىنۋگە ءتيىسپىز.
قۇرمەتتى دەپۋتاتتار!
ۇسىنىلعان باستامالار – قازىر كۇن تارتىبىندە تۇرعان ۇزاق مەرزىمدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي رەفورمالاردىڭ ءبىر بولىگى عانا.
ونىڭ كوپتەگەن باعىتى بويىنشا قاجەتتى زاڭ جوبالارى تالقىلانىپ جاتىر.
دەپۋتاتتار بۇل جۇمىسقا بەلسەنە قاتىسىپ, ۇكىمەتپەن سىندارلى قارىم-قاتىناس ورناتۋى قاجەت دەپ سانايمىن.
مەنىڭ نەگىزگى ۇستانىمىم – قوعامداعى بارلىق وزەكتى ماسەلەلەر, ەڭ الدىمەن, پارلامەنتتە تالقىلانۋعا ءتيىس.
قوعام وكىلدەرى مەن ساراپشىلار زاڭ جوبالارىن دايىنداۋ ىسىنە بارىنشا اتسالىسۋى كەرەك.
ازاماتتاردىڭ نارازىلىعىن تۋعىزۋى مۇمكىن داۋلى ماسەلەلەر ءبويىنشا تيىمدى كەرى بايلانىس ورناتۋ – باستى تالاپتىڭ ءبىرى.
پارلامەنتتىڭ الدىندا ماڭىزدى ەكى مىندەت تۇر.
بۇل – ساپالى زاڭدار قابىلداۋ جانە وزەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تاباتىن ورتالىققا اينالۋ.
جالپى, ەلىمىزدىڭ زاڭناما جۇيەسىن كەشەندى تۇردە جەتىلدىرۋ كەرەك.
زاڭ نورمالارىن ازىرلەۋ بارىسىندا بىرەۋلەردىڭ جەكە مۇددەسىنە بولا لوببي ءجاساۋدى تۇپ-تامىرىمەن جويۋ قاجەت.
سىزدەر, ەڭ الدىمەن, سايلاۋشىلاردىڭ سۇرانىسىن باسشىلىققا الىپ, تاۋەكەل مەن قاتەردىڭ ءبارىن دە سارالاۋعا تيىسسىزدەر.
دەپۋتاتتار ءاردايىم قوعام تىنىسىن اڭعارىپ, تامىرىن ءدوپ باسا بىلگەنى ءجون.
پارلامەنت – ەل مۇددەسى ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتەتىن قايناعان جۇمىس ورتاسى.
حالقىمىز بىزدەن وڭ وزگەرىستەر كۇتەتىنىن اردايىم ەستە ۇستاعان ابزال.
سوندىقتان, شەشىم قابىلداۋ كەزىندە اسقان جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋلارىڭىز قاجەت.
بارلىق جوسپارىمىز جەمىستى جۇزەگە اسۋى ءۇشىن بىر كىسىدەي جۇمىلىپ, ەڭبەك ەتۋىمىز كەرەك.
ءبىز كەز-كەلگەن قيىندىقتى جەڭىپ, بيىك بەلەستەرگە بىرگە شىعامىز!
ادىلەتتى ءارى وركەندەگەن قازاقستاندى بىرگە قۇرامىز!
قاستەرلى قۇندىلىقتارىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, كەمەل كەلەشەككە بىرگە قادام باسامىز!
بارشاڭىزعا تاعى دا زور تابىس تىلەيمىن!
وتانىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى سىزدەردىڭ جەتىستىكتەرىڭىزگە تىكەلەي بايلانىستى.
بۇكىل حالىق سىزدەرگە ۇلكەن ۇمىتپەن قاراپ وتىر.
وسى ءۇمىتتى ابىرويمەن اقتايسىزدار دەپ سەنەمىن.
ىقىلاستارىڭىزعا راقمەت!