بيىل شىعىس قازاقستاندا 7 مىڭ باس ءىرى قارا مالعا ارنالعان 3 بورداقىلاۋ الاڭى پايدالانۋعا بەرىلدى, 1600 باسقا ارنالعان 8 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى سالىندى, 5 ءسۇت قابىلداۋ پۋنكتى اشىلدى. سوڭعى 5 جىل ىشىندە سالاعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ كومەگىمەن حالىقتان ءسۇت ساتىپ الۋ ءونىمدى 13 ەسەگە ۇلعايتتى.
مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى كولەمىنىڭ ۇلعايعانى تاماق ونەركاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋعا ۇلكەن سەپ بولدى. مىسالى, «ەميل» كومپانياسى ءوندىرىستى جىلىنا 32 مىڭ توننادان 45 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋگە كىرىستى. ال «وسكەمەن قۇس فابريكاسى» دايىن ءونىم شىعارۋ كولەمىن جىلىنا 22 مىڭ توننادان 55 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتتى. 9 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارى – جىلىنا 19 مىڭ توننا شيكىزات وندىرەتىن 2 ەت وڭدەۋ كاسىپورنى سالىنىپ جاتىر.
بۇل باعىتتا كوكپەكتىلىك قوجالىقتاردىڭ جۇمىستارى ىلكىمدى. جۋىقتا عانا كوكپەكتى اۋدانىنداعى «ورنەك» شارۋا قوجالىعى گەرمانيادان 192 باس سيممەنتال تۇقىمدى ءىرى قارا ساتىپ الدى. ەتى مەن ءسۇتى قۇنارلى اسىل تۇقىمدى تۇياقتىنىڭ كليماتقا بەيىمدەلۋى دە تەز. ال كوكجايىق اۋىلىنداعى «ەلىم-اي» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى زەڭگى بابا تۇقىمىن بورداقىلاۋدى قولعا العان.
الدىنا جەمشوبىن شاشىپ, ناۋاسىنا سۋىن قۇيا سالسا, مال سەمىرەدى دەپ ويلايتىنبىز. جو-جوق, سەمىرۋى سەمىرەدى, بىراق بورداقىعا مال قويۋدىڭ ءادىسى يننوۆاتسيالىق جاعىنان الدەقايدا دامىپ كەتكەن ەكەن.
– مەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ارقىلى مال بورداقىلاۋ الاڭىن اشپاس بۇرىن وزىق ەلدەردەگى شارۋاشىلىقتارمەن تانىستىم. ءادىس-ءتاسىلىن مەڭگەرگەن سوڭ بارىپ ىسكە كىرىستىم, – دەيدى قوجالىق جەتەكشىسى بولات بەكبەردينوۆ.
ەتتى ەكسپورتتاۋمەن اينالىساتىن قوجالىقتىڭ شارۋاشىلىق نىساندارىنىڭ اۋماعى ات شاپتىرىمداي جەردى الىپ جاتىر. اۋلاسىندا توبەسى اشىق بىرنەشە قورا تۇر. تابان استى تەپ-تەگىس, بەتوندالعان. كولدەنەڭ جاتقان قىل بايقامايسىز. شەت جاعىنا ءتورت بۇرىشتى ءشوپ بۋمالارىن قىزدىڭ جۇگىندەي ەتىپ جيناپتى. قاتارىنا سۇرلەم سالىپ, بەتىن ماشينانىڭ ەسكى دوڭگەلەكتەرىمەن باستىرىپتى. سەبەبى, قارايعان دوڭگەلەكتەر قىستاي كۇن تارتىپ, استىنداعى سۇرلەمدى اشىتىپ, بوجىتادى. ال اشىعان سۇرلەمنىڭ قۇرامىنداعى قىشقىل مالدىڭ اس قورىتۋ قىزمەتىن جاقسارتادى ەكەن. بورداقىدا تۇرعان مالدىڭ ءىشىپ-جەمىن ارنايى ماماندار قۇرىلعى ارقىلى ازىرلەيدى. ءشوپتى ۇساقتاپ تۋراپ, وعان جەمىن, ۇنتاقتالعان دارۋمەن قوسادى. ءار قوسپانىڭ ناقتى مولشەرى بار. قىسى-جازى سۋدى دا جىلىتپالاپ بەرەدى. سوعان قاراي مالدىڭ ەتى دۇرىس قالىپتاسادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءمارمار ەت الۋ ءۇشىن راتسيون باسقا دا, مايلى ەتتىڭ راتسيونى باسقا.
اتالمىش قوجالىق العاشىندا 3 مىڭ باسقا ارناپ سالعان بورداقىلاۋ الاڭىن بۇگىندە ەداۋىر كەڭەيتكەن. قازىردە انگۋس پەن قازاقتىڭ اقباستارى بورداقىدا تۇر. سونىمەن قاتار ەتتى باعىتتاعى مۇعالجار جىلقىسى وسىرىلەدى. ولار كەيىن قىتايعا, رەسەيگە ەكسپورتتالادى.
جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبا اۋقىمدى بولعاندىقتان, مال ازىقپەن 100 پايىز قامتىلۋ كەرەك. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ول ءۇشىن ەگىستىك, شابىندىق القاپتارىن تامشىلاتىپ سۋارۋ ادىسىنە كوشكەن ءجون. ويتپەسە قۇرعاقشىلىق جىلدارى دوڭگەلەتىپ وتىرعان كاسىپكە ەداۋىر نۇقسان كەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باستاپ قوجالىقتىڭ ەنشىسىندەگى جەرگە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ قۇرىلعىلارى ورناتىلۋى مۇمكىن.
شىعىس قازاقستان وبلىسى