تۇتىنۋ نارىعىنداعى جاعداي قالاي وزگەردى؟

ازىق-ت ۇلىك قۇنى كوتەرىلدى

– قازان ايىن قوسا العانداعى قورى­تىن­دى بويىنشا جىلدىق ينفلياتسيا 7,1 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاستى, بۇل كور­سەتكىش ءبىزدىڭ وسى كەزەڭدەگى باعالاۋى­مىزدان ءبىرشاما تومەن. ازىق-ت ۇلىك جانە ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن ينفلياتسيا باعا­لاۋ­دان از بولدى, – دەدى ول. ازىق-ت ۇلىككە قاتىستى قىمباتشىلىق 11,5 پايىز بولادى دەپ بولجانعان-دى, ول 10,7 پايىزعا جەتتى. ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار نارىعىنداعى ينفلياتسيا دا كۇتكەن 10,7 پايىزدىق مەجەدەن ءسال تومەندەۋ بولىپ, 5,6 پايىزدىق كورسەتكىشكە تۇراقتادى.

ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ قۇرى­لى­مىندا نارىقتا ەت جانە نان-توقاش ونىمدەرى باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋ قار­قىنى ءۇشىنشى توقساندا باياۋلادى. تەڭگەنىڭ نومينالدى باعامىنىڭ السى­رەۋىنە بايلانىستى ماڭىزدى يمپورتتىق قۇرامداس بولىگى بار تاۋارلار توبىنداعى ماي مەن توڭ ماي, شاي مەن كوفە, الكوگولدى ىشىمدىكتەر قۇنى كوتەرىلدى. قۇستىڭ تۇماۋى, رەسەيدە قانتتىڭ قىمباتتاۋى سياقتى توسىن جاعدايلارعا بايلانىستى جۇمىرتقا مەن قانت قىمباتتادى.

– شىن مانىندە, شىلدە-تامىزداعى باعانىڭ ءوسۋ ۇدەرىسى قىركۇيەكتە سايابىر­لاپ, ءتىپتى 6,5 پايىزعا دەيىن تومەن­دەگەنىن بايقادىق. بۇعان كارانتين شارالارىن جەڭىلدەتۋ, كىرىستەردى قالپىنا كەلتىرۋ, ءدارى-دارمەك ءوندىرىسىنىڭ كۇشەي­گەنى, كوكونىستەر مەن جەمىستەردىڭ ءپىسۋى جانە باسقا دا جەكەلەگەن تاۋار نا­رىق­تارىنداعى وزگەرىستەر بىرتىندەپ اسەر ەتتى. رەسپوندەنتتەردىڭ از بولىگى – تاماق ونىمدەرى قىمباتتاعانىن, باسىم بولىگى – ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ قۇنى كوتەرىلگەنىن ايتتى. بىراق ينفليا­تسيا­لىق بولجامدار ءالى دە بولسا تۇراق­تانا قويعان جوق, – دەيدى اقىلجان بايماعامبەتوۆ. ياعني كوروناۆيرۋستىڭ ەكىنشى تولقىنىنا قاتىستى بەلگىسىزدىك كۇشەيگەن سايىن باعاعا قاتىستى وز­گەرىس­تەر دە كۇشەيۋى مۇمكىن. ۇلتتىق بانك­­تىڭ بولجامى بويىنشا جىلدىق ينف­­ل­يا­تسيانىڭ ءدالىزى جىلدىڭ سوڭىندا 4-6 پايىزعا جاقىندايدى.

سىرتقى سۇرانىس جاقسارىپ كەلەدى

ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايتقانداي, لوكداۋننىڭ توقتاعانى, شەكتەۋ شارالارىنىڭ جەڭىلدەگەنى ءۇشىنشى توقساندا الەم ەلدەرىنىڭ ءوندىرىس كولەمىن قالپىنا كەلتىرۋىنە ىقپال ەتتى. پاندەميانىڭ كەلەسى تولقىنى سەزى­لىپ, دامىعان ەلدەردە لوكداۋندار ەنگى­زىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, سىرتقى سۇرا­نىستى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى وپتي­ميستىك بولجامدار جاسالۋدا. حالىق­ارالىق ۆاليۋتا قورى 2020 جىلعا ارنال­عان الەمدىك ەكونوميكا مينۋس 4,9 پايىزعا تومەندەيدى دەگەن بولجامدى مينۋس -4,4 پايىز دەپ ءسال جاقسارتتى. بىراق 2021 جىلداعى ءوسىمدى 5,4 پايىزدان 5,2 پايىزعا تومەندەتكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.

– مۇناي باعاسىنداعى بازالىق ستسەناري جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ورتا ەسەپپەن باررەلىنە 40 دوللار شەڭبەرىندە قالىپتاستى. جەكەلەگەن كەزەڭدەردە باعا تومەن تۇسكەنىمەن, بىرتىندەپ 40 دوللار جانە ودان جوعارى بەلگىگە قايتا كەلدى, – دەدى اقىلجان بايماعامبەتوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە اعىمداعى جىلعى 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءىجو-ءنىڭ تومەندەۋى بولجامدى 2,9 پايىز ەمەس, 2,8 پايىز بولدى. قىركۇيەكتە كارانتين شارالارىنىڭ جەڭىلدەتىلۋىنە بايلانىستى ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سەكتورلارىندا ينۆەستيتسيالىق قىزمەت پەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك جاقساردى. ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ وڭ سەرپىنى وڭدەۋ ونەركاسىبى, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, اقپارات جانە بايلانىس سالالارىندا بايقالادى.

– ىشكى قارجى سەكتورىنداعى احۋال­دى ءاردايىم الەمدىك قارجى نارىق­تارىنداعى احۋالدىڭ دامۋى جانە سىرت­قى ىرگەلى فاكتورلاردىڭ اسەرى تۇرعى­سىنان قاراستىرعان ءجون. قىركۇيەك-قازان ايلارىندا اقش-تاعى سايلاۋعا جانە الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندە جاڭا كارانتيندىك شارالاردىڭ ەنگى­زىلۋىنە بايلانىستى الەمدىك قارجى نارىق­تارىن­داعى قۇبىلمالىلىق كۇشەيدى. ماسەلەن, قازان ايىنىڭ سوڭىندا Brent ماركالى مۇناي باررەلىنىڭ باعاسى 37,5 اقش دوللارى دەڭگەيىنە دەيىن تومەندەدى. سىرتقى فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامى قازاندا 1 اقش دوللارىنا شاققاندا ءۇشىن 431,81 تەڭگەدەن 432,66 تەڭگەگە دەيىن 0,2 پايىزعا السىرەدى, – دەگەن ۇلت­تىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەل ەكو­نو­ميكاسىنا اسەر ەتەتىن سىرتقى قاتەرلەرگە دە توقتالدى.

پاندەميانىڭ تەرىس اسەرى مەن قاتاڭ شەكتەۋلەرگە بايلانىستى الەمدەگى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ ناشارلاۋى قازاقستان ەكونوميكاسى ءۇشىن دە نەگىزگى سىن بولىپ تۇر. كورونوۆيرۋستىڭ تارالۋى تاعى كۇشەيگەن جاعدايدا شيكىزات تاۋارلارىنا الەمدىك سۇرانىس تومەندەپ, باعاسى قۇلدىرايدى. بۇل مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەردىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق ۆاليۋ­تالىق ءتۇسىمىن قۇلدىراتادى. ەكسپورت­تان تۇسەتىن قارجىنىڭ ازايعانى ۇلتتىق ۆاليۋتاعا سالماق بولادى, ينفلياتسيالىق پروتسەستەردى دە جەدەلدەتىپ جىبەرەدى. دەگەنمەن COVID-كە قارسى ۆاكتسينا­نىڭ سىناقتان ءساتتى وتۋىنە بايلانىستى پوزيتيۆ جاڭالىقتان كەيىن ىلە-شالا مۇنايدىڭ 1 باررەلى 44 دوللاردان اسىپ كەتتى. ياعني ءدال قازىرگى جاعداي ءتيىمدى دەۋگە بولادى. بۇل ورايدا, باعانىڭ وسكەنى قىسقا مەرزىمدى قۇبىلىس ەمەس پە دەگەن ساۋال وزەكتى بولىپ تۇر.