كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە بولعان ءداستۇرلى بريفينگكە قاتىسقان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ەلىمىزدەگى كاسىبي پارلامەنتتىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىنىڭ وزىندە 114 زاڭ قابىلدانعانىن ايتتى.
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە بولعان ءداستۇرلى بريفينگكە قاتىسقان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ ەلىمىزدەگى كاسىبي پارلامەنتتىڭ بەسىنشى شاقىرىلىمىنىڭ وزىندە 114 زاڭ قابىلدانعانىن ايتتى.
وكق رەسمي وكىلى التاي ابيبۋللاەۆ شاقىرۋدى قابىل العان مەيمانعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, ميكروفوندى ماۋلەن اشىمباەۆقا ۇسىنعان. ءسوزىن مەملەكەتتىك تىلدە باستاپ, ارى قارايعى نەگىزگى ويىن رەسمي تىلدە بايانداعان دەپۋتات بريفينگتە 3 ماسەلەگە قاتىستى اڭگىمە قوزعادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستانداعى پارلامەنتاريزمدى دامىتۋداعى ءرولى» تۋرالى سىرت ەلدەن كەلگەن قوناقتاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن كونفەرەنتسيا جايى بولدى. شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ قازاقستان پارلامەنتاريزمىنە وسى كونفەرەنتسيادا بەرگەن باعاسىنا توقتالعان شەشەن: «ولاردىڭ بارلىعى بۇگىندە قازاقستاندا ءتيىمدى زاڭنامالىق ورگان قۇرىلعاندىعىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەتپەن تىعىز جۇمىس جاساۋدىڭ ارقاسىندا ەل ءومىرىنىڭ كەز كەلگەن سالاسىن رەتتەيتىن ماڭىزدى زاڭدار دۇنيەگە كەلدى. وسى بەسىنشى شاقىرىلىمنىڭ وزىندە عانا, ياعني وتكەن جىلعى قاڭتاردان بەرى ءماجىلىس 160 زاڭ جوباسىن قاراپ جانە ماقۇلداپ, ولاردى سەناتقا جولداسا, ولاردىڭ 144-ءىن سەناتورلار دا, مەملەكەت باسشىسى دا قولدادى. قازىر ولار وزدەرىنىڭ زاڭدىق كۇشىنە ەندى», دەگەن دەپۋتات ەكىنشى ماسەلەگە ويىسقاندا زاڭ شىعارماشىلىعى تۋراسىنداعى ءوز پىكىرىمەن ءبولىستى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ۋاقىت وتە كەلە ءماجiلiس جانىنان زاڭ شىعارۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ قاجەت. ويتكەنى, مۇنداي ينستيتۋت ۇكiمەتتەن قارالۋعا كەلiپ تۇسەتiن زاڭ جوبالارىنا ساراپتاما جۇرگiزۋمەن قاتار, ولارعا باعا بەرىپ جانە دەپۋتاتتاردىڭ زاڭداردى جاقسارتا تۇسۋىنە سەپتiگiن تيگiزەدى. ءاربiر زاڭنىڭ ادامدار تاعدىرىنا تيگىزەر اسەرىن ايتقان دەپۋتات: «زاڭعا سالعىرت قاراۋعا بولمايدى, ولار مۇقيات ساراپتالىپ جاسالۋى كەرەك. سوندا عانا بiز زاڭداردى بۇگiنگi جاعدايعا جانە ەرتەڭگى بولاشاقتىڭ يگىلىگىنە جۇمىس iستەتەتiن بولامىز. بiزگە ءاردايىم زاڭ جوبالارى ساپالى بولىپ كەلمەيدى. وسى جىلدىڭ وزىندە ۇكiمەتتiك قۇرىلىمدارمەن بiرلەسىپ, قايتا وڭدەلiپ بارىپ جاسالعان زاڭدار قاتارى ءبىراز بولدى. بiزدە مۇنداي ينستيتۋت تا, ورتالىق تا جوق. بۇگiنگi كۇنi دەپۋتاتتار مۇنى وزدەرi iستەيدi, وعان تيiستi اپپاراتتىڭ بولiمشەلەرi كومەكتەسەدi. ەگەر دە وسى باعىتتا بەلگiلi بiر قادامدار قابىلدانسا, بۇل زاڭداردىڭ ساپاسىن ارتتىرار ەدى. بۇگiنگى كۇنi تيiستi مۇمكiندiكتەر مەن رەسۋرستار جەتكiلىكتi ەمەس», دەي كەلىپ, زاماناۋي قوعام جاعدايىندا دەپۋتاتتاردىڭ زاڭنامالىق باستامالارىن iسكە اسىرۋعا قاجەتتi شارتتاردى قۇرۋ قاجەتتىگىنە توقتالدى.
«دەپۋتاتتاردىڭ زاڭ جوبالارىن ازiرلەۋ جاعىنان العانداعى مۇمكiندiكتەرiن كۇشەيتۋ قاجەت. زاڭ جوباسىن ازiرلەۋ – وتە كۇردەلi, كوپ ەڭبەكتەنۋدi قاجەت ەتەتiن ۇدەرiس. وسى تۇستا كوپتەگەن زاڭداردى قاراستىرىپ, حالىقارالىق تاجiريبەنi زەرتتەۋ, زاڭ جوبالارىن قابىلداۋ ناتيجەلەرiن بولجاۋ كەرەك. بۇل – وتە كۇردەلi جۇمىس. دەگەنمەن, بۇگiنگi كۇنi دەپۋتاتتار تاراپىنان زاڭنامالىق باستامالار جاسالىپ, ولار ۇسىنعان زاڭداردىڭ جيiرەك قابىلدانۋىنا قاراي بەت بۇرۋىمىز كەرەك. بۇل باعىتتا ءماجiلiس توراعاسى باستاماسىمەن سوڭعى ۋاقىتتا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگiزiلiپ جاتىر», دەدi ءماجiلiس دەپۋتاتى.
دەپۋتات اڭگىمەسىنىڭ ەندىگى ءبىر وزەگى 29 قاراشا كۇنi سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا وتەتiن «قازىرگى الەمدەگى يادرولىق قاۋىپسىزدىك. يادرولىق قارۋسىزدانۋ مەن قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋ ۇردىسىندەگى پارلامەنتاريلەردىڭ ءرولى» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بولدى. تمد مەملەكەتتەرiنiڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىمەن بىرلەسە وتكىزىلىپ وتىرعان وسى باسقوسۋعا توقتالعان ول: «ەستەرiڭiزدە بولسا, بىلتىر 29 تامىزدا استانادا ۇلكەن كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرعان بولاتىنبىز. وندا ەلباسى بايانداما جاساپ, ءوزiنiڭ باستامالارىن ايتىپ بەرگەن ەدى. سانكت-پەتەربۋرگتەگى كونفەرەنتسيا استانادا كوتەرiلگەن تاقىرىپتاردى جالعاستىرۋ جانە پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلىپ وتىر», دەدi م.اشiمباەۆ.
بۇدان سوڭ دەپۋتات جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».