ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جەمقورلىقپەن قالاي كۇرەسۋدە؟

"ەكىنشى جىل قاتارىنان ءبىزدىڭ بىرلەسكەن جوبالارىمىز جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە بعم ءوز باستامالارىن ۇسىنىپ, بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلەدى. سوڭعى ۋاقىتتا ءبىلىم سالاسىندا اشىقتىق, ايقىندىق جانە وبەكتيۆتىلىكتىڭ ارقاسىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالادى. بۇل تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياساتى, ال قويىلعان مىندەتتى مينيستر ورىنداپ جاتىر. جالپى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەردىن جويۋ بارىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىعى, ساراپشىلار مەن تۇتاستاي العاندا ۆەدومستۆو قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن كورىپ وتىرمىز. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترىنە بەلسەندى ۇستانىمى ءۇشىن العىس بىلدىرەمىن", – دەدى اليك شپەكباەۆ.

جيىندا بىرلەسكەن جوبالاردىڭ ناتيجەلەرى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. بۇل باعىتتا ازاماتتىق قوعامدى جۇمىلدىرۋعا باستى نازار اۋدارىلعان.

ونىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ماگيستراتۋراعا ءتۇسۋ كەزىندە اگەنتتىك پەن ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى بىرلەسىپ جۇرگىزگەن مونيتورينگتى ايتۋعا بولادى. مونيتورينگكە 500-دەن استام باقىلاۋشى قاتىستى. ناتيجەسىندە دايىندىق دەڭگەيى تومەن ءارى اكادەميالىق ادالدىقتان جۇرداي ۇمىتكەرلەر تىزىمگە ىلىكپەدى جانە  مەملەكەت 2,7 ملرد تەڭگە ۇنەمدەدى.  

"حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعى" اق-داعى ("بولاشاق") سىرتقى تالداۋ ورتالىق قىزمەتىنىڭ تۇبەگەيلى ترانسفورماتسيالانۋىنا نەگىز بولدى. بيزنەس-پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋ ناتيجەسىندە جىل سايىن 1,3 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى ۇنەمدەلەتىن بولادى.

قوعامدىق مونيتورينگ شەڭبەرىندە قاشىقتان وقىتۋ كەزىندە كومپيۋتەرلەردى ساتىپ الۋعا بولىنگەن قاراجاتتى ۇلەستىرۋ جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ قۇرامىندا "ادالدىق الاڭى" وڭىرلىك جوبالىق كەڭسەلەرى, ارنايى مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جانە اگەنتتىكتىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىنىڭ وكىلدەرى بولدى. "باعا – ساپا" قاعيداتى بويىنشا كومپيۋتەرلىك تەحنيكانى الەۋەتتى جەتكىزۋشىلەردىڭ باعا ۇسىنىستارىن ىرىكتەۋ ارقىلى بىرلەسكەن كۇش-جىگەرمەن شامامەن 3,6 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى.

ء"بىز سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ ارنايى مونيتورينگتىك توبىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە ايماقتاردى ارالاپ, ءبىلىم سالاسىنداعى جاعداي جاقسارىپ كەلە جاتقانىن بايقادىق.  اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ, بارلىق پروتسەسس اۆتوماتتاندىرىلعان. بۇل سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ايتارلىقتاي تومەندەتەدى. مينيسترلىك ارنايى مونيتورينگتىك توپتىڭ مۇشەلەرىمەن تۇراقتى جۇمىس جاساپ, جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋ ءۇشىن ادىستەرىن ۇسىنىپ كەلەدى. كوپتەگەن وڭىردە جۇمىسقا قابىلداۋ پروتسەسى ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىسىپ جاتىر", – دەپ اتاپ ءوتتى اگەنتتىكتىڭ ارنايى مونيتورينگتىك توبىنىڭ جەتەكشىسى ايگۇل سولوۆەۆا.

بۇلتتى تەحنولوگيالارعا كوشۋ, پەداگوگتەردى ەلەكتروندىق فورماتتا اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ايتارلىقتاي تومەندەتۋگە كومەكتەسەدى. قۇجاتتاردى قابىلداۋ, كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ەمتيحاندارىن وتكىزۋ پروتسەستەرى اۆتوماتتاندىرىلىپ جاتىر. بۇل سىبايلاس جەمقورلىق فاكتورلارىن جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

"اقشا ستۋدەنتپەن بىرگە جۇرەدى" جۇيەسى ۋنيۆەرسيتەتتەر, كوللەدجدەر اراسىندا باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ, ءوز كەزەگىندە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدى. 2021 جىلى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا ۆاۋچەرلىك جۇيە ەنگىزىلەتىن بولادى. ياعني, بۇدان بىلاي اتا-انا ۆاۋچەردى الىپ, بالاسىن قاي بالاباقشاعا بەرەتىنىن ءوزى شەشەدى.

ءوز كەزەگىندە قر بعم-ءنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى "Adal Bilim" جوبالىق كەڭسەسىنىڭ جەتەكشىسى تالعات نارىكباەۆ زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى جانە وڭىرلەردەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسى ءۇشىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدى ۇسىندى.

"ۇكىمەت الدىندا ءبىلىم سالاسىنا تەك بعم جاۋاپ بەرەتىنىنە نازار اۋدارعىم كەلەدى. بۇل رەتتە بارلىق ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە ماتەريالدىق رەسۋرس اكىمدىكتەردىڭ قولىندا ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. وسىعان وراي, ءبىز جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە ارتتىرۋدى ۇسىنامىز", – دەدى تالعات نارىكباەۆ.        

كەڭەسكە قاتىسۋشىلار ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بويىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ بويىنشا وقۋ پاندەرىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. سونداي-اق بارلىق ستۋدەنت قىزمەتتەردى قاشىقتان, ياعني ەلەكتروندى فورماتتا الۋى ءۇشىن كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا تسيفرلاندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.

"پروبلەمالىق ماسەلەلەر جوق ەمەس. ايتىلعان بارلىق ۇسىنىستى ەگجەي-تەگجەيلى تالداپ, جۇمىس جۇرگىزەتىن بولامىز. تاۋەكەلدەردى بولدىرماۋ ءۇشىن بىزگە اشىقتىقتى تولىق قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرامىز", – دەدى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ.