مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا «بۇقارالىق سپورتقا, دەنە تاربيەسىنە جانە بالالارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءار وبلىستا, ءىرى اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىن اشۋ قاجەت», دەگەن. پرەزيدەنت ايتقانداي, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ سپورت سالاسىندا ايتۋلى ىستەر اتقارىلىپ جاتىر.
دەنى ساۋ ۇلت قالىپتاستىرۋ – مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ال دەنساۋلىقتىڭ كەپىلى سپورت ەكەنىن جاقسى بىلەمىز. سول ءۇشىن دە مەملەكەت تاراپىنان سپورت سالاسىنا ءاۋ باستان قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. بۇگىندە ءار اۋىلدا بولماسا دا, اۋدان ورتالىقتارىندا سپورت ۇيىرمەلەرىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى بار. ونىڭ ىشىندە بۇقارالىق سپورتقا دا كوپ كوڭىل بولىنگەن.
بيىل كۇرشىم جانە ءۇرجار اۋىلدارىندا باسسەيندەرى بار دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىنىڭ جانە ماقانشى اۋىلىنداعى سپورت ءمودۋلىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. سونىمەن قاتار كوكپەكتى اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا سپورت ءمودۋلى مەن اياگوز اۋدانىنىڭ اقتوعاي كەنتىندە, جارما اۋدانى, شار ەلدى مەكەنىندەگى دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى ءتامامدالدى. كەلەسى جىلى كاتونقاراعاي اۋىلىنداعى سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلەدى. اتالعان جاڭا نىساندار جۇزدەگەن ادامنىڭ تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسىپ, مىڭداعان ادام دەنەشىنىقتىرۋمەن اينالىسۋىنا جاعداي جاسايدى.
بۇدان بولەك وبلىس كولەمىندە اۋىل-اۋىلدارعا 40 سپورت الاڭى ورناتىلدى. ونىڭ ىشىندە حوككەي قورابى, باسكەتبول, فۋتبول الاڭدارى سالىندى. 11 street workout اشىلدى. اتالعان اشىق الاڭدار اۋىلداعى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتتارىن ءتيىمدى وتكىزۋگە باعىتتالىپ جاسالعان. ەكىنشى جاعىنان سپورتپەن شۇعىلدانىپ, دەنساۋلىقتارىن نىعايتۋعا زور مۇمكىندىك.
ايماقتا ۇلتتىق سپورت ءتۇرىنىڭ ءبىرى ساياتشىلىق تا ۇمىت قالماعان. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە رەسپۋبليكالىق بۇركىتشىلەر بايقاۋى ءوتىپ تۇرادى. بىلتىر تارباعاتاي اۋدانىندا وتسە, بيىل اقپاندا اباي اۋدانى, قاراۋىل اۋىلىندا ۇيىمداستىرىلدى. تۋرنيرگە رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن 50-دەن اسا سپورتشى قاتىسقان.
اباي وڭىرىندە بۇقارالىق سپورت ءتۇرى اناعۇرلىم جاقسى دامىعان. اتالعان اۋداندا دەنەشىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن اينالىسۋشىلاردىڭ سانى 4 480 ادام ەكەن. اباي اۋدانىندا بۇگىندە 64 سپورت نىسانى بار. بۇل – جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن 11 مەكتەپتەگى سپورت زالدارى جانە 9 اۋىلدىق وكرۋگتەگى 12 شاعىن فۋتبول الاڭدارى مەن 9 حوككەي كورتتارى. سونداي-اق سپورت ءمودۋلى مەن «شىڭعىستاۋ» سپورت كەشەنى, ورتالىق ستاديون, ءجۇزۋ باسسەينى جانە قۇندىزدى اۋىلىندا ايبەك نۇعىماروۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن سالىنعان سپورت زالى جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل سپورت نىساندارىندا كەز كەلگەن تۇرعىن بەلگىلەنگەن كەستەگە ساي جاتتىعا الادى.
سپورت سالاسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل اۋدان وبلىس ورتالىعىنان الىس جاتقانىمەن, كادر جاعى دا جەتكىلىكتى. ءبارى بىلىكتى, ءبىلىمدى ماماندار. ال سپورت مەكتەپتەرىندە 995 وقۋشى سپورتتىڭ 9 ءتۇرى بويىنشا جاتتىعادى. اتاپ ايتقاندا, بوكس, ۆولەيبول, دزيۋدو, تاەكۆوندو, ۇستەل تەننيسى, فۋتبول, قازاق كۇرەسى, توعىزقۇمالاق جانە جۇزۋمەن اينالىسادى. اباي اۋدانىنان ءبىر جىلدىڭ وزىندە 8 ورەن سپورت شەبەرلىگىنە ۇمىتكەر اتانىپ, 16 جاس ءبىرىنشى رازريادتى سپورتشى اتاعىن الدى. 2019 جىلى اۋداننىڭ سپورتشىلارى وبلىستىق جارىستاردا 61 التىن, 48 كۇمىس جانە 41 قولا قانجىعالاعان. ال رەسپۋبليكالىق چەمپيوناتتار مەن تۋرنيرلەردە 23 التىن, 12 كۇمىس جانە 20 قولا مەدالعا قول جەتكىزگەن.
اۋداندىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ءبولىمىنىڭ جوسپارىنا سايكەس وسى كۇنگە دەيىن 50-گە جۋىق سپورتتىق ءىس-شارا وتكەن. سپارتاكيادا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارمەن ەستافەتالىق ويىندار, ارداگەرلەر اراسىنداعى جارىستار ۇيىمداستىرىلعان.
– كسرو سپورت شەبەرى قايىربەك دۇرمەكباەۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان دزيۋدو كۇرەسىنەن رەسپۋبليكالىق تۋرنير بيىل ءتورتىنشى مارتە ءوتتى. ءتىپتى ءار جىلدارى مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ 10, 20, 30 جىلدىق كەزدەسۋلەرىنە وراي ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن جارىستار جانە ەسكە الۋعا ارنالعان تۋرنيرلەر وتكىزىلىپ كەلەدى, – دەيدى دزيۋدو ءبولىمىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى ماقسات كاكەنوۆ.
بيىل ەلدەگى پاندەميا كوپتەگەن جارىستىڭ وتۋىنە قولبايلاۋ بولعانىمەن, جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, بىرقاتار سپورت نىسانى بوي كوتەردى, ەسكىرگەندەرى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. سول سياقتى اباي اۋدانىندا دا 1957 جىلى سالىنعان سپورت مەكتەبىنىڭ عيماراتى تولىق جوندەلدى. زاماناۋي عيماراتتا سپورت ۇيىرمەلەرىنە ارنالعان بولمەلەرمەن قاتار اسحاناسى دا بار. قىسقى سپورت تۇرلەرىن دامىتۋ ماقساتىندا دوپتى حوككەي الاڭى سالىندى. ەندى 2025 جىلعا دەيىن كوكباي جانە سارجال اۋىلدارىندا سپورتتىق مودۋلدەر سالۋعا قۇجاتتار ازىرلەنىپ جاتىر.
جالپى, شىعىس قازاقستاندا بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ, تەگىن سپورت سەكتسيالارىن اشۋ, مەكتەپ جانە ستۋدەنتتەر ليگاسىن قۇرۋ ءۇشىن بىرقاتار جۇمىس جۇزەگە استى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن جىل سايىن 20-دان اسا ءىس-شارا وتكىزىلىپ, وعان 33 000-نان اسا وقۋشى قاتىسادى. ءوڭىردىڭ وقۋشىلارى سپورتتىق-بۇقارالىق جانە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ ءىس-شارالارىنا بەلسەنە قاتىسىپ, وبلىس نامىسىن ءساتتى قورعاپ كەلەدى.
بىلتىر تاتارستان رەسپۋبليكاسنىڭ قازان قالاسىندا تمد ەلدەرى مەكتەپ سپورتىنىڭ VII حالىقارالىق فەستيۆالىنە ۆولەيبولدان قازاقستاننىڭ نامىسىن قورعاۋ ءۇشىن وبلىستىڭ قۇراما كومانداسى قاتىسىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە 2-ورىنعا يە بولعان. بۇل وبلىس ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك ەدى.
جىل سايىن وبلىس اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن وتەتىن بالالار-جوسپىرىمدەر اراسىنداعى «جۇلدىزشا» وبلىستىق تۋرنيرىنە 500-گە جۋىق جاس حوككەيشى قاتىسادى. سونىمەن قاتار ءداستۇرلى كوپكۇندىك «قازاقستان وقۋشىسى» رەسپۋبليكالىق ۆەلوسپورت جارىسى ۇيىمداستىرىلىپ, 200-گە جۋىق ۆەلوسپورتشى ءوز باقتارىن سىناسادى.
ءبىلىم باسقارماسى ماماندارىنىڭ مالىمەتىنشە, بيىل جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە 67 691 وقۋشىنى قامتىعان 2 922 سپورت سەكتسياسى اقىسىز جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. اۋداندار مەن قالالاردا 2020-2021 وقۋ جىلىندا سپورت سەكتسيالارىنىڭ پرەزيدەنتتىك كوپسايىس, رەگبي, ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنەن جاڭا باعىتتارى اشىلدى. سونداي-اق جاستار سپورتتىق تۋريزم, street workout سىندى زاماناۋي باعىتقا دا بەت بۇردى.
بۇقارالىق سپورتتىڭ دامۋى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جاعدايدى جوققا شىعارۋعا بولماس. شاعىن اۋىلداردىڭ وزىندە سپورتپەن اينالىسامىن دەۋشىلەرگە مۇمكىندىك مول. تەك جاستار نيەت قويىپ, قابىلەتىنە قاراي سپورت ءتۇرىن تاڭداپ, اينالىسسا بولعانى. الەمدىك دودالاردا كوك تۋدى جەلبىرەتىپ, ەلدىڭ اتىن اسپانداتىپ جۇرگەن سپورتشىلاردىڭ كوبى اۋىلداردان شىققانى شىندىق.
شىعىس قازاقستان وبلىسى