زىمىراعان ۋاقىت دەگەن وسى. كەشە عانا ورتامىزدا جۇرگەن ورال دوسىمىزدىڭ قايتىس بولعانىنا دا, مىنە, قىرىق كۇندەي ۋاقىت بولىپتى.
ورەكەڭمەن ناقتى تانىستىعىم 1990 جىلدان باستاۋ العان ەدى. وسى جىلى ول تورعاي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پارتيالىق ۇيىمداستىرۋ جانە كادرلىق جۇمىس ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالعاندا, مەن قكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋ بولىمىندە باسشىلىق قىزمەتتە بولاتىنمىن. مىنە, وسى تۇستان باستاپ ءبىر قىزمەت سالاسىندا بىرگە جۇمىس ىستەي باستادىق.
زىمىراعان ۋاقىت دەگەن وسى. كەشە عانا ورتامىزدا جۇرگەن ورال دوسىمىزدىڭ قايتىس بولعانىنا دا, مىنە, قىرىق كۇندەي ۋاقىت بولىپتى.
ورەكەڭمەن ناقتى تانىستىعىم 1990 جىلدان باستاۋ العان ەدى. وسى جىلى ول تورعاي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ پارتيالىق ۇيىمداستىرۋ جانە كادرلىق جۇمىس ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالعاندا, مەن قكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋ بولىمىندە باسشىلىق قىزمەتتە بولاتىنمىن. مىنە, وسى تۇستان باستاپ ءبىر قىزمەت سالاسىندا بىرگە جۇمىس ىستەي باستادىق.
مۇنان كەيىن ورەكەڭ تورعاي وڭىرىندە ءبىراز باسشىلىق قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقاردى دا, 1994 جىلى جوعارعى كەڭەسكە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. 1995 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتى اپپاراتى ۇيىمداستىرۋ-باقىلاۋ باسقارماسىنا مەملەكەتتىك ينسپەكتور رەتىندە قىزمەتكە كەلدى. كوپ وتپەي ەل ۇكىمەتى اپپاراتىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالدى.
وسى كەزدەن باستاپ ورەكەڭ قولىنان ءىس كەلەتىن بىلىكتى باسشى كادر رەتىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە جاقسى تانىلا باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە 2004 جىلى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا, ارتىنشا ءماجىلىستىڭ توراعالىعىنا سايلاندى.
ورەكەڭنىڭ ۇيىمداستىرۋ قابىلەتى جوعارى بولاتىن. ادامدارمەن سويلەسە بىلەتىن. مۇندايدا ونىڭ بىلىمدىلىگى, ساياسي ساۋاتتىلىعى كورىنىپ تۇراتىن. پروبلەمالاردى ءار قىرىنان كورىپ, ونى شەشە بىلەتىن. بىلىكتى باسشى بولۋىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ مادەني كەڭىستىگىندەگى ءجۇرىپ جاتقان ۇدەرىستەردىڭ ءمان-ماڭىزىن جاقسى زەردەلەيتىن ەدى.
مەنىڭ ويىمشا, ءماجىلىس توراعاسىنىڭ قىزمەتى بىلىكتىلىكپەن قاتار ديپلوماتيانى دا قاجەت ەتەدى. ويتكەنى, ءار جەردەن, ءار سالادان سايلانعان دەپۋتاتتاردىڭ وزىندىك پىكىرى بار. سولاردىڭ باسىن قوسىپ, كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەگە ءدال باعىتتاي ءارى ۇيىستىرا ءبىلۋ وڭاي شارۋا ەمەس.
ونىڭ ۇستىنە ازىرلەنگەن زاڭ جوبالارىنىڭ دەر كەزىندە تالقىعا ءتۇسىپ قابىلدانۋى توراعا قىزمەتىنە كوپ بايلانىستى. ارينە, قابىلداناتىن زاڭداردىڭ بارلىعى حالىقتىڭ كوڭىلىنەن تولىق شىعا بەرمەۋى مۇمكىن. ويتكەنى, كوپتەگەن زاڭدار جاقسى نيەت ءۇشىن عانا جازىلمايدى. ارەكەت ەتەتىن ۋاقىتتىڭ قاتاڭ شىندىعى مەن تالابىن ەسكەرە وتىرىپ, العا قويعان ماقساتتى ناقتى ورىنداۋ, كوزدەلىپ وتىرعان ماسەلەدە قاتىناستاردى رەتتەپ, تارتىپكە كەلتىرۋ ءۇشىن قابىلدانادى. بىراق, قالاي الىپ قاراعاندا دا كەز كەلگەن زاڭ ءوزىنىڭ ارەكەت ەتۋ اياسىنداعى حالىق شەشىمىن كۇتىپ وتىرعان پروبلەمالىق ماسەلەلەردەن تىس تۇرماۋى ءتيىس.
مىنە, وسىندايدا ورەكەڭ «تۋرا بيدە تۋعان جوق» دەيتىندەي ماسەلەنىڭ وبەكتيۆتىلىگىنە زەر سالا وتىرىپ, دەپۋتاتتارمەن ءتىل تابىسىپ جۇمىس ىستەپ, زاڭداردىڭ حالىق كوڭىلىنەن شىعۋ جاعىن دا ەسكەرىپ, ادامگەرشىلىك, پاراساتتىلىق تانىتا ءبىلدى. وسىنداي جاۋاپتى قىزمەتتە وعان بىلىمدىلىگى, بىلىكتىلىگىمەن قاتار دەپۋتاتتار اراسىنداعى جەكە باسىنىڭ بەدەلى دە ماسەلەلەردى ىڭ-شىڭسىز, داۋ-دامايسىز شەشىپ وتىرۋعا جاقسى جاردەمشى بولدى دەپ ەسەپتەيمىن.
ورال مۇحامەدجانوۆتىڭ پارلامەنت ماجىلىسىنە توراعالىق ەتكەن ۋاقىتى جەڭىل جىلدار ەمەس ەدى. پارلامەنت ءبىر تاراپ, ونان كەيىن قايتا سايلاندى. مىنە, وسى ەكى شاقىرىلىمدا دا ورالدىڭ توراعالىققا سايلانۋى وعان ەلباسى تاراپىنان جوعارى سەنىم كورسەتىلگەندىگىنىڭ ءبىر دالەلى.
ورەكەڭ جايلى, مىنەزدى ادام ەدى. بىرەۋدى سىرتىنان جامانداۋ, كەك ساقتاۋ, كىسىنىڭ سوڭىنا ءتۇسۋ دەگەن ول ءۇشىن مۇلدەم جات قىلىق ەدى. قولىنان كەلگەنىنشە ادامعا كومەكتەسكىسى كەلىپ تۇراتىن. جاقسى ىسكە جاناشىرلىقپەن قارايتىن. دەپۋتاتتاردىڭ ورەكەڭدى ەكىنشى مارتە توراعا ەتىپ سايلاۋ ءجونىندەگى ۇسىنىسقا قولداۋ ءبىلدىرۋىنىڭ ءبىر ۇشىعى ونىڭ وسى ادامگەرشىلىك قاسيەتى مەن پاراسات-پايىمىنا, دەگدار مىنەزدىلىگىنە بايلانىستى بولسا كەرەك.
ارعى اتا-باباسىنان, اكەسىنەن جۇعىستى بولعان ورەكەڭنىڭ تاعى ءبىر جاقسى قاسيەتى انشىلىگى ەدى. مارقۇم ءاندى جاقسى ايتاتىن. كەيبىر ەمەن-جارقىن كەزدەسۋلەردە «ورەكە, ءبىر ءان شىرقاساق قايتەدى», دەپ ءوتىنىش جاساعانىمىزدا, جوعارى لاۋازىمدى ادام رەتىندە كوپ ءبالسىنىپ جاتپايتىن. جالپى قانداي ورتادا بولماسىن حالىقتان ءوزىن بولمەيتىن.
ءبىر جاعىنان العاندا وسىنىڭ ءوزى ورەكەڭنىڭ قاراپايىمدىلىعىن, اقجارقىندىعىن, حالىقپەن ەتەنە جاقىن بولعاندىعىن كورسەتسە كەرەك.
ورەكەڭمەن ءبىراز ساپارلاردا بىرگە بولدىق. ءبىراز كۇندەردى بىرگە وتكىزىپپىز. قيمايتىن جولداس ەدى. امال نە, ارامىزدى اجال اجىراتىپ جىبەردى. بىراق بۇل ءفاني جالعاندا ماڭگىلىك ءجۇرۋ ەشكىمنىڭ ماڭدايىنا جازىلماعان عوي. ونىڭ ۇستىنە, ەسىمى ەلىمىزگە تانىمال بولعان, قارىمدى قايراتكەر رەتىندە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا ايانباي تەر توگىپ, ۇلەس قوسقان تۇلعانى حالىق باردا ءولدى دەپ ايتۋعا بولا ما.
ارتىندا قالعان ۇرپاعى بار, سوڭىن كۇزەتىپ وتىرعان ۇيدەگى زامانداسىمىز بار, ەندى سولاردىڭ اماندىق-ساۋلىعىن تىلەپ, مارقۇمنىڭ يمانى سالامات بولىپ, نۇرى پەيىشتە شالقىسىن دەيمىز.
ورالباي ابدىكارىموۆ.
استانا.
ورال تۋرالى وي
ورال ءوتتى دۇنيەدەن,
ول دا كەتتى...
ەشكىم ءجۇرىپ كورمەگەن جولدان ءوتتى.
الىپ تىنار
اقىرى
اينالدىرىپ –
اجال شىركىن,
قاشاندا بولعان ەپتى.
جۇرمەۋشى ەدى
جاعالاپ ۇلىقتاردى,
ءسۇيۋشى ەدى
سالت-ءداستۇر-عۇرىپتاردى.
بيىگىنە
بيلىكتىڭ شىقتى-داعى,
سول بيىكتە –
ماڭگىلىك تۇرىپ قالدى!
شىجعىرىلماي تىرلىكتىڭ شىجىعىنا,
مانساپ قۋىپ,
تۇسپەدى قىزىعىنا.
دانا بولىپ قارايتىن
ول بيىكتەن
قاراپايىم قازاقتىڭ قىز- ۇلىنا.
كوردىم تالاي
ونەردە وزعان اتىن,
ول ءان سالسا –
تۋعان ەل ءماز بولاتىن.
قىپشا بەلدەر
قيپاقتاپ وتىرا الماي,
قولاڭ شاشتار ەرىكسىز
قوزعالاتىن.
عۇمىر كەشتى –
ءبىر تۇسپەن – ءبىر وڭمەنەن,
بولدىرعان جوق استىندا كۇرەڭ دونەن.
بيىگىندە مانساپتىڭ وتىرسا دا,
شەنەۋنىك بوپ ەشقاشان
شىرەنبەگەن.
الاقانمەن
ايالاپ جەردىڭ ءدانىن.
ءجيى ويلاۋشى ەد,
جابىعىپ
ەلدىڭ قامىن...
الدەكىمنەن دانەكەر ىزدەگەندە,
قول سوزۋشى ەد,
دەگەندەي:
– «مەن مۇندامىن!»
«مەن مۇندالاپ» تۇراتىن دارا تۇلعا.
سويلەۋشى ەدى –
نامىس پەن ار اتىنان.
ءاز جۇرەگىن تورعايداي شىرىلداتىپ,
ءبىر جاقسىلىق جاساۋعا جاراتىلعان.
سايرانداماي ءومىردى – بازار كورىپ,
قاراشاعا جەتكىزبەي,
قازان كەلىپ...
ەل دەپ,
جەر دەپ سوعاتىن ەر جۇرەكتى,
اجىراتىپ جىبەردى –
اجال كەلىپ.
تاستاي قايعى حالقىمنىڭ
بۇيىرىنەن,
سوققان كەزدە كوزدەن جاس ءۇيىرىپ ەم...
ول قوشتاسىپ كەتكەنمەن
قاراپ جاتىر,
استاناعا –
سارىارقا
بيىگىنەن!
سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى.