قاتەرلى ىسىككە قارسى ءدارى جاسادى

KRAS-گەنى – بۇل جاسۋشالار­دىڭ بەلسەندى بولىنۋىنە ءوسۋ فاكتورلارىنىڭ سيگنالدا­رىن بەرەتىن كىشكەنتاي رەتتەۋ­شى اقۋىز. ءوسۋ فاكتورلارى ەم­بريون­­نىڭ دەنەسىندە كوپ مول­شەر­دە بولادى جانە بەل­سەندى ءوسۋدى ىنتالاندىرادى. دا­مۋ ۋاقىتىندا ءوسۋ فاكتور­لارىنىڭ كونتسەنتراتسياسى تومەندەيدى, ەرەسەك ورگانيزمنىڭ ءوسۋىن توق­تاتادى جانە تەك جاسۋ­شا­لاردىڭ رەگەنەراتسياسىن ساقتاي الادى.

«KRAS مۋتاتسياعا ۇشىراعان كەزدە تۇراقتى كۇيگە اۋىسادى. وسىلايشا, ءبولىنۋ پروتسەسىنىڭ ۇنەمى بەلسەندى بولۋىنا, ياعني ىسىكتىڭ وسۋىنە اكەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا مۋتاتسيانىڭ بۇل ءتۇرى ەم­دەلمەيدى. ۇيقى بەزىنىڭ قاتەرلى ىسىگى بار ناۋقاستار ءبىر جارىم جىل نەمەسە ەكى جىلدان ۇزاق ءومىر سۇرمەيدى. قاتەرلى ىسىكتىڭ بۇل ءتۇرى قازىرگى ونكولوگيانىڭ ەڭ ماڭىزدى ماسەلەسى», دەيدى دوس سارباسوۆ.

سارباسوۆ باستاعان عالىمدار توبى KRAS-مۋتانت جاسۋشالارى گليۋكوزانىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە وتە سەزىمتال ەكەنىن انىقتادى. ونسىز قاتەرلى ىسىك جاسۋشالارى راديكالداردى وندىرە باستايدى جانە ءوزىن-ءوزى جويادى.

ادام اعزاسىن گليۋكوزادان ايى­رۋ مۇمكىن ەمەس بولعاندىق­تان, عالىمدار جاسۋشالار شى­عار­­عان راديكالداردى الىپ, ونى س-D-VC دارۋمەنىنىڭ ستەرويزو­مەرىمەن بىرىكتىردى. KRAS-مۋ­تانت جاسۋشالارى ونى گليۋكوزا رەتىندە قابىلدايدى, سىڭىرەدى, بۇل جاسۋشالاردى «كۇيزەلىسكە» ۇشىراتادى, كەيىننەن ءوزىن-ءوزى جويۋعا ءماجبۇر ەتەدى.

پرەپارات كۇشالا نەگىزىندەگى امەريكالىق دارىمەن بىرگە از مولشەردە قولدانىلعان كەزدە تيىمدىلىگى دالەلدەندى. ولار ءبىر-ءبىرىنىڭ ارەكەتىن تولىق­تىرادى جانە كۇشەيتەدى. اقش-تىڭ ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دار­مەكتەردىڭ ساپاسىن قاداعالاۋ جونىندەگى باسقارماسى (FDA) پرەپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن راستادى جانە ادامداردى ەمدەۋگە رۇقسات بەردى. سارباسوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر ول ەلىمىزدەگى كلينيكالىق زەرتتەۋلەر پروتسە­سىن ساپالى دەڭگەيگە وتكىزۋ ءۇشىن قازاقستاندىق زاڭنامانى زەردەلەۋدە.

ايتا كەتەلىك, دوس سارباسوۆ الماتىدا دۇنيەگە كەلگەن. 24 جاسىندا قازۇۋ-دىڭ ستۋدەنتتەرمەن الماسۋ باعدارلاماسى بويىنشا قازاقستاننان اقش-قا اۋىسقان. بۇل باعدارلاما اركانزاس مەديتسينالىق ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ اسپيرانتۋراسىنا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەردى. سول جەردە بيوحيميا جانە مو­لەكۋلالىق بيولوگيا بويىنشا دوك­تورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. 1999 جىلدان 2006 جىل­عا دەيىن MIT – Massachusetts Institute of Technology جانىندا Whitehead Institute for Biomedical Research جۇمىس ىستە­دى. سودان كەيىن اقش-تىڭ جەتەك­شى ونكولوگيالىق ورتا­لىعى – MD Anderson Cancer Center-دەگى عىلىمي زەرتحانانى باسقا­رۋعا شاقىرىلدى.

قازاقستان عالىمدارىمەن بەلسەن­دى جۇمىس ىستەدى, قازۇۋ مەن ەۇۋ-دەن 5 PhD ستۋ­دەن­تىن دايىندادى. 2019 جىلى نازارباەۆ ۋنيۆەر­سي­تەتى قابىر­عاسىن­دا وتاندىق عىلىم­دى دامىتۋ ءۇشىن قازاقستانعا ورالۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. دوس سارباسوۆ قازان ايىنان باس­تاپ بيومەديتسينا, ەنەرگەتيكا جانە جاڭارتىلاتىن رەسۋر­س­تار سالا­سىنداعى جەتەكشى قازاق­ستاندىق زەرتتەۋشىلەر جۇمىس ىستەيتىن نۋ جانىنداعى National Laboratory Astana-نى باسقاردى.