قوقىس تولى قۇدىقتى كىم تازارتادى؟

№47 ءۇيدىڭ دارەتحانا, ۆانناسىنان شىعاتىن كارىز جۇيەسى دە دۇرىس ىستەمەيدى. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ءۇيدى تۇرعىزعان قۇرىلىسشىلار سىرتقا شىققان كارىز قۇبىرلارى قۇيىلاتىن ەسىك الدىنداعى 4 قۇدىقتى قۇرىلىس قوقىستارىمەن تولتىرىپ تاستاعان. بىلتىر قىسقى ايازدا قوقىس تولى تايىز قۇبىردىڭ ءىشى قاتىپ قالعاندىقتان, كارىزدەن قۇيىلعان جۋىندىنىڭ, ءزار مەن كىردىڭ سۋى قۇدىقتىڭ اۋزىنان شىعا سىرتقا اعىپ, ءۇيدىڭ الدىنا جايىلىپ, بۇكىل اۋلا جىپ-جىلتىر مۇزعا اينالعان. وكىنىشكە قاراي, بۇل جاعداي بيىل دا قايتالانىپ جاتىر. ال «قوستاناي سۋ» مەكەمەسى قۇبىردىڭ ىشىندەگى قوقىستى تازارتۋدان باس تارتىپ وتىر. ويتكەنى بۇل ءۇي ءالى كۇنگە دەيىن قالانىڭ بالانسىندا جوق ەكەن. ەسەپتە جوق ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ەندى نە ىستەرىن بىلمەي دال بولۋدا.

– مىنە, ءبىر جەتى بولدى, ۇيگە جامان ساسىق سۋدى كەشىپ كىرەمىز. ەسىكتىڭ الدىندا بالالارىمىز وسىنى باسىپ وينايدى. بۇيتە بەرسە, كارىز مۇلدە بىتەلىپ, ءۇيدىڭ ءىشىن ءزاردىڭ سۋى الىپ كەت­ۋى مۇمكىن. قۇدىقتىڭ ءىشىن تەزدەتىپ تاز­ا­لاماسا بولمايدى, اياز ۇرسا مۇلدە قيىن بولايىن دەپ تۇر. قىس ءتۇسىپ كەتە مە دەپ جانىمىز شىعىپ بارادى. ءبىر اپتا بويى ءار جەرگە قوڭىراۋ شالىپ, ايتىپ جاتىرمىز. وعان قۇلاق اسىپ جاتقان ادام جوق, – دەدى №61 پاتەردىڭ تۇرعىنى ساباش ەسەنوۆا.

ساباش اجەيدىڭ پاتەرىنىڭ جەل­دەت­كىش قۇبىرى بىتەلىپ, سىرتقا اۋا تارتپاي­دى ەكەن.

– ءۇش بولمەلى پاتەردە 9 جان تۇرىپ جاتىرمىز. ۇلىمنىڭ 4 بالاسى, ءوزىم, جولداسىم, كەلىنىم بار, كۇنى بويى ءبىر ادام ءبىر رەت كىرگەننىڭ وزىندە دارەت­حانانىڭ ءيىسى اڭقىپ كەتەدى. ءبىرى­مىزدىڭ ارتىمىزدان ءبىرىمىز ءاتىرسۋ ۇستاپ جۇ­رەمىز.­ ءبىزدىڭ ويىمىزشا, جەلدەت­كىش قۇ­بىردىڭ ءىشى دە قوقىسقا تولىپ, اۋا شىعاتىن قۋىستىڭ ءبارى بىتەلىپ قالعان, – دەدى اشىنعان اجەي.

پاتەر يەلەرىنىڭ قونىستانعانىنا 1 جىل تولعان ءۇيدىڭ قالا اكىمدىگىنىڭ ەسەبىنە قالاي كىرمەي قالعانى تۇسى­نىك­سىز. تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مۇنىڭ سەبەبىن انىقتاماق بولىپ پيك توراعاسى ۆلاديمير ۆاسيلەۆكە قوڭىراۋ شالدىق. ول كىسىنىڭ ايت­ۋىنشا, ءۇيدى تىركەۋگە قوياتىن قالالىق اكىمدىك ءبولىمى ءتيىستى قۇجاتتاردى ءالى كۇنگە دەيىن رەتتەستىرمەگەن. پيك تو­راعاسى مەن تۇرعىنداردىڭ سوزىنە سەن­بەگەن قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ ماماندارى №47 ءۇيدىڭ اۋلاسىنا كەلىپ, قوقىس تولى قۇدىقتى اشىپ كورىپ, باس شايقاپ كەتىپتى. بىراق ەشقانداي ۋادە بەرمەگەن.

– قالالىق قۇرىلىس ءبولىمى بۇل ءۇيدى قاشان بالانسقا ەنگىزەتىنى بەل­گىسىز. ەڭ باستىسى, قۇدىقتان شىق­قان قۇسىقتىڭ جەرتولەگە كىرىپ كەت­پە­ۋىن قاداعالاۋ كەرەك. ەسىكتىڭ ال­دىنا كەتە بەرسىن, ونىڭ جاراسى جەڭىل. مەن, راسىن ايتسام, نە ىستە­رىم­دى بىلمەي قالدىم. بارلىق پاتەر تۇرعىندارىنىڭ باسىن قوسىپ, اكىم­دىك­كە, «109» نومىرىنە كۇن سا­يىن قو­ڭىراۋ شالامىز. «قوستاناي سۋ» مەن قالالىق اكىمدىك ەشبىر شارا قول­دانباي وتىر دەپ جاپپاي شاعىم ءتۇسى­رىپ جاتىرمىز. بىزگە كومەكتەسسە, سول عانا كومەكتەسەدى, – دەدى پيك تو­را­عاسى.

ءبىرىنشى قاباتتاعى №44 پاتەر­دە تۇراتىن كوپبالالى انا گاۋحار ەلەۋوۆانىڭ ۆانناسى مەن دارەت­حا­ناسىنداعى كارىز جولى بىتەلىپ قال­عان­دىقتان, سۋ بىردەن اعىپ كەتپەي, قال­قىپ تۇرىپ قالادى.

– بىرەۋىمىز 15, ەندى بىرەۋىمىز 19 جىلعا يپوتەكا تولەپ وتىرمىز. قالا اكىمدىگى بۇل ءۇيدى قالاي قابىلداپ العانىن بىلمەيمىز. «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا باستاپقى جارنانىڭ 10%-ىن جيناپ, ازەر دەگەندە قول جەتكەن باسپانامىزدىڭ ءتۇرى وسى. جولداسىم 80 مىڭ تەڭگە ايلىق الادى. ءوزىم ۇيدە بالا باعىپ وتىرمىن. اكىمدىك كوپبالالى انا رەتىندە بەرىلەتىن 45 مىڭ تەڭگەمەن جولداسىمنىڭ 80 مىڭ تەڭگەسىن قوسىپ ساناپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتەن قاقتى. بالالاردىڭ اۋزىنان جىرىپ ايىنا 48 مىڭ تەڭگە نەسيە تولەپ وتىرمىز. يپوتەكا مەرزىمى – 18 جىل. وسىلاي العان ءۇيىمىزدىڭ كارىز قۇبىرى دۇرىس جۇرمەيدى. دارەتحانانىڭ سۋىن اعىزا الماي اۋرە بولىپ كۇن وتكىزىپ جاتىرمىن, – دەيدى ءتورت بالانىڭ اناسى.

وتكەن جۇمادا №47 ءۇيدىڭ ءالى كۇنگە دەيىن بالانسقا قويىلماۋ سەبەبى مەن كارىزدەن شىققان ءزاردىڭ سۋىنا باتقان تۇرعىندارعا قاشان كومەك كورسەتىلەتىنىن بىلمەك بولىپ, قالا اكىمدىگىنە قاراستى قۇرىلىس بولىمىنە حابارلاستىق. ءبولىم باسشىسىنىڭ حاتشىسى «كۇتە تۇرىڭىز» دەپ باستىعىنا كىرىپ كەتتى دە, سالدەن سوڭ «باستىق دۇيسەنبىدە ساعات 11.00-دە بوسايدى. سول كەزدە كەلىڭىز» دەدى. دۇيسەنبى كۇنى ساعات 11-گە تامان بارا جاتقانىمىزدى حابارلاپ ەدىك, باسشىسى جينالىستا ەكەنىن ايتىپ, نەندەي ماسەلەمەن كەلە جاتقانىمدى قايتا سۇراپ, سالدەن سوڭ ءوزى حابارلاساتىنىن ايتتى. سودان كەيىن حاتشى دا جوق بولدى, باسشى دا جوق بولدى. بىرنەشە رەت سوققان قوڭىراۋ جاۋاپسىز قالدى.

وسى كۇنى كەشكە تامان ءۇي باس­قا­رۋشىسى قاماجاي قاسەنوۆامەن سويلەستىك. ول: «پيك توراعاسىنا ەڭ بولماسا سانتەحنيك جىبەر, 10-15 مىڭ تەڭگە سىياقى تولەپ, قۇبىرعا ءتۇسىرىپ, كارىز قۇبىرىنىڭ بىتەلىپ تۇرعان جەرىن تازالاپ كورسىن دەدىم. سانتەحنيك باسىندا بۇل مەنىڭ جۇمىسىم ەمەس دەپ باس تارتىپ ەدى, كەيىن كەلىسكەندەي بولدى. قۇبىردان 4-5 شەلەك قوقىس الىپ شىقتى. قازىر سۋ جۇرە باستاعان سياقتى. بىراق بۇل ۋاقىتشا نارسە. ءبىرازدان سوڭ قايتا بىتەلەدى», دەدى.

وسىلايشا اتالعان ءۇيدىڭ تۇر­عىن­­دارىنىڭ جانايقايى قالا شەنەۋ­نىكتەرىنىڭ قۇلاعىنا جەتەر ەمەس. پرەزيدەنت ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجى­رىم­دا­ماسى قوستانايدا وسىلاي جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سوندىقتان ەستيتىن مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن اۋەلى «تاس كەرەڭ» شەنەۋنىكتەردى «ەمدەپ» العان دۇرىس سياقتى.

قوستاناي وبلىسى