باستاپقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ءۇشىن ۇلكەن ساباق

اتالعان كونفەرەنتسيا ددۇ ەۋروپالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ورتا­لى­عى, ددۇ قازاقستانداعى وكى­ل­دىگى, گرۋزيا, ليتۆا جانە ۋكراينا ەلدەرىنەن كەلگەن دارى­گەر, عالىم, ساراپشىلار مەن وڭىرلەردەگى دارىگەرلەردىڭ باسىن قوستى. بۇل بمسك جونىندەگى 1978 جىلعى الماتى دەكلاراتسيا­سىندا ايقىندالعان حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋداعى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كو­مەك­­تىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىنۋدەن تۋىن­داپ وتىر.

«مەملەكەت باسشىسى بمسك-نى ۇيىمداستىرۋ ءادىسىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋدى تاپسىردى. ەمحا­نا­لاردىڭ جۇمىسى بەلسەندى, فور­ماتى جاعىنان حالىققا ىڭعاي­لى بولۋى ءتيىس جانە قىزمەت كور­سە­تۋ كولەمىن ارتتىرۋ كەرەك. بۇ­گىن­دە العاشقى مەديتسينالىق-ساني­تار­لىق كومەك دەنساۋلىق ساق­تاۋ جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. كوپتەگەن مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ شەشىمى وسى بمسك-نىڭ تيىمدىلىگىنە بايلانىستى. كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋدا بمسك-نىڭ ءرولى وتە ماڭىزدى», دەدى ا.تسوي.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, COVID-19 پاندەمياسى مەملەكەت­تەر مەن قاۋىمداستىقتاردىڭ, ەڭ الدىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇ­­­يە­سىنىڭ زاماناۋي جاھاندىق سىن-قاتەرگە دايىندىعىن باع­دار­­­لايتىن ينديكاتورعا اينالدى. ال قازاقستان كوروناۆيرۋس ين­فەك­تسيا­سى­نىڭ العاشقى تول­قى­نى­نان العان ساباعى – بمسك-نى نى­عايتۋ.

ا.تسوي كونفەرەنتسيانى ۇيىم­داس­تىرۋشىلارعا ريزاشى­لى­عىن ءبىلدىرىپ, مەديتسينا عىلىم­دا­رىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا اكادەميگى, مەملەكەتتىك سىي­لىق­تىڭ لاۋرەاتى تورەگەلدى شارما­نوۆ­تى 90 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىمەن قۇتتىقتادى.

پروفەسسور ءوز سوزىندە الماتى دەكلاراتسياسى 1978 جىلعى 12 قىركۇيەكتە «دەنساۋلىق بارشاعا» ۇرا­نىمەن وتكەن العاشقى مە­دي­­تسينالىق-سانيتارلىق كو­مەك جو­نىندەگى حالىقارالىق كون­فە­رەن­تسيانىڭ سوڭعى كۇنى قا­بىل­دان­عانىن ەسكە سالدى. ۋتوپياعا قاراماستان, بۇل ۇران جانە وعان ەنگىزىلگەن قاعيدالار الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاردى. الماتى دەكلاراتسياسى الەمدىك تاريحقا «دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلى حارتياسى» رەتىندە ەندى. 10 تارماق, ءۇش بەتتەن تۇراتىن قۇجات الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ىرگەلى نەگىز­دە­رىن, العاش رەت ازاماتتاردىڭ ءوز دەنساۋلىعى ءۇشىن قۇقىقتارى مەن جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن, سونداي-اق مەم­لەكەتتىڭ ءوز ازاماتتارىنىڭ دەن­ساۋلىعى ءۇشىن مىندەتتەرىن اي­قىنداپ بەردى.

«دەكلاراتسيا قاۋىپسىز قورشاعان ورتانى, سۋدى, تاعامدى, انا مەن بالا دەنساۋلىعىن نىعايتۋدا مەدي­تسي­نالىق كومەكتى, ءدارى-دار­مەك­پەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى قول جەتكىزىلەتىنىن انىق­تا­دى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل قاعيداتتار ايقىن كورىنگەنىمەن, 42 جىل بۇرىن ول الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى ءۇشىن دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى با­سىم­­دىقتارعا يە بولىپ, العاشقى مە­دي­تسينالىق-سانيتارلىق كومەكتى دا­مىتۋدى وزدەرىنىڭ باستى مىندەتى رە­تىندە ايقىنداۋعا سەپ بولدى», دەدى ت.شارمانوۆ.

فورۋم بارىسىندا قاتى­سۋ­شىلار وزەكتى مەديتسينالىق ماسە­لە­لەردى تالقىلاپ, ءوز تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.

اتالعان كونفەرەنتسيا بمسك بويىنشا الماتى دەكلا­را­تسيا­سى­نىڭ 42 جىلدىعىنا ارنالادى, سونداي-اق اكادەميك تورەگەلدى شارمانوۆتىڭ 90 جاسقا تولعان مەرەيتويى جانە قاراعاندى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 70 جىلدىعى دا اتاپ ءوتىلدى.