امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ شاعىن گرانتتار باعدارلاماسىنىڭ قولداۋىمەن "الەۋمەتتىك-يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيانى دامىتۋ ورتالىعى" قوعامدىق بىرلەستىگى زاعيپ بالالارعا "ەرەكشە بالالار ءۇشىن ەرەكشە كىتاپتار" جوباسى اياسىندا شىققان يننوۆاتسيالىق 3D كىتاپتاردى سىيعا تارتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz
زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحاناعا ارنايى كەلگەن اقش باس كونسۋلدىعىنىڭ ءباسپاسوز, ءبىلىم جانە مادەنيەت جونىندەگى كەڭەسشىسى اناند كريشنا وسى شاراعا قازاقستانداعى اقش ديپلوماتيالىق ميسسياسىنىڭ وكىلى رەتىندە قاتىسىپ وتىرعانىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, ء«بىز مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى مەن ينفراقۇرىلىمعا تەڭدەي قول جەتكىزۋىنە قاجەتتى نەگىزگى قۇقىقتار مەن مۇمكىندىكتەردى ءاردايىم قولدايمىز. وسى باعىتتا قولجەتىمدى ورتا مەن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى ناسيحاتتاۋشى ازاماتتىق ۇيىمدارمەن تىعىز جۇمىس جاساپ كەلەمىز. بۇل جوبا ءبىز قارجىلاندىراتىن كوپتەگەن جوبالاردىڭ ءبىرى رەتىندە اقش ەلشىلىگىنىڭ شاعىن گرانتتار باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە استى. وسىدان 30 جىل بۇرىن ازاماتتىق ۇيىمدار مەن بەلسەندى ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا امەريكا مۇگەدەكتىگى بار امەريكالىقتار تۋرالى زاڭدى قابىلداۋعا شەشىم قابىلدادى. ەگەر دە وسىنداي ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ ەڭبەگى بولماعاندا, ءبىز وعان قول جەتكىزە الماس ەدىك. "الەۋمەتتىك-يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيانى دامىتۋ ورتالىعى" سياقتى ۇيىمداردىڭ جۇمىسى ماڭىزدى. سوندىقتان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا تەڭ مۇمكىندىكتەر بەرۋگە باعىتتالعان جوبالاردى قۋانا قولدايمىز», – دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇگىندە رەسمي دەرەكتەر ەلىمىزدە ەرەكشە قاجەتتىلىككە ءزارۋ بالالار سانىنىڭ 144 783 ەكەنىن راستايدى. ونىڭ 96 555 مەكتەپ جاسىنداعىلار بولسا, 48 228-ءىن مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار قۇرايدى. زاعيپ جانە ناشار كورەتىن ازاماتتارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق كىتاپحانا ديرەكتورى اسحات بايۇزاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە الەم بويىنشا زاعيپ جانداردىڭ ءجۇز مىڭ ادامعا شاققانداعى توقسان پايىزى برايل قارپىندە وقي المايدى. ولاردىڭ اۋديو كىتاپتاردى تىڭداۋ مۇمكىندىگى عانا بار. سەبەبى, نۇكتەلى-بەدەرلى كىتاپتار جەتكىلىكسىز. سوندىقتان دا "زەرە اجەيدىڭ اڭگىمەلەرى" كىتاپتار سەرياسىمەن بەرىلگەن قازاق ەرتەگىلەرىنىڭ نۇكتەلى-بەدەرلى قارىپپەن جارىق كورۋى كىتاپحانا وقىرماندارى ءۇشىن ۇلكەن جاڭالىق بولىپ وتىر. نۇكتەلى-بەدەرلى كىتاپتاردى شىعارۋ ماسەلەسى پارلامەنتتە دە كوتەرىلىپ ۇكىمەتكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانعانىن اتاپ وتكەن ا.بايۇزاقوۆ
"الەۋمەتتىك-يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيانى دامىتۋ ورتالىعى" قوعامدىق بىرلەستىگىمەن ارى قاراي وسى باعىتتا بىرلەسكەن جۇمىستاردى جولعا قويۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, جوباعا قولداۋ كورسەتكەن اقش ەلشىلىگىنە العىس ءبىلدىردى.
"الەۋمەتتىك-يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيانى دامىتۋ ورتالىعى" قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلى نۋريا ليتۆينوۆا 2015 جىلدان بەرگى ارالىقتا جوسپارلانىپ, 2018 جىلى قولعا الىنعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ وڭايعا تۇسپەگەنىن جەتكىزدى. بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزاتىن ەرتەگىلەردى نۇكتەلى-بەدەرلى قارىپپەن بەرۋ تەحنولوگياسىنىڭ ءوزى بىرقاتار قيىندىقتار تۋعىزعان. جوبانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالعان نۋريا ليتۆينوۆا بۇگىندە مامانداندىرىلعان ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنداعى وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, "ەرەكشە بالالار ءۇشىن ەرەكشە كىتاپتار" جوباسى اياسىندا شىققان كىتاپتار مامانداندىرىلعان مەكەمەلەردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە تومەنگى سىنىپتارىنا كومەكشى ادىسنامالىق يننوۆاتسيالىق قۇرال رەتىندە ازىرلەندى. بەس بولىمنەن تۇراتىن كىتاپتار سەرياسىنىڭ اۆتورى "الەۋمەتتىك-يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيانى دامىتۋ ورتالىعى" قر باسقارما ءتورايىمى ساۋلە ۋرازباەۆا.
"زەرە اجەيدىڭ اڭگىمەلەرى" كىتاپتار سەرياسى بالالارعا ەرتەگىلەر الەمىن تانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اڭگىمەلەردىڭ مازمۇنى تۇركى حالىقتارىنىڭ ەجەلگى فولكلورىنا نەگىزدەلگەن. تۇركىلەردىڭ عالام, اتا-بابالاردىڭ ادامگەرشىلىك باعدارلارى, ەجەلگى ۇعىمدارىنىڭ قازىناسى زەرە اجەنىڭ عاجايىپ ەرتەگىلەرى ارقىلى قازاقتاردىڭ ەجەلگى فيلوسوفيالىق الەمىنە جول تارتادى. اڭگىمە مادەني قۇندىلىقتاردىڭ ناسيحاتشىسى رەتىندە اجە اڭگىمەسىنىڭ ارقاۋىنا نەگىزدەلگەن. ماتىندەر بالاعا تۇسىنىكتى تىلدە بەرىلگەن. پسيحولوگيانىڭ زاماناۋي ءادىسىن – ەرتەگى تەراپياسى ارقىلى بەرۋ جوبانىڭ ۇتىمدى تۇسى دەۋگە نەگىز بار. ەرتەگىلەر – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاس ۇرپاققا جەتكىزۋدىڭ ەڭ كونە قۇرالى.
نۇكتەلى-بەدەرلى ءماتىن مەن اۆتورلىق يلليۋستراتسيالاردى 3D پىشىمدە باسىپ شىعارۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىسىندە بالالار ومىرىنە قاۋىپسىز ماتەريالدار مەن بوياۋلار قولدانىلعان. زامانۋي تەحنولوگيا كىتاپتاردىڭ قولدانىس مەرزىمىن بەس نەمەسە ودان دا كوپ جىلعا ۇزارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارى كورۋ قابىلەتى ناشار جانە مۇلدە كورمەيتىن بالالاردىڭ الەمدى تانۋدا كوپتەگەن قيىندىقتارعا تاپ بولاتىندىعىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. زاعيپ بالالار كورنەكى زاتتار مەن قۇبىلىستاردىڭ تابيعي بولمىسىن تۋرا قابىلداي المايدى. بۇل بالالاردىڭ دامۋ ەرەكشەلىكتەرىنە دە كەرى اسەرىن تيگىزەدى. سوندىقتان دا بالالاردىڭ ساۋساق ۇشىمەن ارىپتەردى تانىپ قانا قويماي, 3D سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلگەن كوركەم شىعارمانىڭ مازمۇنىن اسەرلەنىپ وقۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە مۇقتاج وقىرمانداردىڭ زياتكەرلىك قابىلەتىن ارتتىرا تۇسەتىنى ءسوزسىز.
كىتاپتاردى دايىنداۋ كەزىندە برايل ءشريفتىن وقىتۋدى جەڭىلدەتۋگە ارنالعان ادىستەر دە قولدانىلعان. ياعني, ەرتەگىلەردىڭ, سونداي-اق اڭگىمەلەردىڭ كاسىبي اۋديو جازباسى ەنگىزىلىپ وتىر. دىبىستار قورشاعان ورتاداعى قۇبىلىستاردى تانۋدى, تابيعات ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى تولىق تۇسىنىك قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. ەرتەگىلەردىڭ اۋديو نۇسقاسىندا بەرىلگەن تابيعات دىبىستارى بالالاردىڭ قيالىن ۇشقىرلايدى. قيالداۋ ارقىلى بالا قابىلەتىن شىڭدايدى ءارى ءوزىن-ءوزى تانۋىنداعى ەرەكشە قادامدار بولماق. كىتاپتاعى سۋرەتتەردەن شىنايىلىقتى, مەيىرىمدىلىك پەن اڭعالدىقتى اڭعارۋعا بولادى. ادەمى, كوركەم سۋرەتتەر ەرتەگىلەر الەمىن سول قالپىندا ەلەستەتۋگە كومەكتەسەدى.
ۇيىمداستىرۋشىلار "ەرەكشە بالالار ءۇشىن ەرەكشە كىتاپتار" جوباسى اياسىندا شىققان كىتاپتاردىڭ قوعامعا پايدالى ەكەنىن ءارى قولداۋعا مۇقتاج بالالار ءۇشىن ەرەكشە سىي ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. بالالار قوعامنىڭ جارقىن كەلەشەگى. سوندىقتان دا ولار ءوز ەلىندە باقىتتى بالالىق شاقتى, ساپالى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىن, وتباسىنداعى ۇيلەسىمدى ورتانى سەزىنىپ ءوسۋى قاجەت.
الماتى