نۇر-سۇلتاندا "تاعزىم" ەستافەتاسى مارەسىنە جەتتى

اتالمىش ەستافەتا اعىمداعى جىلدىڭ 5-اقپانىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر ءمينيسترى پوليتسيا گەنەرال-لەيتەنانتى ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ شەشىمىمەن ۇلتتىق ۇلاندا باستاۋ العان بولاتىن.

تاعزىم ەستافەتاسىنىڭ نەگىزگى اتريبۋتى – 1941 جىلى الماتى  مەن بىشكەك قالالارىندا جاساقتالىپ, ماسكەۋدەن بەرلينگە دەيىن جەتكەن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى گەنەرال-مايور ي.ۆ. پانفيلوۆ اتىنداعى 8-ءشى گۆارديالىق موتواتقىشتار رەجيتسسكي, قىزىل تۋ لەنين وردەندى, سۋۆوروۆ وردەندى ديۆيزياسىنىڭ جاۋىنگەرلىك تۋىنىڭ كوشىرمەسى. تۋ كوشىرمەسىن قازاقستان اسكەري-تاريحي مۋزەيىنىڭ الماتى قالاسىنداعى فيليالى, گەنەرال-مايور يۆان پانفيلوۆ نەمەرەسى – الۋا بايقاداموۆا ۇسىندى.

شارا باستالعانعا دەيىن باس شاھارداعى پانفيلوۆشىلار اللەياسىنا گۇل شوقتارىن قويۋ ءراسىمى ۇيىمداستىرىلدى. ي.ۆ.پانفيلوۆتىڭ نەمەرەسى الۋا بايقاداموۆا, ۇلتتىق ۇلان تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستار باس باسقارماسىنىڭ باستىعى پولكوۆنيك الەكساندر كرامار, ايگىلى جاۋىنگەرلىك تۋدىڭ كوشىرمەسىن يىققا سالعان تۋ توبى ۇلى وتان سوعىسىندا قازا تاپقان جاۋىنگەرلەردىڭ رۋحىنا تاعزىم جاساپ, اتى اڭىزعا اينالعان گەنەرال ي.ۆ.پانفيلوۆتىڭ ەسكەركىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى.

- پانفيلوۆتىڭ نەمەرەسى بولۋ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. بۇل قالاي ويلاپ, قالاي ءومىر ءسۇرۋ كەرەگىنە مىندەتتەپ, جاۋاپكەرشىلىك ارتادى. وسى ماسەلەگە قاتىستى قاۋەسەتتەردىڭ بارلىعىنا قاراماستان, پانفيلوۆ ديۆيزياسى تۋىنىڭ كوشىرمەسى قازاقستان وڭىرلەرىن باتىلدىق سيمۆولى رەتىندە ارالاۋى مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. بۇل ەستافەتانى ءوزىم قاداعالادىم. ەستافەتا باستالعالى پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسى جاۋىنگەرلىك تۋىنىڭ كوشىرمەسى الماتى, قىزىلوردا, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنىڭ, بارلىعى ەلىمىزدىڭ 16 ەلدىمەكەنىندە بولدى. پاندەميا شارانى 7 مامىردا اياقتاتپادى. الايدا بۇگىن دە ايتۋلى كۇن.بۇگىن شىن مانىندە تاريحي كۇن. 14 قازاندا پانفيلوۆ ديۆيزياسى العاش شايقاستى باستاعان بولاتىن. 6 كۇن ىشىندە 73-ءشى پولكتىڭ ءبىر باتالونى قىرىلىپ قالدى. بۇل وتە كۇردەلى ۇرىس بولدى. جاۋىنگەرلىك تۋ الماتى اسكەري-مۋزەيىنە جەتكىزىلەدى. مۋزەيدە پانفيلوۆ ديۆيزياسىنىڭ زالى قايتا جاڭعىرۋدان كەيىن اشىلادى. ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاسقا جەكە ەكسپوزيتسيا ازىرلەنىپ جاتىر. تۋ دا سول زالدان لايىق ورىن الادى, دەدى الۋا باقىتجانقىزى.

تاعزىم ەستافەتاسىنىڭ جابىلۋىنا ارنالعان سالتاناتتى شارا ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5573 اسكەري بولىمىندە ورىن الدى. القالى جيىنعا قر ىشكى ىستەر ورگاندارى مەن ۇلتتىق ۇلان ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ميليتسيا گەنەرال-مايورى ومىرزاق بولسامبەكوۆ, ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى گەنەرال-مايور الىبەك سەراليەۆ, يۆان پانفيلوۆ نەمەرەسى الۋا بايقاداموۆا, ۇلتتىق ۇلان ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى گەنەرال-مايور قالياقپار توقىشەۆ, اسكەر ارداگەرى گەنەرال-مايور داۋلەت سالحانوۆ جانە وزگە دە مەيماندار قاتىستى. ءىس-شارا بارلىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا ساي ۇيىمداستىرىلدى.

ساپتىق الاڭدا ۇلتتىق ۇلاننىڭ استانالىق گارنيزونى بويىنشا اسكەري بولىمدەرىنىڭ جەكە قۇرامى, 8-ءشى گۆارديالىق پانفيلوۆ ديۆيزياسى جاۋىنگەرلىك تۋىنىڭ كوشىرمەسىن ارقالاعان تۋ توبى, 28-پانفيلوۆشىنىڭ وبرازىن بەينەلەگەن اسكەريلەر قاز قاتار ءتىزىلدى.

سالتاناتتى شارانىڭ شىمىلدىعىن ىشكى ىستەر ورگاندارى مەن ۇلتتىق ۇلان ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ومىرزاق بولسامبەكوۆ اشىپ, سوعىسقا قاتىسقان بابالارىمىزدىڭ ەسىمىن ماڭگىلىك ساقتاۋ جولىندا ۇلكەن يگى ءىس ءوتىپ وتىرعانىن ايتتى:

-  بۇگىنگى ءىس-شارانىڭ مازمۇنى وتە تەرەڭدە جاتىر. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, سوڭعى كەزدە ۇلى جەڭىسكە كەڭەس وداعى ەمەس, وزگە كۇشتەر ىقپال ەتتى دەگەن قاۋەسەتتەر تارادى. جەڭىسكە جەتكەن - وداق. ونىڭ حالقى مەن ساربازدارى. بۇل شارا مامىر ايىندا جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىندا اياقتالۋى كەرەك ەدى. الايدا ىندەتتىڭ  سالدارىنان كەشىگىپ, بۇگىن اياقتالدى. كەڭەس اسكەرلەرى قۇرامىندا جەڭىستى جاقىنداتۋعا مىڭداعان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ىشكى اسكەرلەر جاۋىنگەرلەرى قاتىستى, ولاردىڭ 16-سى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاندى, دەدى ءوز سوزىندە.

ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى گەنەرال-مايور الىبەك سەراليەۆ ەستافەتانىڭ  ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ ءوتتى.

- ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ء"بىز – جەڭىستىڭ مۇراگەرىمىز" ەستافەتاسى ەل كولەمىندە ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ۇيىمداستىرىلدى. جاۋىنگەرلىك تۋدىڭ كوشىرمەسى ەل بويىنشا ۇلتتىق ۇلاننىڭ ءار اسكەري بولىمىندە دەرلىك بولىپ شىقتى. اكتسيا كەزىندە جۇزدەگەن ءىس-شارالار مەن پاتريوتتىق ساباقتار وتكىزىلدى.

ۇلى وتان سوعىسىندا تۋعان جەرىن جانقيارلىقپەن قورعاعان قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردىڭ ەرلىگىنە قۇرمەت كورسەتۋ, ەسىمدەرىن ەل ەسىندە ساقتاۋ, مايدان دالاسىندا ەلى ءۇشىن قازا بولعان ءار ساربازدىڭ ەرلىگىنە باس يۋ – ءبىزدىڭ اسىل پارىزىمىز. وسىنداي شارالار ارقىلى ءبىز جاس ۇرپاقتى قازاقستاندىق پاتريوتتىققا تاربەيەلەيمىز. وتكەن تاريحقا ولاردىڭ رۋحىن كوتەرەمىز, دەدى ءوز سوزىندە الىبەك بولات ۇلى.

قۇرمەتتى مەيمانداردىڭ قۇتتىقتاۋ سوزدەرىنەن كەيىن 8-گۆارديالىق پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسىنىڭ جاۋىنگەرلىك تۋىنىڭ كوشىرمەسىن الۋا بايقاداموۆاعا سالتاناتتى تۇردە 5573 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى پولكوۆنيك نۇرلان مۇحامەدوۆ تابىستادى. ارتىنشا 28 پانفيلوۆشى بەينەسىندەگى اسكەري قىزمەتشىلەردەن قۇرالعان ەسەپتىك قوراپ پەن ەلوردا گارنيزونى اسكەري قىزمەتشىلەرىنىڭ سالتاناتتى شەرۋى وتكىزىلدى.  شارا سوڭى ۇلتتىق ۇلان ءان-بي ءانسامبلىنىڭ ۇيىمداستىرۋىنداعى تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك قويىلىمعا ۇلاستى.

ايتىپ ءوتۋ كەرەك, تاعزىم ەستافەتاسى  بارىسىندا كەشەندى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن.  ونىڭ ىشىندە سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن كەزدەسۋلەر, ۇوس ارداگەرلەرى تۇراتىن مەكەن-جايلاردا شاعىن پارادتار,  جاس جەتكىنشەكتەرمەن ەرلىك ساباقتارى, مۇراجايلىق كورمەلەر وتكىزىلدى. ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري-ۇرمەلى وركەسترلەرى ەلدىمەكەندەر مەن اسكەردىڭ جەكەلەنگەن بولىنىستەرىندە كونتسەرتتەر قويدى.

جالپى شاراعا پوليتسيا, توتەنشە جاعدايلار, قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتتەرى, ۇلتتىق ۇلاننىڭ وڭىرلىك قولباسشىلىقتارى, اسكەري بولىمدەرى مەن بولىنىستەرى, ءىىو مەن ۇۇ ارداگەرلەر ۇيىمى, سونداي-اق ورتا مەكتەپ وقۋشىلارى مەن اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى, ستۋدەنت جاستار, قۇقىقتىق ءتارتىپ اسكەرىنىڭ اسكەري بولىمدەرى ورنالاسقان قالالارداعى جەرگىلىكتى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.