جالپى, اباي دەگەندە, ابايتانۋ عىلىمى دەگەندە, كلاسسيك جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ەسىمى الدىمەن اتالاتىنى زاڭدىلىق. اباي جايىندا جازىلعان كوركەم تۋىندىلاردىڭ ىشىندە, ءسوز جوق, «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىنىڭ ءجونى دە, ورنى دا مۇلدە بولەك. «اباي جولى» ارقىلى قازاق كوركەم ءسوزى, قازاق پروزاسى بۇكىل دۇنيەجۇزى كلاسسيكالىق ادەبيەتىنىڭ بيىگىنە كوتەرىلدى.
الەمنىڭ 116 تىلىنە اۋدارىلعان رومان-ەپوپەيا 200 تومدىق «الەم ادەبيەتى كىتاپحاناسى» سەرياسىندا 134-135 توم بولىپ تۇر. ماسكەۋ مەن سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىنىڭ وزىندە رومان-ەپوپەيا جيىرماعا جۋىق قايتا باسىلىپ شىعىپتى. سوڭعى رەت بەلگىلى جازۋشى, اۋدارماشى اناتولي كيمنىڭ جاڭا, تىڭ اۋدارماسىمەن باسىلدى. سونداي-اق تاۋەلسىزدىك جىلدارى تۇرىك, يران تىلدەرىنە اۋدارىلدى.
الەمگە ايگىلى قىرعىز جازۋشىسى شىڭعىس ايتماتوۆ: «مەن مۇنى قازاق حالقىنىڭ جالپى ادامزاتتىق كوركەم وي پاراساتىنىڭ مارجانىنا قوسقان تىكەلەي ۇلەسى دەپ باعالايمىن. «اباي» ەپوپەياسى – بۇل ءبىزدىڭ كوركەمدىك جانە الەۋمەتتىك ەنتسيكلوپەديامىز, ول ءبىزدىڭ ورتاق مانداتىمىز...», دەگەن ەدى.
حالقىمىزدىڭ ۇلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى – قانىش ساتباەۆ جارتى عاسىرلىق «قازاق ءومىرىنىڭ ەنتسيكلوپەدياسى» دەپ باعالاعان رومان-ەپوپەيادا اباي ءومىرىنىڭ سانالى جارتى عاسىرى قامتىلىپ, حالىق تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ, سالت-عۇرپىنىڭ تۇتاس كوركەم بەينەسى جاسالعان.
حالقىمىزدىڭ اسىل تەكتى تۇلعالارىن قىناداي قىرعان 30-جىلدارعى قۋعىن-سۇرگىن جازۋشىلىق جولعا جاڭادان تۇسكەن م.اۋەزوۆتى دە اينالىپ وتپەدى. سول ناۋبەتتىڭ تاۋقىمەتىمەن شارپىسا ءجۇرىپ, جازۋشى ءوز ءومىرىنىڭ باستى كىتابى – «اباي جولى» ەپوپەياسىنا اسا تىڭعىلىقتى دايىندالدى. الدىمەن اباي شىعارمالارىنىڭ ەكى تومدىق تولىق جيناعىن شىعاردى. اقىن تۋرالى دەرەكتەردى تىنباي جيناستىردى, ونىڭ ومىرباياندىق, شىعارماشىلىق جولىن عىلىمي تۇرعىدان ءبىر ىزگە ءتۇسىردى. بولاشاق ەپوپەيانىڭ العاشقى تاراۋى «تاتيانانىڭ قىرداعى ءانى» دەگەن تاقىرىپپەن جارىق كوردى. وسىدان باستاپ م.اۋەزوۆتىڭ قالعان بارشا سانالى عۇمىرى تەك كەمەڭگەر اباي تۇلعاسىن جان-جاقتى بەينەلەۋگە ارنالدى. سۇڭعىلا سۋرەتكەر تاريح پەن تاعدىر بەرگەن مۇمكىندىكتى شەبەر پايدالانا وتىرىپ, تابيعي بولمىس-بىتىمىندەگى قالامگەرلىك قارىم-قابىلەتتى, اقىل-زەيىندى, تانىم-تۇيسىكتى, ومىرلىك جانە كوركەمدىك تاجىريبەنىڭ بارلىق كۇش-قۇدىرەتىن «اباي جولىنا» سارقا جۇمسادى. سونىڭ ناتيجەسىندە تۋعان عاجايىپ رومان-ەپوپەيا ارقىلى حالقىمىزدىڭ تاريحي زەردەسىن قايتا قالىپتاپ, كوشپەلى جۇرتتىڭ تىرشىلىگىن جاڭاشا جاڭعىرتتى.
تىنىمسىز ەڭبەك, تەرەڭ ىزدەنىستىڭ, زور شىعارماشىلىق قاجىر-قايراتتىڭ ناتيجەسىندە دۇنيەگە كەلگەن ءتورت تومدىق ەپوپەيا دۇنيەجۇزى ادەبيەتىنىڭ تورىنەن لايىقتى ورىن الدى. ۇلتىمىزدىڭ مەرەيىن تاسىتىپ, مارتەبەسىن كوتەردى, مادەنيەتىنىڭ داڭقىن اسپانداتتى, تورتكۇل الەمگە قازاق دەگەن حالىقتىڭ تالايلى تاريحىن, تۇرلاۋلى تاعدىرىن, قادىر-قاسيەتىن پاش ەتتى.
«اباي جولىندا» ءحىح عاسىرداعى قازاق قوعامىنىڭ تىنىس-تىرشىلىگى, سالت-ساناسى كەڭىنەن قامتىلىپ, سان قىرلى تۇتاس گالەرەيا جاسالعان. حالقىمىزدىڭ ەتنوگرافيالىق, ءدىني, رۋحاني, مادەني داستۇرلەرى: جاز جايلاۋعا, قىس قىستاۋعا كوشۋ, قۇدالىققا بارۋ, توي اتقارۋ, اس بەرۋ, ءتۇرلى سايلاۋ, داۋ-شارلار, سونداي-اق جەتى اعايىندى جۇت, اڭ, قۇس اۋلاۋ مەن تابيعات كورىنىستەرى, ت.ب. ءبارى-ءبارى كوركەم كورىنىس تاپقان. قازاق بايتاعىنداعى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلى قالاي اسەم سۋرەتتەلگەن دەسەڭىزشى!
رومانداعى باستى تۇلعا – اقىن اباي. «سوقتىقپالى, سوقپاقسىز جەردە ءوسىپ», «مىڭمەن جالعىز الىسقان» دالا دانىشپانىنىڭ بەينەسى تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ رۋحاني, ادامي سيمۆولى, كەلبەتى بولىپ كورىنىس بەرەدى. شىعارمادا ابايدىڭ ءسوزى مەن ءىسى ءبىر جەردەن شىعىپ وتىرادى – ولەڭدەرىندە زامان مۇڭى مەن حالىق قامىن تەرەڭ تولعاعان ۇلى اقىن, ءاربىر ارەكەتىندە قالىڭ ەل قازاقتىڭ بولاشاعىن كەڭىنەن ويلاعان ۇلكەن ويشىل رەتىندە تانىلادى. بۇل تۇرعىدا م.اۋەزوۆ ابايدىڭ كوركەم بەينەسىن جاساۋعا اقىننىڭ ءوز ولەڭدەرىنىڭ كوپ كومەگى تيگەنىن اسا ىلتيپاتپەن جازادى. سۇڭعىلا سۋرەتكەر ۇلى اقىننىڭ شىنشىل شىعارمالارىن تۋعىزعان جاعداي مەن سەبەپتەر تابيعاتىنا تەرەڭ بويلاۋ ارقىلى ونىڭ ءومىر جولىنا قانىعادى. اباي حالىق قۇرمەتىندە قانشالىقتى بيىك دەڭگەيدە تۇرسا, جازۋشى ونىڭ كوركەم بەينەسىن سونشالىقتى جوعارى دارەجەدە بەرەدى.
روماننىڭ باسىنداعى قالادان اۋىلعا اسىعىپ كەلە جاتقان بالا شاكىرت پەن ەپوپەيانىڭ سوڭىنداعى « ۇلى كەۋدەنىڭ ىستىق دەمى توقتاپ, ءشول دالانى جارىپ اققان دارياداي, يگىلىك ءومىر ءۇزىلىپ, ءزاۋلىم وسكەن الىپ شىنار قۇلاپ, ومىردەن اباي كەتكەنگە» دەيىنگى اراداعى قىرىق بەس جىل – ابايدىڭ ادام, ازامات, اقىن, قايراتكەر رەتىندە ءجۇرىپ وتكەن سوقتىقپالى, سوقتالى, اۋىر, الماعايىپ ءومىر جولى. ءبىرىنشى كىتاپتا اباي ازامات رەتىندە قالىپتاسادى. ەكىنشى كىتاپتان باستاپ ەل ادامى, ونەر شەبەرى – شىن مانىندەگى ازامات اقىن بولىپ شىڭدالادى. اباي اقىندىعىنىڭ ءتۇپ قازىعى – تۋعان توپىراعىنداعى اسا باي حالىقتىق اۋىز ادەبيەتى, كوزى كورگەن بارلاس, بايكوكشە, شوجە اقىنداردىڭ, ءبىرجان سالداردىڭ ىقىلاس, ىقپالى, شىعىستىڭ جەتى جۇلدىزىنىڭ, پۋشكين, لەرمونتوۆ باستاعان ورىس كلاسسيكتەرىنىڭ شىعارماشىلىعى, ودان قالدى ءتۇرلى جاعدايدا تانىسىپ, دوس-جار بولىپ كەتكەن ورىس دوستارىمەن ورتاق اڭگىمە, تاعىسىن تاعىلار. بۇل تۇرعىدا دا, ابايدىڭ ءومىر جولىن, سان قىرلى اقىندىق, سازگەرلىك, ويشىلدىق ونەرىنىڭ تەرەڭ تىلسىمىن, قىر-سىرىن, سول زاماندى, سول ورتانى, قوعامدىق قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭ ءتۇسىنۋ ءۇشىن دە م.اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى» رومان-ەپوپەياسىنىڭ باعا جەتپەس تانىمدىق, تاعىلىمدىق ءمان-ماڭىزى زور.
م.اۋەزوۆ اباي بەينەسىن سول كەزەڭدەگى تاريحي پروتسەستەرمەن, حالىق ومىرىمەن تىعىز بايلانىستا سۋرەتتەيدى. وتارشىلدىق جىمىسقى ساياساتتىڭ اۋىر زارداپتارىن, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتەردى, ەلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىندەگى قاراما-قايشىلىقتاردى باسا باياندايدى. م.اۋەزوۆ كىتاپقا ارقاۋ ەتكەن وقيعالار مەن كۇبىلىستار تاريحي پروتسەستىڭ دامۋ تەندەنتسياسىن ءدال تاۋىپ, حالىق ءومىرىنىڭ نەگىزگى سالالارىن قامتيدى. العاشقى كىتاپتاردا رۋ تارتىسى كوپ كورىنىس بەرسە, كەيىنگى كىتاپتاردا الەۋمەتتىك تەڭسىزدىككە نەگىزدەلگەن كۇرەستەر باسا باياندالادى.
اباي – قيان تۇكپىردە جاتىپ-اق بارىنشا وقىپ-توقىعان تەرەڭ زيات ءبىلىم يەسى, پاراسات-پايىمى ەرەك ادام, سايىن ساحارانى, قاراڭعى قاۋىمدى قاماۋدان, تىعىرىقتان شىعارۋ جولىندا اقىندىقتى كۇش-قۋات تۇتىپ, جاماندىق, جاۋىزدىق اتاۋلىمەن جالعىز كۇرەسكەن جۇمباق جان. مىنە, وسى نەگىزدە كلاسسيك جازۋشى م.اۋەزوۆ ابايدىڭ اقىندىق تابيعاتىن ازاماتتىق قايرات-قاجىرىمەن بەرىك ساباقتاستىرا وتىرىپ, ونىڭ تۇلعاسىن ءبىر ۇلتتىڭ داناسى, ءبىر حالىقتىڭ دانىشپانى دارەجەسىنە كوتەردى. ۇلى اقىن, عۇلاما ويشىل, حالىق قايراتكەرىنىڭ ماڭگى ولمەس, وشپەس, اسىل بەينەسىن سومدادى.
«اباي جولى» رومانىن ءتۇرلى, ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن كەيىپكەرلەردىڭ, حاراكتەرلەردىڭ گالەرەياسى دەسە دە بولادى. بۇل رەتتە ابايدان كەيىنگى ورىندا تۇرعان تۇلعا – قۇنانباي وسكەنباي ۇلى. ءارى-بەرىدەن سوڭ قۇنانباي – باستى كەيىپكەرلەردىڭ بىرەگەيى. قاراپ وتىرساڭىز, ۇزاق روماننىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن, ءتىپتى ول قايتىس بولىپ كەتكەن سوڭ دا, قۇنانباي ساياساتى ءجۇرىپ وتىرادى. ايتالىق, رومان ونىڭ تۇپكى, تەرەڭ استارلى وي-ماقساتىنىڭ ءبىر قىرى بولىپ تابىلاتىن قودار-قامقا قازاسىنان باستاۋ السا, ءتورتىنشى تومدا, اباي جازىقسىز جاپا شەگىپ, سوققىعا جىعىلعان سوڭ, ونىڭ نامىسىن جىرتقان ەل جاقسىلارىنىڭ جيىنىنان دا قۇنانبايدىڭ ءتورت نەمەرەسى – شۇبار, ماعاۋيا, كاكىتاي, ءازىمباي تورتەۋى بىرگە قايتىپ كەلە جاتادى. مىنە, وسىنىڭ ءوزى قۇنانباي ولسە دە, قۇنانبايشىلىقتىڭ ولمەگەنىن, ونىڭ رۋحى مىقتى ەكەنىن بىلدىرەدى ەمەس پە؟! ابايدىڭ ءوزى: «ول سىپاتتى قازاقتا دۇنيەگە ەشكىم كەلمەپتى» دەپ جىرلاعان تاريحي تۇلعا, بي, اعا سۇلتان قۇنانباي وسكەنباي ۇلى تۋرالى م.اۋەزوۆ: «قۇنانبايدىڭ كىم ەكەنىن بىلمەسەك, ابايدىڭ كىم بولعانىن ءبىلۋ قيىن, بۇلار زاماننىڭ تۋىندىسى... اقىن ابايدىڭ الدىڭعى اتالارىنداي ەمەس, قۇنانباي جايىندا ەل جادىندا قالعان اڭىز اڭگىمە اسا كوپ. سەبەبى, قۇنانباي ءوز تۇسىنداعى ەل بيلەۋشىلەردىڭ كوبىنەن قاتال, سالماقتى بولادى. اقىل-وي دا, قاجىر-قايرات تا, ءومىر, بيلىك باتىلدىعى دا جانە حالىققا باتقان قاتتى كەسەك ءىس-قيمىلدارى دا بۇنىڭ اتىن كوپكە ءمالىم ەتكەن», – دەپ جازادى.
مىنە, وسى ءبىر باسى قاراما-قايشىلىققا تولى – شەتسىز-شەكسىز بيلىك, بايلىق يەسى, ازۋلى دا اقىلدى, اشۋى مەن قايراتىن بىردەي ۇستاي بىلەتىن دالا قايراتكەرى, ءبىر سوزبەن, رومانداعى قاراتاي ءبيدىڭ تىلىمەن ايتقاندا, «مىرزا, شەشەن, جاقسى قۇنانبايدىڭ» كۇردەلى وبرازى ەپوپەيادا بار قىرىنان اشىپ كورسەتىلگەن. «ادامنىڭ قاي مىنەزى قاسيەتى بولسا, سول مىنەزى ءمىنى دە بولادى. جاقسىلىق – كىسىنىڭ اينىماس تاباندىلىعىندا» دەپ بىلەتىن, ومىردە ۇستاعان نارسەسىن بەرىك ۇستاناتىن بي قۇنانباي ۇستاسقانىن ىقتىرىپ, جاۋلاسقانىن جەڭبەي تىنبايتىن قايتپاس قايسار, مىزعىماس تۇلعا. ونىڭ اعا سۇلتان بولىپ ءجۇرىپ, قارۋلى قاقتىعىسقا جول بەرىپ, سونىسى ءۇشىن ۇلىقتىعىنان ايىرىلىپ, ءتىپتى ءىستى بولاتىن جولى اسقان ايلاكەرلىكپەن ء«ىستىڭ» ءبىر بولىگىن ورتەپ, جويىپ جىبەرىپ, سوناۋ ومبىدان اقتالىپ قايتاتىن ەرلىگى قانداي؟! اكەسىنىڭ الىسقانىن جىقپاي, ەسەسى كەتكەننەن كەك الماي قويمايتىن قىرىستىعىن, بىربەتتىلىگىن ايتتىق. ال ول ومىردەن كوشكەن سوڭ ونىڭ ارتىندا قالعان بار جەر داۋى, ەل داۋىنا «مۇراگەر» بولىپ قالعان بالاسىنىڭ, ابايدىڭ بۇل رەتتە بىردە جەڭىپ, بىردە جەڭىلگەنى, ءتىپتى اقىر سوڭىندا سوققىعا دا جىعىلعانى, جۇرەگى دەرتتى بولىپ, ەرتە دۇنيە سالاتىنى دا كوپ جايدى اڭعارتسا كەرەك. قات-قابات شىڭ سياقتى, جان بويلاماس تەرەڭ تۇكپىرى بار قۇنانباي بەينەسىن م.اۋەزوۆ روماندا بار كەمشىلىك, ارتىقشىلىعىمەن تولىق, تۇتاس, جان-جاقتى سومداعان.
تاۋەلسىزدىك العالى بەرگى كەزەڭدە بۇرىندا جاعىمسىز كەيىپكەر رەتىندە قابىلدانىپ كەلگەن قۇنانباي وسكەنباي ۇلى جايىنداعى بار شىندىقتى جاريا ەتۋگە, اكە مەن بالا اراسىنداعى رۋحاني بايلانىستاردىڭ كوزىن ارشۋعا قاتىستى كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى. ونىڭ ءومىرى مەن قايراتكەرلىگىنە ارنالعان جەكەلەگەن ماتەريالدار تۇرماق, بىرنەشە كىتاپ تا باسىلىپ شىقتى. بەيبىت ساپارالىنىڭ «قۇنانباي قاجى», تۇرسىن جۇرتبايدىڭ «قۇنانباي» كىتاپتارى وسىعان مىسال. بيىلعى اباي جىلىنىڭ باسىندا ايگىلى «ونەگەلى ادامدار ءومىرى» (جزل) سەرياسىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ «قۇنانباي» اتتى مونوگرافياسى جارىق كوردى. ە.سىدىقوۆتىڭ يگى باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلگەن «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باعدارلاماسى اياسىندا زاڭگەر عالىم نۇرلان دۋلاتبەكوۆتىڭ «قۇنانباي وسكەنباەۆ ءىسى» دە جەكە كىتاپ بولىپ شىقتى. مىنە, وسى ەڭبەكتەردىڭ بارلىعى – ە.سىدىقوۆ ءادىل اتاپ وتكەندەي, تۇپتەپ كەلگەندە, ۇلى اۋەزوۆ سومداعان قۇنانباي وبرازىنا جەتپەيدى, سوعان قوسىمشا رەتىندەگى دۇنيەلەر. ءبىز دە وسى پىكىرگە ىقىلاسپەن قولىمىزدى قويامىز. جاسالۋ شەبەرلىگى جونىنەن قۇنانباي وبرازى – بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك ادەبيەت الەمىندە سيرەك كەزدەسەتىن كەسەك تۇلعا.
اشىعىن ايتقاندا, بەلگىلى عالىم ت.نۇرتازين جازعانداي: «ەگەر اباي قۇنانبايداي شونجاردىڭ بالاسى بولماي, جۇمان قىرتتىڭ بالاسى بولسا, اباي بولىپ شىقپاس ەدى. ناداندىقپەن كۇرەسۋگە, «مىڭمەن جالعىز الىسۋعا» دا شاماسى كەلمەس ەدى...»
روماندا قۇنانبايدىڭ, بۇل ءبىر ەسەپتەن ابايدىڭ دا وسكەن ورتاسى, قورشاعان قاۋىمى دا بارىنشا كوركەم كورىنىس بەرگەن. ءار رۋدىڭ باسى, ءار اۋىلدىڭ اقساقال-قاراساقالدارى – بوجەي, بايدالى, بايسال, قاراتاي, سۇيىندىك, ت.ب. ءوز ماڭىنداعى وسىعان قارسى توپ – بىرگە تۋعان تۋىس-باۋىر مايباسار, ىزعۇتتى, جاقىپ, قۇدايبەردى, مىرزاحان... ولار كەلە-كەلە, اباي زامانىندا تاكەجان, وسپان, جيرەنشە, ورازباي, شۇبار, ازىمبايلارعا اۋىسادى. جازۋشى قالىڭ قاۋىم جانە جەكەلەگەن ادامداردىڭ مىنەز-قۇلقى, ءىس-ارەكەتى ارقىلى سول كەسىرلى زاماننىڭ كەسكىن-كەلبەتىن وتە شەبەر بەينەلەيدى.
رومانداعى ايەل-انالار, قىز-كەلىنشەكتەر بەينەسى – ءوز الدىنا بولەك تاقىرىپ. زەرە, ۇلجانداي ابىرالى اجەلەر مەن ارداقتى انالار, ءدىلدا, ايگەرىم, توعجان, سالتانات, قۋاندىق, كەرىمبالا, بالبالاداي عاشىق جار, ارۋ قىزدار بەينەسى تۇرماق, ءسوز اراسىندا سارى كەمپىر, قارا قاتىن, قىزىل شىرايلى كەلىنشەك تۇرىندە اتالاتىن قوسالقى كەيىپكەرلەردىڭ ءوزى وقىرمان جادىندا جاقسى جاتتالىپ قالادى. ءتىپتى اياق استى «بارلاۋشى» ءرولىن اتقارىپ كەتەتىن ءيىس كەمپىردىڭ دە وزىندىك ورنى بار.
قازاق قوعامىنىڭ, ەل ءiشiنىڭ قادىم زامانداردان بەرگى ءبىر ء«سانى» قۋ ءتىلدى, سىڭار جاق نەبىر ايتقىشتار, كۇلكi, مىسقىل, قىلجاقتىڭ شەبەرلەرى ەكەنى بەلگىلى عوي. رومانداعى «جازىلا-جازىلا قوجا-مولدادان دا ۇيات بولدى, ەندi ولمەسكە بولماس!» دەپ كەتكەن تونتاي ناعاشىدان باستاپ, «باعانا ۇلىجارىقتا «وتىرىپ» العانىم قانداي اقىل بولعان!..» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوزىنىڭ ءوزى ماتەل بولىپ كەتكەن بەلگىلى مىلجىڭ جۇمان قىرتتىڭ ءتۇرلى, قيلى اڭگىمەلەرى, سىرت ءپىشىنى وتە سالماقتى, از سويلەيتىن, اسا تىنىش, مومىن ادام سياقتى, بىراق ءبىردى بىرگە ۇرىندىرىپ, الداۋعا, توبەلەستىرىپ قويۋعا كەلگەندە الدىنا جان سالمايتىن قالدىبايدىڭ, ءوزىنىڭ ءتۇرلى جاڭعالاق ءىس-ارەكەتتەرىن اڭگىمەلەگەندە بەتى بۇلك ەتپەي, تومسارىپ وتىرىپ ايتاتىن, ابايدىڭ باعالاۋىنشا: «وزگەشە كۇلدىرگى, ءوزى ءبىر الداركوسە ءتارىزدى تاماشا ادام» داۋلەتكەلدى حيكايالارى – روماننىڭ اجارىن اشقان, بوياۋىن قالىڭداتىپ تۇرعان اسا سەرگەك, شيراق, شىرايلى تامسىلدەر. جان جابىرقاپ, كوڭىل ورتا تارتقان ساتتەرى, باسقاسى باسقا, جۇمان قىرتتىڭ اڭگىمەلەرىن ءبىر شولىپ شىعىڭىزشى, ويىڭىز سەيىلىپ, كۇلكىگە قارىق بولىپ قالارىڭىزعا مەن كەپىل!
ۇلى شىعارما قاشاندا ءوزىنىڭ ماڭگى كوكەيكەستىلىگىمەن ۇلى, قۇندى. وسى ورايدا «اباي جولى» رومانىنداعى اسقاق رۋح پەن العىر وي, وركەنيەت كوشىنەن كەنجەلەپ قالعان قاراڭعى قازاق دالاسىنىڭ وزىنە ءتان مۇڭ-مۇقتاجى, وسىعان قاتىستى الەۋمەتتىك استارى مول قيلى قيامەتتەر قازىرگى زاماننىڭ ەڭ وتكىر ماسەلەلەرىمەن دە تەرەڭنەن تامىرلاسىپ جاتقانى تاڭ قالدىرادى.
جالپى, مەنىڭ شاعىن كىتاپ قورىمدا, ءبىراز جىلداردان بەرى باس جاعىمدا تۇراتىن كيىز كىتاپتار ساناتىندا وسى ۇلى «اباي جولى» جوق! ونى سانالى تۇردە تاپسىرىپ, «تىعىپ» تاستاعانمىن. ويتكەنى «اباي جولى» كوز, قول جەتەر جەردە تۇرسا, ەرىكسىز سونى الىپ, ءار جەرىن ءبىر وقي بەرەتىن ادەتىم بار. باسقا, تىڭ, كەزەگىن كۇتىپ تۇرعان كىتاپتار جايىنا قالادى. ەرتەرەكتە ءازىل-شىنى ارالاس, «مەن «اباي جولىن» وقىپ جۇرگەن جوقپىن, جاتتاپ ءجۇرمىن», دەۋشى ەدىم...
«اباي جولى» تۋرالى قىسقا ءسوزىمىزدى اۋليە ءابىشتىڭ, ءابىش كەكىلباەۆتىڭ مىنا سوزدەرىمەن تۇيىندەگىمىز كەلەدى:
«اباي جولى» ەپوپەياسى – قازاق ادەبيەتى قايراتكەرلەرىن العا شاقىراتىن, بولاشاعىنا باعىت سىلتەيتىن جارىق جۇلدىز. ءسوزدىڭ سيقىرىن مەڭگەرەم دەگەن, كوركەم شىعارمانىڭ قاسيەتىن قولمەن ۇستاعانداي تەرەڭ ۇعىنعىسى كەلگەن, شەبەرلىك شىڭدايمىن دەگەن دارىندى جاس قاۋىم ءۇشىن عاجايىپ ادەبي ۇلگى, ادەبي مەكتەپ».
جومارت وسپان,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى