ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسىن قارادى. سونداي-اق, تۇركيامەن جانە قىتايمەن سوتتالعان ادامداردى بەرۋ جانە چەحيامەن ءوزارا قۇقىقتىق كومەك الماسۋ شارتتارى تالقىعا سالىندى.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسىن قارادى. سونداي-اق, تۇركيامەن جانە قىتايمەن سوتتالعان ادامداردى بەرۋ جانە چەحيامەن ءوزارا قۇقىقتىق كومەك الماسۋ شارتتارى تالقىعا سالىندى.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ماسەلەلەر بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى تۋرالى باياندامانى ءماجىلىس دەپۋتاتى سۆەتلانا بىچكوۆا جاسادى. نەگىزىنەن بۇل زاڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار باستاماشى بولىپتى. بايانداماشىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وتكەن جىلى وسى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى 32 مىڭ قورعانىستىق ۇيعارىم ەنگىزىلسە, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءۇش توقسانىندا ول 35,7 پايىزعا كوپ ورىندالعان. ەگەر دە 2012 جىلى 3,2 مىڭنان استام قۇقىق بۇزۋشىلىققا ەرەكشە تالاپ قويىلسا, ال ۇستىمىزدەگى جىلدا بۇل كورسەتكىش 3,8 مىڭعا جەتكەن. قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ارقاسىندا جاۋاپكەرشىلىك ارتتىرىلىپ, قىلمىس جاساۋشىلار قاتارى ازايعان. ماسەلەن, اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايى ىشىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق 10,7 پايىزعا, ال ادام ولىمىنە الىپ كەلەتىن جاعدايلار 211-دەن 158-گە دەيىن تومەندەگەن. سونداي-اق, بيىلدىڭ وزىندە ايەلدەردى قورعاۋ جونىندەگى ىشكى ىستەر قۇرىلىمدارىنا 37 مىڭ ايەل ارىزدانعان. بۇل رەتتە داعدارىستىق ورتالىقتاردىڭ قولداۋىنا جۇگىنگەن ايەلدەردىڭ قاتارى 11 مىڭدى قۇراسا, سولاردىڭ 9 مىڭى قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق كەڭەستەر الىپتى. ءتىپتى, ۇكىمەتتىك ەمەس جانە حالىقارالىق ۇيىمدار دا ايەلدەرگە قولداۋ كورسەتۋدە.
دەپۋتات تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورسەتكەن ادامدى ون كۇنگە قاماۋ نەمەسە ايىپپۇل تولەتۋ وڭ اسەر بەرمەي وتىرعاندىعىن العا تارتتى. سونىمەن قاتار, ۋچاسكەلىك ينسپەكتور تاراپىنان جابىرلەنۋشىنى قورعاۋ ماقساتىندا جەدەل ۇيعارىم ەنگىزۋگە قۇقى جوق بولۋى قىلمىستىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرمەۋدە ەكەن. اسىرەسە, بۇل الىس اۋدانداردا كەڭ ەتەك الۋدا كورىنەدى. سوندىقتان زاڭ جوباسىندا قورعانىشتىق ۇيعارىمداردى ورىنداماۋعا قاتىستى تالاپتار كۇشەيتىلىپتى. بىلتىر وسىنداي ۇيعارىمداردى ورىنداماعانى ءۇشىن 822 ادام جاۋاپقا تارتىلسا, بيىل ول مىڭنان اسىپ كەتكەن. نەگىزىنەن, زاڭ جوباسىنىڭ نورمالارى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرىنە قارسى ءىس-قيمىل جانە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇربانى بولىپ تابىلاتىن ادامدارعا جاردەم كورسەتۋ جونىندەگى قۇقىقتىق شارالار كەشەنىن كوزدەيدى. بۇل رەتتە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى, ونىڭ ىشىندە كومەك كورسەتۋ جونىندەگى ۇيىمداردا كورسەتۋ تەتىگىن قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
دەپۋتاتتار بايانداماشىعا بىرقاتار سۇراقتار قويىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. پالاتا توراعاسى ءسوز رەتى كەلگەندە بەسىنشى سەسسيادا دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلىعىمەن زاڭ جوبالارى بەلسەندى ازىرلەنۋدە ەكەندىگىن جەتكىزدى. ن.نىعماتۋلين, اسىرەسە, «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى 12 زاڭ جوباسىن ازىرلەگەندىگىن, جالپى جىل اياعىنا دەيىن ولار تاراپىنان ازىرلەگەن زاڭ جوبالارى 15-كە جەتەتىنىن اتاپ كورسەتتى. وسىلايشا, تالقىدان وتكەن زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
سونداي-اق, جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇركيا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالىپ, ماقۇلداندى. كەلىسىمگە سايكەس, ءبىر تاراپتىڭ اۋماعىندا سوتتالعان ادام ۇكىمدى شىعارۋشى مەملەكەتتىڭ سوتى تاعايىنداعان جازانى وتەۋ ءۇشىن ەكىنشى تاراپقا بەرىلۋى مۇمكىن. وسى ماقساتتا سوتتالعان ادام نەمەسە ونىڭ زاڭدى وكىلى ۇكىمدى شىعارۋشى مەملەكەتكە نەمەسە ۇكىمدى ورىنداۋشى مەملەكەتكە ءوزىن بەرۋگە كەلىسىمى تۋرالى ءوزىنىڭ جازباشا ءوتىنىشىن بەرەدى. كەلىسىم ءوتىنىشتى جاساۋ ءتارتىبىن, سوتتالعان ادامدى بەرۋ ءتارتىبىن بەلگىلەيدى جانە ۇكىمدى ورىنداۋدى جالعاستىرۋ ماسەلەلەرىن رەگلامەنتتەيدى.
بۇدان باسقا, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى. شارت تاراپتاردىڭ سوتتارى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتاعان ۋاعدالاسۋشى تاراپتاردىڭ ازاماتتارىن بۇدان ءارى جازاسىن ءوز مەملەكەتتەرىندە وتەۋ ءۇشىن بەرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەۋگە باعىتتالعان. قابىلداۋشى تاراپ تەك قانا بەرۋشى تاراپ اۋماعىندا جۇمسالعان شىعىستاردان باسقا, سوتتالعان ادامدى تاسىمالداۋعا بايلانىستى شىعىستاردى, سونداي-اق, بەرۋدەن كەيىن ۇكىمنىڭ ورىندالۋىن جالعاستىرۋعا بايلانىستى شىعىستاردى كوتەرەدى. سونىمەن بىرگە, قابىلداۋشى تاراپ ءوزىنىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس, سوتتالعان ادامنىڭ جازاسىن وتەۋ مەرزىمىن قىسقارتۋعا نەمەسە ونى شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋعا قۇقىلى. ءتىپتى سوتتالعان ادامعا قاتىستى كەشىرىم جاساۋ اكتىسىن قولدانار الدىندا ەكىنشى تاراپتى دەرەۋ حاباردار ەتە وتىرىپ, قولدانۋعا دا قۇقىلى.
كۇن ءتارتىبىنىڭ سوڭعى ماسەلەسى «قازاقستان مەن چەحيا اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان ەلىمىز باس پروكۋرورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يوگان مەركەل كەلىسىمگە سايكەس, قىلمىستىق ىستەردىڭ جاسالعانى تۋرالى ايعاقتار جيناۋدا, قىلمىستارعا قاتىستى سوتتىق قاراۋلاردى قوسا العاندا, تاراپتار ءبىر-بىرىنە ءوزارا قۇقىقتىق كومەكتەر كورسەتەتىنىن ەرەكشە اتادى. قازاقستان مەن چەحيا اراسىنداعى اتالعان كەلىسىم اعىمداعى جىلدىڭ 6 ماۋسىمىندا جاسالعان.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».