سارمانتايدىڭ احمەتجانى
ۇشتىكتىڭ ۇرەيلى شەشىمى قىسقا عانا وقىلدى دا ءبىر جەندەتتىڭ سۇق ساۋساعى شۇرىپپەگە شۇيلىگە جايعاستى. ەكىنشى جەندەت قۋ تاقتايدىڭ شاناعىن قويتاسقا ىزالانا ۇردى.
بۇيرىق ورىندالدى.
قاعاز تولتىرىلدى.
بۇل قىلىقتارىن وزدەرى دە بايقاماۋى مۇمكىن, الايدا سول ساتتە ەكى جەندەت ءبىر-ءبىرىنىڭ كوزدەرىنە تىك قاراي الماعان ەدى. قارامادى. ءتىپتى قاراۋعا قورقاتىن دا ەدى.
جانسىز مۇردە كوك شالعىنعا ەتپەتتەي قۇلاپ كەلە جاتتى.
ۇلت ءۇشىن وققا ۇشىپ, يتجەككەنگە ايدالىپ, تاندەرى قاراڭعى قاپاستاردا شىرىگەن ەسىل ەرلەردىڭ ازابىن ارقالاپ, سولاردىڭ تارتقان مەحناتىن ەكى شەك توعىز پەرنەگە اقتارعان ۇلى داۋلەسكەر كۇيشى قۇلاپ كەلە جاتتى.
شورتاندىنىڭ اققۋ-قازى دۇرلىگە اسپانعا كوتەرىلدى. دۇنيەنىڭ بەتىن كوك مىلتىقتىڭ ۇڭعىسىنان ۇشقان جاسىل ءتۇتىن جاپتى.
جۇرت شالقار شورتاندىنى سودان بەرى قاندىكول اتادى. قارت قارقارالىنىڭ شىعىس قاقپاسىندا شالقىپ جاتقان ۇلكەن ايدىن سودان بەرى الگى ەكى جەندەتتىڭ كوزدەرىندەي سۇپ-سۋىق شىمىرلايدى...
الاشتىڭ مىڭداعان جىلدار بويعى قايعى-قاسىرەتىن, ار-وجدانىن, قۋانىش-سالتاناتىن قۋ شاناقتا سويلەتكەن داڭعايىر دومبىراشىنىڭ جانسىز دەنەسى قارا جەرگە قۇلاپ كەلە جاتتى.
جازىقسىز, كىناسىز, ەشكىمنىڭ الا ءجىبىن اتتاماعان, قازاقتىڭ قۇدىرەتتى ونەرىن عانا ناسيحاتتاعانى ءۇشىن ايىپتى بولعان كۇي ءپىرى قاندى قاساپتىڭ قىلىشىنا قۇلاپ كەلە جاتتى...
* * *
ەرتەڭىنە ۇلكەن كولدىڭ بەتىن اپپاق كەبىن جاۋىپ كەتىپتى. مويىندارىنا تاس بايلاپ باتىرعان الاشوردا ارىستارىنىڭ, اتاقتى دياقاجى, قاپپاس اقىن, اعايىندى كوپەس ريازانتسەۆتەردىڭ, اتاقتى اق گەنەرال لاۆر كورنيلوۆتىڭ تۋىسقاندارىنىڭ, ەلگە شاراپاتى تيگەن باي-شونجارلاردىڭ, عالىم-قايراتكەرلەردىڭ اق جەيدەلەرى سۋ بەتىنە قالقىپ شىقسا كەرەك.
سولاردىڭ ىشىندە «58-ءشى ستاتيا» كۇيى ءۇشىن كۇدىكتى بولىپ, حالىق جاۋى دەگەن جازامەن وققا ۇشقان سارمانتايدىڭ كۇيشى احمەتجانى دا بار. قارا جەرگە الپامساداي قۇلاپ كەلە جاتقان سول احمەتجاننىڭ اسقاق تۇلعاسى ەدى.
دالا سازىنىڭ داۋىلپاز ەڭسەسى, قازاق كۇيىنىڭ شەجىرەشىسى, ۇلت جادىنىڭ جالپ ەتىپ سونگەن ءبىر شىراعى. ارقاداعى «ۋىق كوتەرىلىسى» اتانعان قىر قازاقتارىنىڭ قارسىلىعىنا قولباسشى بولعان ازات وي يەسى.
وزگە كۇيلەرى ءبىر توبە, «58-ءشى ستاتيا» كۇيى ءبىر توبە دەگدار.
«58-ءشى ستاتيا» كۇيى – ايىپتاۋ اكتىسى.
قاندى قىرعىندا جازىقسىز شاھيد كەشكەن الاش رۋحىن جوقتاۋ كۇيى.
سايىن قىر سارىارقانىڭ سارىجايلاۋ ساحاراسى سارمانتايدىڭ احمەتجانى شەرتكەن سول كۇيمەن بىرگە تولقىپ كەتتى.
ەلدىڭ ءىشىن «58-ءدىڭ» ەلەسى كەزىپ بارا جاتتى.
ءالىمحان ەرمەك ۇلى
الاشوردانىڭ سوڭعى تۇياعى ءالىمحان ەرمەك ۇلىنىڭ سوڭىنان «ەلۋ سەگىزدىڭ ەلەسى» ءومىر بويى ەرىپتى دە وتىرىپتى. قازاقتىڭ ەلى مەن جەرى ءۇشىن جاعاسى جاۋ قولىندا كەتكەن ەسىل بوزداقتاردىڭ اۋىر دا قىمبات اماناتىن ارقالاعان سوڭعى ارىستىڭ سوڭىنا تۇسكەن ەلەستىڭ ۇرەيى, داۋىسى, ىزعارى شىن مانىندە جان تۇرشىگەرلىك ەدى. ول ەلەس جانە ۇلتشىلدىعى ءۇشىن قۋعىن-سۇرگىننەن كوز اشپاعان قايراتكەردى اقتالعاننان كەيىن بارىپ اڭدي باستاعان.
ستاليندىك مۇزداي لاگەرلەردە جازىقسىز جاپا شەگىپ, «58-ءشى ستاتيامەن» سوتتى بولعان ءالىمحان كەيىن قاراعاندىداعى پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە ءدارىس وقىعانى بەلگىلى. ايتسە دە كەڭەس بيلىگى الەكەڭدى قىسقا ارقان, تار تۇساۋدان بوساتپاعانىن بايقايمىز. ولاي دەيتىن سەبەبىمىز, الاشتانۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ازامات نۇرلان دۋلاتبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, پاتەر ءبولۋ بارىسىندا الىمحانعا قىساستىق استىرتىن جاسالعان.
«الەكەڭە لەنين كوشەسىنەن ءۇي بەرىلەدى. ءۇي بەرەتىن شارۋاشىلىق باسشىلارى قىساستىق قىلىپ, پاتەردى 58-ۇيدەن بەرەدى. پاتەر ءبىرىنشى قاباتتا ورنالاسقاندىقتان, 4-ءنومىرلى بولۋى كەرەك ەكەن. بىراق ونى ءوشىرتىپ تاستاپ, «8-پاتەر» دەپ جازعىزادى. ونىڭ سەبەبى – ءالىمحان ەرمەكوۆ لەنين كوشەسىندە تۇرسىن, 58-باپتىڭ 8-تارماعىمەن سوتتالعانىن ماڭگى ەسىندە ساقتاسىن دەگەنى», دەيدى ن.ورىنباسار ۇلى. الگى ادرەس ءالى ساقتالعان. قاراعاندى قالاسىنىڭ لەنين كوشەسىندەگى 58-ءۇي ءالى بار. ءبىرىنشى قاباتتاعى 8-پاتەر دە وزگەرتىلمەگەن.
ونى كەيىن جۋرناليست نۇرلىحان قالقامان ۇلى ىندەتە زەرتتەپتى. سول ۇيدە قازىر تۇرىپ جاتقان جاندارمەن سۇحباتتاسقان. ءبىرىنشى پاتەردىڭ يەسى الەكەڭنىڭ كوزىن كورگەنىن ايتىپ بەرگەن.
«كەڭەس بيلىگى ءالىمحاندى قالاي دا 8-پاتەرگە ورنالاستىرۋدى كوزدەيدى. بىراق كىرىپ قويعان پاتەرىنەن كۇشتەپ شىعارۋدىڭ رەتى كەلمەگەن سوڭ پاتەرلەردى نومىرلەۋدە قۋلىققا بارعان. ياعني ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى نومىرلەر ءۇيدىڭ ەكىنشى قاباتىنداعى پاتەرلەرگە بەرىلگەن دە, قالعان ءتورت ءنومىر (5, 6, 7, 8) ءبىرىنشى قاباتتاعىلارعا بەرىلگەن. وسىلايشا ءالىمحان ەرمەكوۆ 58-ۇيدەگى 8-پاتەر تۇرعىنى بولىپ شىعا كەلدى. بۇل – ادەيى جاسالعان قىساستىق. ول ءدال وسى باپ بويىنشا سوتتالىپ, تۇرمەدە وتىرىپ كەلدى عوي. سونى ماڭگى جادىندا ۇستاسىن دەگەندەرى بولار», دەپتى 1-پاتەردىڭ يەسى باقىتجان مۇحاممەدجانقىزى.
وكىنىشكە قاراي جۋرناليست سەگىزىنشى پاتەردىڭ يەلەرىمەن جولىعا الماعان.
ول ۇيدە كىم تۇرسا دا ءبىر سالقىندىقتى سەزەر ەدى.
ول ۇيگە ءسىز كىرسەڭىز دە الاشقا تەرىسىنەن سوققان قارا سۋىققا ۇرىنعانداي دەنەڭىز مۇزداپ كەتەر ەدى.
ساي-سۇيەگىڭىزدى سىرقىراتا ۇسكىرگەن سارى ايازعا جانىڭىز دومبىعار ەدى.
ەلۋ سەگىزىنشى ءۇيدىڭ قابىرعالارىنداعى ۇرەي – جالپى ادامزاتتىڭ ۇرەيى. جازىقسىز ولتىرىلگەن قىرشىن عۇمىرلار مەن كىناسىز توگىلگەن كوز جاستارىنىڭ ءۇيى.