كەشە سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا كورشىلەس قىرعىزستانداعى جاعدايدى تالقىلاۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە قويۋ ۇسىنىلعانىمەن, ول دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاپپادى. ەسەسىنە پالاتا قاراۋى ءتيىس ماسەلەلەر وڭ شەشىلدى.
اتاپ ايتقاندا, جاقىندا دەپۋتات بولىپ تاعايىندالعان مۇحتار التىنباەۆ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە سايلاندى. سول سياقتى پالاتا وتىرىسىندا ءاربىر 5 جىلدا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2 مۇشەسىن سايلايتىن سەنات بۇل ورىندارعا بۇرىننان وسى قىزمەتتەردە جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان باقىت مەلدەشوۆ پەن ءلاززات سۇلەيمەننىڭ كانديداتۋرالارىن لايىق دەپ تاپتى. ءسويتىپ, ول ەكەۋى دە وسك مۇشەلەرى بولىپ قايتا بەكىتىلدى.
ءماجىلىس ماقۇلداعان “قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى “بايقوڭىر” كەشەنىن ءتيىمدى پايدالانۋ جونىندەگى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى” زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا ۇلتتىق عارىش اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى تالعات مۇساباەۆ تانىستىردى. زاڭدىق قۇجات “بايقوڭىر” عارىش ايلاعىندا تەڭدەي قاتىناسپەن بىرلەسكەن عارىشتىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيدى. اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, “بايتەرەك” ۇشىرۋ عارىش ايلاعى بىرلەسكەن كاسىپورنىنىڭ جۇمىس ىستەي باستاۋىمەن گەپتيلمەن ۇشاتىن “پروتون” زىمىران ۇشىرعىشى قولدانىستان شىعا باستايدى. جالپى مەرزىمى ونداعان جىلدارعا سوزىلاتىن جوبالارعا رەسەي تاراپى قارجى سالۋ ءۇشىن “بايقوڭىر” عارىش ايلاعىن جالعا بەرۋ ۋاقىتىنىڭ 2050 جىلعا دەيىن ۇزارتىلۋى سوندىقتان, دەيدى تالعات امانگەلدى ۇلى.
اگەنتتىك توراعاسىنا دەپۋتاتتاردىڭ قويعان سۇراقتارى دا از بولعان جوق. ماسەلەن, قۋانىش ايتاحانوۆ يۋ.گاگارين اتىنداعى عارىشكەرلەردى دايارلاۋ ورتالىعىن ءبىتىرىپ شىققان ەكى قازاق ءجىگىتىنىڭ “عارىشكەر-سىناقشى” ديپلومدارىن العانىمەن, ولاردىڭ ۇشۋ-ۇشپاۋى نەعايبىل جاعدايدا قالىپ وتىرعانىن كولدەنەڭ تارتتى. دەپۋتات ء“ۇشىنشى قازاق عارىشكەرى قاشان ۇشادى؟” – دەپ سۇراقتى توتەسىنەن قويدى. – تەك قانا قۇداي بىلەدى”, – دەپ زالدى ءبىر كۇلدىرىپ العان اگەنتتىك ءتوراعاسى ءوز سوزىنەن قىسىلا قىزاراقتاعانىمەن, “ازىرگە حالىقارالىق عارىش ستانساسىندا قازاقستانعا ورىن جوق”, دەپ ول دا توتەسىنەن جاۋاپ بەردى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ۇكىمەت بۇل ماسەلەگە قارجى بولمەگەن.
وسى رەتتە سەنات توراعاسى الداعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالقىلاۋ كەزىندە وسى ماسەلەنى قاراستىرۋعا بولارىن ايتىپ, ماسەلەنى ارى قاراي ۋشىقتىرماۋعا شاقىردى. عاني قاسىموۆ شەتەلدىك كوممەرتسيالىق ۇشىرىلىمدارعا ەلىمىز تاراپىنان كەدەندىك ءتولەماقى ەنگىزىلگەنىمەن, ارتىنشا ول بەلگىسىز سەبەپتەرمەن الىنىپ تاستالعاندىعىنىڭ سەبەبىن سۇرادى. ونىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرەتىندەي زالدا قۇزىرەتتى وكىل تابىلمادى.
ت.مۇساباەۆ زاڭ جوباسىنىڭ التى جىلدان بەرى قابىلدانباي كەلە جاتقاندىعىنىڭ سەبەبىن ءادىلەت مينيسترلىگى مەن ءماجىلىس تاراپىنان ۇزاق پىسىقتاۋدان وتۋىمەن ءتۇسىندىردى. تاعى ءبىر بەلگىلى بولعانى, رەسەيدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ۆ.ءپۋتيننىڭ 2007 جىلدىڭ 6 قاراشاداعى قول قويۋىمەن امۋر وبلىسىندا “ۆوستوچنىي” عارىش ايلاعىن سالۋ قولعا الىنۋدا كورىنەدى. اتالعان ايلاقتان عارىش كەمەسىن ۇشىرۋ 2015 جىلعا جوسپارلانىپتى. الايدا اگەنتتىك ءتوراعاسى رەسەيدىڭ “بايقوڭىر” عارىش ايلاعىنسىز جۇمىس ىستەي المايتىنىنا 100 پايىز سەنىمدى ەكەندىگىن ءبىلدىردى. ايتسە دە ونىڭ ەسەبىنە قاراعاندا, “بايقوڭىر” عارىش ايلاعىنىڭ الەۋەتى 10-12 جىل ارالىعىنا عانا جەتەتىن كورىنەدى. ودان كەيىنگى كەزەڭدى قازىردەن ويلاستىرۋعا شاقىرعان اگەنتتىك توراعاسى وعان “سويۋز”, “زەنيت” ۇشىرۋ كەشەندەرىنىڭ جاراپ قالاتىندىعىمەن دە ءبولىستى. وسى رەتتە قازاقستان رەسەي مەن ۋكراينا جارعىلىق قورلارىنا كىرەتىن “رس-20” (ساتانا) زىمىران جاسايتىن كاسىپورنىنىڭ 10 پايىزدىق ۇلەسىنە يە ەكەندىگىنەن حاباردار ەتتى. ەندى بۇل ۇلەستى 33 پايىزعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر ەكەن. وسىلايشا ەلىمىز عارىشتىق جوبالارعا قارجى سالىپ, پايدا تابۋدى جانە تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەرگە قاتىسۋدى قاراستىرىپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى. قورىتىندىسىندا زاڭ جوباسى قابىلداندى.
دەپۋتاتتار, سونىمەن قاتار, جۇمىلدىرۋ دايىندىعى, ءورت قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوبالارىن قابىلدادى. وتىرىس سوڭىندا ەكى پالاتا اراسىنداعى كەلىسپەۋشىلىكتەردى ەڭسەرۋ جونىندەگى كەلىسىم كوميسسياسىنىڭ ماسەلەلەرى قارالدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.