جۋىردا جامبىل وبلىسىنىڭ مويىنقۇم اۋدانىندا ءىرى تابيعي ءورت وقيعاسى ورىن العان بولاتىن. وقيعا اۋدان ورتالىعى مويىنقۇم اۋىلىنان 180 شاقىرىم قاشىقتىقتا بولىپ, ءتىلسىز جاۋدىڭ سالدارىنان قۇرعاق ءشوپ پەن سەكسەۋىل جانعان. ايتىپ كەلمەيتىن اپاتتى اۋىزدىقتاۋعا وڭىردەگى ءتيىستى مەكەمەلەردەن ادام كۇشى, تەحنيكا تۇگەل جۇمىلدىرىلعان.
الايدا سوعان قاراماستان «مويىنقۇم ورمان جانە جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جونىندەگى مەكەمەسى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ اۋماعىنداعى قۇمدى جەردەگى قۇرعاق ءشوپ پەن سەكسەۋىلدىڭ جانۋىن ءسوندىرۋ شارالارى ءتورت كۇنگە دەيىن سوزىلعان. ءتىلسىز جاۋ مۇنىمەن قويماي, اقكول, جامبىل, مەركى, ۇلانبەل جانە قوسقۇدىق ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ اۋماعىنا دەيىن تارالعان. ابىروي بولعاندا, ەلدىمەكەندەرگە قاۋىپ تونگەن جوق. دەگەنمەن دە تابيعي بايلىقتاردىڭ وتقا ورانىپ, ءاپ-ساتتە كۇلگە اينالىپ كەتۋى الاڭداتارلىق جاعداي.
ارينە قاي كۇنى قاي جەردەن ءتىلسىز جاۋدىڭ تاپ بەرەتىنىن ەشكىم دە بىلمەيدى. بىراق مويىنقۇم دالاسىنداعى ءورت مۇنداي جاعدايدا ءتيىستى مەكەمەلەردىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋىنىڭ السىزدىگىن كورسەتتى. ياعني ءوڭىر ءورتتى دەر كەزىندە سوندىرۋگە دايىن بولماي شىقتى. ءتيىستى باسشىلاردىڭ ءتىلسىز جاۋدى توقتاتۋدا قاۋقارسىز ەكەنى كورىندى. مالىمەت بويىنشا, تۇتقيىلدان لاپ بەرگەن قىزىل جالىندى اۋىزدىقتاۋعا بارلىعى 291 ادام كۇشى, 61 تەحنيكا جانە 1 تىكۇشاق جۇمىلدىرىلعان. سونداي-اق بۇل ىسكە وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى, مويىنقۇم, بايزاق, مەركى, قوسقۇدىق, قورداي, جۋالى ورمان جانە جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ ادام كۇشتەرى مەن قۇرالدارى, مويىنقۇم اۋدانىنىڭ ەرىكتى ءورت ءسوندىرۋ قۇرامالارى, سونداي-اق «قازاۆياورمانقورعاۋ» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى دا اتسالىسقان.
بىراق ءتىلسىز جاۋ ءتورت كۇن دەگەندە ارەڭ توقتاتىلدى. بۇل ورايدا وبلىستىق اكىمدىك تاراپىنان تابيعي ءورتتىڭ بىرنەشە تاۋلىك بويى سوندىرىلمەۋىنە ءتيىستى قۇرىلىمداردىڭ ءالسىز جۇمىسى سالدارىنان جول بەرىلگەندىگى ايتىلۋدا. سونىمەن قاتار, بۇگىندە وڭىردە ورمان جانە دالا ورتتەرىنىڭ الدىن الۋ, ولاردى جويۋ ماسەلەلەرى دە كۇن تارتىبىندە تۇر. ال اتالعان ماسەلەگە قاتىستى جامبىل وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسلان ورازبەكوۆ ءورتتى قۇمدا ءسوندىرۋ وتە قيىنعا سوققانىن, وعان قوسا قاتتى جەل ءورت سوندىرۋگە كەرى اسەرىن تيگىزگەنىن ايتتى. دەگەنمەن اتالعان باسقارما باسشىسى ءتيىستى قىزمەتتەردىڭ السىزدىگىن دە مويىندادى. ەندى بۇل ورايداعى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ول جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجات ەسەبىنەن جەدەل توپتاردى راتسيامەن قامتاماسىز ەتۋدى ۇسىنۋدا. ورمان قورىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى بارلىق جەدەل اقپارات كورسەتىلەتىن ءموبيلدى قوسىمشا ازىرلەپ, ارنايى كيىمدەر ساتىپ الۋ قاجەتتىگى دە ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ەگەر اتالعان ۇسىنىستار قابىلداناتىن بولسا, بۇدان بىلاي وڭىردە ءورت ءسوندىرۋ ماسەلەسىندە مۇنداي كەدەرگىلەر تۋىنداماۋى مۇمكىن. الايدا جۇزدەگەن ادام كۇشى مەن تەحنيكالاردىڭ ءوزى ءتىلسىز جاۋدى دەر شاعىندا توقتاتۋعا سەپ بولا الماعاندا, ەندى قابىلداناتىن شارالاردىڭ دا ناتيجەلى بولۋى ەكىتالاي.
مىڭداعان گەكتار اۋماقتى قىزىل جالىن شارپىعانمەن, ورتتەن زارداپ شەككەن ادامدار جوق. دەگەنمەن بولارى بولىپ, بوياۋى ءسىڭىپ بولعان سوڭ عانا وسىنداي وزەكتى ماسەلەلەردىڭ كوتەرىلۋى ءتيىستى باسشىلاردىڭ جۇمىسىنا سىن. جاۋاپتى ادامداردىڭ ءوز جۇمىسىنا نەمقۇرايدى قاراۋى دا ءتىلسىز جاۋدىڭ تەز ارادا توقتاماعانىن كورسەتەدى. ارينە قىزىل جالىننىڭ قۇرساۋىندا اجداھامەن الىسقانداي بولىپ ءجۇرىپ ءورت ءسوندىرۋ دە وڭاي شارۋا ەمەس. ءتىپتى مۇندايدا ادامنىڭ ءوز باسىن بايگەگە تىگەتىن كەزى دە از بولمايدى. بىراق ءورت شىعۋى ىقتيمال اۋماقتاردىڭ دەر كەزىندە قاداعالانباۋى, ناقتى ءبىر ءوزارا ارەكەتتەسۋدىڭ تەتىگىنىڭ بولماعاندىعى وسىنداي جاعدايدا اياق استىنان ابدىراتىپ-اق تاستايدى. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ماقسات قوسىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى وبلىس اۋماعىندا 241,5 گەكتار اۋماقتا 31 ءورت, 44 632 گەكتار القاپتا 14 ورمان ءورتى, سونداي-اق 14 گەكتار القاپتا 3 دالا ءورتى وقيعاسى ورىن العان. جەتى ايدىڭ ىشىندە بۇل از شىعىن ەمەس. اتالعان ورمان ورتتەرى ءسوز جوق ەكولوگياعا دا ۇلكەن زيان كەلتىرۋدە. جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ تا مۇنداي جاعدايلار دەر كەزىندە انىقتالسا, ونىمەن كۇرەسۋ وڭاي بولاتىنىن ايتقان ەدى. سونىمەن قاتار بۇل ماسەلەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ جانە بولماشى سىلتاۋلاردى ىزدەمەۋ كەرەگىن دە ەسكەرتكەن. ەندى بۇل سىننان جاۋاپتى باسشىلاردىڭ ناتيجە شىعارۋى دا ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە.
شىلىڭگىر شىلدەنىڭ ىشىندە تاعى دا جامبىل وبلىسىنىڭ ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى, قۇلان اۋىلىنىنان 100 شاقىرىم جەردە, ياعني «لۋگوۆوي» ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماعىندا قۇمدى جەردە قۇرعاق ءشوپتىڭ جانۋ وقيعاسى ورىن العان بولاتىن. بۇل ءورت كورشى مەركى اۋدانىنىڭ «سارىقوبا» ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماعىنا ءوتىپ كەتكەن. مالىمەت بويىنشا, ءتىلسىز جاۋ 8 مىڭ گەكتار اۋماقتى قامتىعان. اپات ايتىپ كەلمەيدى دەسەك تە, سول اپاتتى اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن بۇگىندە وڭىردەگى تابيعات قورعاۋ مەكەمەلەرىندە بارلىق مۇمكىندىك بار ەكەن. ورمان قورىنىڭ جەرلەرىندە 30-دان استام ورتكە قارسى مۇنارا مەن 61 بەكەت ورناتىلعان. ال وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ ارسەنالىندا 20-عا جۋىق اۆتوكولىك, 66 سوقالى تراكتور, 10-نان استام ءۇش توننالىق امبەباپ تسيستەرنا-تىركەمەلەر بار. سونىمەن قاتار عارىشتىق مونيتورينگ ءورتتىڭ پايدا بولۋ وشاقتارىن ەسەپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ءورت ءسوندىرۋ جاساقتارىندا بۇگىندە 557 ادام جۇمىس ىستەيدى. دەگەنمەن اتالعان باسقارما قولدا بار مۇمكىندىكتەردى ۇتىمدى پايدالانا الماۋدا. جەر جانە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ بويىنشا جۇمىستار دا جۇرگىزىلمەگەن. ەگەر بۇل جۇمىستاردىڭ ءبارى دە ءبىر جۇيەگە ءتۇسىپ, اتالعان ۇسىنىستار قابىلداناتىن بولسا, بالكىم قىزىل جالىننىڭ الەگى تاۋلىكتەپ سوزىلا قويماس...
جامبىل وبلىسى