پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال جانە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىمەن كۇرەس شارالارى قارالدى. تاقىرىپ بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسويدىڭ بايانداماسى, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى, ماڭعىستاۋ, قوستاناي وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى.
ا.تسويدىڭ ايتۋىنشا, 5 شىلدەدە قاتاڭ كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلگەننەن بەرگى 3 اپتا ىشىندە ۆيرۋس جۇقتىرعان 35 951 ناۋقاس تىركەلدى. جالپى, ۆيرۋس جۇقتىرۋ كورسەتكىشى 29%-عا تومەندەدى.
«COVID-19-بەن اۋىرۋ جاعدايى ورتا ەسەپپەن تاۋلىگىنە 1600 ادام دەڭگەيىندە. ساۋىعىپ كەتكەندەردىڭ ۇلەسى 63%-عا دەيىن ءوستى. وسىلايشا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جۇكتەمەنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى تومەندەۋىنە قول جەتكىزىلدى», دەدى مينيستر.
ينفەكتسيانىڭ رەپرودۋكتيۆتىك كورسەتكىشى 1,2%-دان 0,99%-عا دەيىن, توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋ پايىزى 90%-دان 47%-عا دەيىن تومەندەدى. ياعني دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ جوعارىدا كورسەتىلگەن وڭ سەرپىنى كارانتيندىك شارالاردى كەزەڭ-كەزەڭمەن ازايتۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.
«COVID-19-دان سىرقاتتانۋ مەن ءولىم-ءجىتىم جاعدايىن ودان ءارى تۇراقتاندىرۋ ەكونوميكانىڭ بارلىق سەكتورلارىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. قابىلداناتىن تۇراقتاندىرۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگى تەك 30%-عا مەديتسينالىق كومەك پەن ەپيدەميالىق ءىس-شارالاردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى», دەگەن ۆەدومستۆو باسشىسى قالعان 70%-ى ماسكا رەجىمى مەن جەكە گيگيەنانى ساقتاۋعا (30%), الەۋمەتتىك قاشىقتىق نورمالارىن ساقتاۋعا (40%) بايلانىستى ەكەنىن جەتكىزدى.
مينيستر ايتقانداي, بارلىق قازاقستاندىق قوعامعا كوروناۆيرۋس ەمەس, قاۋىپسىزدىك پەن سالاۋاتتى ادەتتەر «جۇقپالى» بولۋى ءۇشىن بارلىق شارالاردى قابىلداۋى قاجەت. «ۇيدەن تىس جەرلەردە ماسكا كيۋ ينفەكتسيانىڭ تارالۋىن 30%-عا ازايتادى. ينفەكتسيانىڭ تارالۋىندا قول گيگيەناسى ەرەكشە ءرول اتقارادى», دەدى ا.تسوي.
وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەردى, باسقا دا ۇيىمداردى تارتا وتىرىپ, ماسكا رەجىمىن ساقتاۋ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ, بارلىق قوعامدىق ورىنداردا سانيتايزەرلەر ورناتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, بارلىق اقپاراتتىق ارنالار ارقىلى حالىققا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەك.
تىيىم تارتىبى ساقتالادى
كۇشەيتىلگەن سانيتارلىق-دەزينفەكتسيالىق رەجىمدى ساقتاۋ, ماسكا تاعۋ جانە الەۋمەتتىك ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ ارقىلى ءبىر اپتا ىشىندە توسەكتىك ورىنداردىڭ قامتىلۋ كورسەتكىشى 70%-دان ازايىپ, ءولىم-ءجىتىم دەڭگەيى تومەندەگەن كەزدە ۋاقىتى مەن كۇندەرى بويىنشا شەكتەۋلەر ساقتالا وتىرىپ مىناداي ينفراقۇرىلىمدىق وبەكتىلەردىڭ قىزمەتىنە رۇقسات ەتىلەدى: ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى, ساۋدا ۇيلەرى, ساۋدا جەلىلەرى, جابىق ازىق-ت ۇلىك, ازىق-ت ۇلىكتىك ەمەس بازارلار, بالالارعا ارنالعان تۇزەتۋ كابينەتتەرى, ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى, بالالاردى دامىتۋ ورتالىقتارى, ءار توپتا 5 ادامنان اسپايتىن ۇيىرمەلەر, كەزەكشى توپتار رەجىمىندەگى مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرى, سۇلۋلىق سالوندارى, شاشتارازدار, كوسمەتيكالىق جانە كوسمەتولوگيالىق قىزمەت كورسەتەتىن ورتالىقتار مەن سالوندار. سونىمەن قاتار قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماسى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ (ۇيىمداردىڭ) قىزمەتكەرلەرى مەن كەڭسە قىزمەتكەرلەرىنىڭ كەمىندە 80%-ى ءۇشىن ساقتالۋعا ءتيىس.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ, اشىق اۋادا جەكە جانە توپتىق جاتتىعۋلار جاساۋعا رۇقسات ەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ۇلتتىق قۇرامالار ءۇشىن 30 ادامنان اسپايتىن قۇراممەن سپورتتىق جاتتىعۋلار جاساۋعا بولادى.
حالىقتىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا قاتىستى مىناداي تالاپتار ساقتالادى: كوشەدە ءجۇرۋ, ساياباققا, سكۆەرگە جانە جاعالاۋعا بارۋ – 3 ادامنان اسپاۋى ءتيىس; قوعامدىق كولىكتەردە ماسكا تاعۋ, سانيتارلىق-دەزينفەكتسيالىق رەجىمدى ساقتاۋ, كوندۋكتوردىڭ بولۋى مىندەتتەلەدى. قوعامدىق كولىكتەردىڭ جۇمىسىندا ۋاقىت بويىنشا شەكتەۋ, جولاۋشىلاردىڭ 50%-دان اسپاۋى سىندى ەرەجەلەر دە ساقتالادى.
سونىمەن قاتار: كوپشىلىكتىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن ءىس-شارالاردىڭ بارلىق تۇرلەرىنە, ويىن-ساۋىق مەكەمەلەرىنىڭ, كينوتەاترلاردىڭ, فۋدكورتتاردىڭ, بانكەت زالدارىنىڭ جۇمىسىنا; مەيرامحانالار, بارلار, تۇنگى جانە ويىن كلۋبتارىنىڭ جۇمىسىنا; مادەنيەت نىساندارىنىڭ, مۋزەيلەردىڭ جۇمىسىنا, كونفەرەنتسيالار, كورمەلەر, فورۋمدار وتكىزۋگە; سپورتزالداردىڭ, فيتنەس-ورتالىقتاردىڭ, باسسەيندەردىڭ, اكۆاپارك جاعاجايلارىنىڭ جۇمىسىنا; ءدىني نىساندار جۇمىسىنا; قالا ماڭىنداعى جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ (جۇمىس پويىزدارىنان باسقا) قوزعالىسىنا, ورتاق ۆاگونداردىڭ, قالاارالىق اۆتوبۋستاردىڭ (شاعىن اۆتوبۋستار) رەيستەرىنە تىيىم سالىنادى.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ 5 شىلدەدە كۇشەيتىلگەن شارالاردى ەنگىزۋ دۇرىس شەشىم بولعانىن اتاپ ءوتتى. الماتىداعى ەپيدەميالىق جاعداي كەشەندى تۇردە تۇراقتاندى. مەگاپوليستەگى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ ءوسىمى 2,2%-عا دەيىن تومەندەدى. قازىرگى تاڭدا قالادا COVID-19 جۇقتىرعان 10 965 ادام تىركەلگەن. 6 341 ادام نەمەسە 60%-ى ەمدەلىپ شىققان. كوروناۆيرۋستان قايتىس بولعاندار سانى – 73 ادام (0,68%). پنەۆمونيا جانە COVID-19 جۇقتىردى دەگەن كۇدىكپەن جەدەل جاردەم شاقىرۋ سانى 4 ەسەگە ازايدى. ستاتسيونارلارعا جاتقىزىلعان ادامدار سانى 2 ەسەدەن استام تومەندەدى. سونداي-اق ەمحاناعا جۇگىنۋشىلەر سانى دا 2 ەسە ازايدى.
پاندەميامەن كۇرەسۋ جانە جاڭا تولقىننىڭ باستالۋىنا دايىندىق جۇمىستارى كۇشەيتىلدى. جەدەل جاردەم باعىتىنىڭ جاڭا مودەلى جاسالدى. نەگىزگى كلينيكالىق-دياگنوستيكالىق باعىتتار بويىنشا شتاتتان تىس ماماندار ينستيتۋتى قۇرىلدى. جالپى قالالىق زەرتحانا جەلىسى ورتالىقتاندىرىلدى.
العاشقى مەديتسينالىق جاردەم بولىمشەلەرى COVID-19-بەن كۇرەسۋگە بەيىمدەلدى. امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە ءموبيلدى بريگادالار قىزمەت ەتەدى. قاۋىپتى توپقا جاتقىزىلعان پاتسيەنتتەرمەن مونيتورينگ ورتالىعىنىڭ جەتەكشى ماماندارى جۇمىس ىستەيدى.
نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى ا.كولگىنوۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى م.ايتەنوۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى س.ترۇموۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا.مۇحامبەتوۆ تە ءوز وڭىرلەرىندە ەپيدەميالىق جاعداي بۇرىنعىعا قاراعاندا ەداۋىر جاقسارعانى تۋرالى باياندادى. بۇل ايماقتارداعى احۋال مەن قولدانىلعان شارالار الماتىعا ۇقساس.
تاقىرىپتى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل 2 تامىزدا اياقتالاتىن كارانتين رەجىمى كەزەڭىندە قازاقستاندا ەپيدەميالىق جاعداي تۇراقتاندى, مەديتسينا ۇيىمدارىنىڭ جۇكتەمەسى ءبىرشاما ازايدى. COVID-19-دان ساۋىعىپ كەتكەندەردىڭ سانى 63%-دان استى. اۋرۋ جۇقتىرۋدىڭ تاۋلىكتىك ءوسىمى 4%-دان 1,7%-عا دەيىن ازايدى, ستاتسيونارلارداعى ورىنداردىڭ جۇكتەمەسى 46%-عا دەيىن, جەدەل جاردەمدى شاقىرتۋلار سانى 38%-عا تومەندەدى. وڭىرلەر ءدارى-دارمەكتىڭ جەتكىلىكتى قورىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
«ەپيدەميالىق جاعدايدى ودان ءارى جاقسارتۋىمىز قاجەت. بۇگىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كارانتيندىك شارالاردى بىرتىندەپ الۋ جوسپارىن ۇسىنىپ وتىر. اعىمداعى جاعدايدى جانە وسى ايدىڭ قورىتىندىسىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا بۇل جوسپار قاراستىرىلىپ, ءتيىستى شەشىم قابىلداناتىن بولادى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ا.مامين.
ەلەكتروندى ساۋدا ەكپىن الدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋ ماسەلەسى دە قارالدى. بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تۋرالى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ پەن تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى ب.مۋسين باياندادى.
بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا قازاقستاندا ەلەكتروندى ساۋدانىڭ بولشەك تاۋار اينالىمىنداعى كولەمى ءبىر جارىم ەسەدەن اسا ءوستى. «قازپوچتا» اق مالىمەتىنە سۇيەنگەن ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, التى ايدا ەلەكتروندى ساۋدا نارىعىنىڭ كولەمى 435 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل بولشەك ساۋدانىڭ جالپى كولەمىنىڭ 9,4%-ىن قۇرايدى. اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءوسىم 900 ملرد تەڭگەگە جەتەدى دەپ بولجانۋدا. 2022 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش بولشەك ساۋدانىڭ جالپى كولەمىنىڭ شامامەن 13%-ىن قۇراپ, 1,9 ترلن تەڭگەگە جەتەدى.
باعدات مۋسين پاندەميا كەزىندە ينتەرنەت جانە ەلەكتروندىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ءبىرىنشى قاجەتتىلىكتەگى قىزمەتتەرگە اينالعانىن اتاپ ءوتتى. ەلەكتروندىق ساۋدانى دامىتۋ قازىرگى كۇردەلى ۋاقىتتا وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. بيىل ءوسىم قارقىنى جوعارىلاپ, 6 اي ىشىندە ينتەرنەت-دۇكەندەردەن ساتىپ الىنعان تاۋار سانى 19,5 ملن-عا جەتتى.
پرەمەر-مينيستر ەلەكتروندى ساۋدانىڭ پەرسپەكتيۆاسى زور ەكەنىن, ول ەكونوميكانىڭ ىلەسپە سەكتورلارى – لوگيستيكاعا, كونتەينەرلىك تاسىمالداۋعا, كۋرەرلىك قىزمەتتەرگە, تسيفرلىق سەرۆيستەر مەن قىزمەتتەرگە, قولما-قول اقشاسىز اينالىمعا, ەڭبەك نارىعىنا جانە تاعى باسقاسىنا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەرىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىزدىڭ الدىمىزدا ەلەكتروندى ساۋدا راسىمدەرىن جەڭىلدەتىپ, قارجىلاندىرۋعا جول اشاتىن, ينتەرنەت ارقىلى مامىلە جاساۋعا سەنىمدى نىعايتاتىن, سونداي-اق كيبەرقىلمىستارعا قارسى ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمدى شارالاردى قالىپتاستىرۋ مىندەتى تۇر», دەدى ا.مامين.
ۇكىمەت باسشىسى 2025 جىلعا قاراي, ەلىمىزدە ەلەكتروندى ساۋدا سەكتورىندا ارالاس سالالاردى ەسكەرە وتىرىپ, شامامەن 300 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنى مەن ماماندىعى اشىلاتىنى جەتكىزدى. ول ساۋدا مينيسترلىگىنە ەڭبەك مينيسترلىگىمەن «اتامەكەن» ۇكپ-مەن جانە ءىرى ينتەرنەت-دۇكەندەرمەن بىرگە كاسىپكەرلەردى ونلاين-ساۋدانى ءتيىمدى جۇرگىزۋگە وقىتۋ ءۇشىن ارنايى باعدارلاما ازىرلەۋدى, وسى باعدارلاماعا جاستاردى بەلسەندى تارتۋدى تاپسىردى.
ساۋدا لوگيستيكاسىن ودان ءارى ءتيىمدى دامىتۋ ماقساتىندا ءتيىستى مينيسترلىكتەرگە فۋلفيلمەنت-ورتالىقتار جەلىسىن جانە قازىرگى تاڭدا قۇرىلىپ جاتقان ۇلتتىق تاۋار وتكىزۋ جۇيەسىن دامىتۋ جوسپارىن ۇيلەستىرۋ, قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ ونلاين-ساۋدادا جاڭا نەسيەلەندىرۋ ونىمدەرىن قاراستىرۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى. «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى قولدانۋ وسى سالاداعى زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى» دەگەن پرەمەر-مينيستر تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىنە ءتيىستى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى جەدەلدەتىپ, ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا اعىمداعى جىلى ۇسىنۋدى جۇكتەدى.
ۇكىمەت باسشىسى ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ونلاين ساۋداداعى تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمدارى مەن ۇسىنىستارىن قابىلداۋدىڭ بىرىڭعاي پلاتفورماسىن ىسكە قوسۋ جۇمىسىن جانداندىرىپ, ءتيىمدى كەرى بايلانىستى جولعا قويۋدى مىندەتتەدى. سونىمەن قاتار ا.مامين ەلەكتروندى ساۋدانى دامىتۋدىڭ 2023 جىلعا دەيىنگى جول كارتاسىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.