جانازا مەن جەرلەۋ راسىمىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى

"اسا راقىمدى, ەرەكشە مەيىرىمدى اللانىڭ اتىمەن باستايمىز! ارداقتى اعايىن, قۇرمەتتى باۋىرلار! ەلىمىزدە ۆيرۋستىق ىندەتتىڭ ءورشىپ تۇرعانى وزدەرىڭىزگە ءمالىم. ىندەت جۇقتىرعان ادامداردىڭ سانى كوبەيىپ تۇر, قازا تاپقاندار دا از ەمەس. "ساقتانساڭ – ساقتايمىن" دەمەكشى, الەمگە قاۋىپ توندىرگەن دەرتكە نەمقۇرايلىلىق تانىتۋ – ءوزىمىز ءۇشىن عانا ەمەس, اينالامىزداعى جانداردىڭ ومىرىنە دە اسەرىن تيگىزەرى حاق", - دەلىنگەن حابارلامادا.وسى ورايدا, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان كارانتيندىك ءىس-شارالاردى ساقتاي وتىرىپ, ىندەتتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ەل ازاماتتارىن جانازا نامازى مەن جەرلەۋ ءراسىمىن وتكىزۋگە قاتىستى تومەندەگى تالاپتاردى ورىنداۋعا جانە ءدىن قىزمەتكەرلەرىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتۋگە شاقىرادى:

ءمايىتتى جۋدى, كەبىندەۋدى, جانازا نامازىن وقۋدى جانە قابىرگە قويۋدى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا ساي وتكىزۋگە;جانازا نامازىنا, جەرلەۋ ىسىنە قاتىساتىن ادامدارعا بەتپەردە تاعۋعا, قول الىسىپ امانداسپاۋعا;جانازا نامازىن ۇزاعىمەن 5 مينۋت ىشىندە وتكىزۋگە, ءمايىتتى جەرلەپ بولعاننان كەيىن حالىقتى كوپ ۇستاماي لەزدە قايتارۋعا;زەينەت جاستاعى كىسىلەرگە, دەنساۋلىعى ناشار نەمەسە اۋىرىپ جۇرگەن ادامدارعا جانە مەكتەپ جاسىنداعى بالالارعا جانازا نامازىنا قاتىسپاۋعا;جانازا نامازىنا جانە قابىر باسىندا بارلىق قاتىسۋشىلاردى قوسقاندا 10 كىسىدەن ارتىق جينالماۋعا;شاريعات بويىنشا جانازا نامازىن جاماعات بولىپ وقۋ مىندەت ەمەس ء(فاتاۋا ھينديا, 1/223). جانازانى ءۇش قاتار بولىپ وقۋ – مۇستاحاب. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): ء"ۇش قاتار جاماعاتپەن جانازا نامازى وقىلعان مۇسىلمان ءمايىتتىڭ كۇناسى كەشىرىلەدى", – دەگەن (يمام تيرميزي). ءۇش قاتار جەتى اداممەن دە قۇرىلادى, ياعني, ەڭ الدىندا يمام, ۇشەۋى ءبىرىنشى قاتاردا, ەكەۋى ەكىنشى قاتاردا جانە بىرەۋى ارتىندا تۇرادى ء(فاتاۋا تاتارحانيا, 1/611).

جانازا نامازىن قوعامدىق ورىنداردا وتكىزبەۋگە;ويتكەنى ادام جۇرەتىن جولدا جانازا نامازىن وقۋ – ماكرۋھ. جانازا نامازىن ارنايى ورىندا وقىعان دۇرىس ء(فاتاۋا ھينديا, 1/226).

قابىر باسىن كوتەرۋ, كەسەنە سالۋ جانە ونى قورشاۋ جۇمىستارىن توقتاتىپ, مارقۇمنىڭ باسىنا بەلگى قويۋمەن شەكتەلۋگە;شاريعاتتا قابىردى جوعالتىپ الماۋ ماقساتىندا ۇستىنە بەلگى (قۇلپىتاس, اعاش) قويىپ, مارقۇمنىڭ اتى-ءجونىن جازىپ قويۋعا رۇقسات بەرىلەدى (حاشياتۋ يبن ابيدين, 2/236). ويتكەنى, پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءوزىنىڭ ءسۇت باۋىرى وسمان يبن مازعۋندى جەرلەپ بولعان سوڭ, قابىرىن وڭاي تاۋىپ الۋ ماقساتىندا ءبىر تاستى كوتەرىپ اكەلىپ, بەلگى ءۇشىن باس جاعىنا قويعان (يمام ءابۋ ءداۋىت). پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) قابىردى كوتەرۋگە, ۇستىنە وتىرۋعا جانە قۇرىلىس سالۋعا تىيىم سالعان (يمام مۋسليم).

حالىقتى جيناپ قوناق اسىن وتكىزۋدى, جەرلەۋ راسىمىنەن كەيىن اس بەرۋدى, جەتىسى, قىرقى, جىلى ت.ب. قۇدايى استاردى ەلىمىزدە ەپيدەميولوگيالىق جاعداي تولىق تۇراقتالعانعا دەيىن توقتاتۋعا."قادىرلى مۇسىلمان قاۋىم! يسلام – ادام بالاسىنىڭ ءومىرىن, دەنساۋلىعىن, سەنىمىن, وتباسىن جانە ابىرويىن ساقتايتىن قاسيەتتى ءدىن. اللا تاعالا: "وزدەرىڭدى ءوز قولدارىڭمەن قاۋىپ-قاتەرگە سالماڭدار", – دەپ ەسكەرتكەن ("باقارا" سۇرەسى, 195-ايات). ارداقتى پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): "وزگەگە جانە وزىنە زيان تيگىزۋگە بولمايدى", – دەگەن (يبن ءماجا). سوندىقتان ءوز ءومىرىمىز بەن دەنساۋلىعىمىز – اللانىڭ بىزگە بەرگەن اماناتى. مۇسىلمان عالىمدارى "زالالدى جويۋ پايدا كەلتىرۋدەن بۇرىن تۇرادى" دەگەن ء(ال-باحر ءال-مۇحيت, 7/280). قازىرگىدەي جۇقپالى اۋرۋدىڭ قاۋپى كۇشەيگەن كەزدە ودان ساقتانۋ – ءاربىرىمىز ءۇشىن مىندەت. اللا تاعالا ەلىمىزدى, حالقىمىزدى جامان اۋرۋدان, ءتۇرلى پالە-جالادان ساقتاپ, تىنىشتىق پەن اماندىق ءناسىپ ەتكەي", - دەلىنگەن حابارلامادا.